https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=ZwaaispitsZwaaispits - Bewerkingsoverzicht2026-04-05T16:16:06ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Zwaaispits&diff=158548&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-12-02T12:15:40Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Zweispitz.jpg|thumb|350px|Een zwaaispits, met ernaast een [[duimstok]] voor de maatvoering]]<br />
<br />
Een '''zwaaispits''', door molenaars ook wel '''bilhamer''' genoemd, is een hamer van 2 tot 3 kilo, met aan de twee slaguiteinden een spitse punt. De naam is waarschijnlijk een verbastering van het Duitse ''Zweispitz'', wat tweespits betekent.<ref>Haslinghuis, E.J. en Janse, H. (2005) Bouwkundige termen. Leiden: Primavera Pers. ISBN 90 5997 033 0.</ref><br />
<br />
== Gebruik ==<br />
De zwaaispits werd gebruikt door [[steenhouwer]]s om ruwe blokken steen snel grof op maat te hakken en om grote hoeveelheden steen te verwijderen bij het voorhakken van een oppervlak. Het gebruik is te vergelijken met het hakken met de [[Vuist (gereedschap)|vuist]] en de [[Steenbeitel|puntbeitel]]. Het gereedschap stamt uit de [[Middeleeuwen]] en werd gebruikt in zachtere steensoorten zoals [[zandsteen]] en [[kalksteen]], maar ook wel in [[blauwe hardsteen]] en [[marmer]].<ref>http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u6/Natuursteenbestek_Bewerkingen.doc Bestekstermen Natuursteen RACM</ref><br />
<br />
De zwaaispits wordt met beide handen vastgehouden vanwege het gewicht en voor een goede sturing.<br />
<br />
Het gereedschap is in Nederland en België in gebruik geweest tot ongeveer de [[Tweede Wereldoorlog]], daarna is het snel verdrongen door de opkomst van de [[steenzaag|steenzaagmachine]].<br />
<br />
== Molenstenen ==<br />
De zwaaispits wordt door molenaars '''bilhamer''' genoemd. Het gereedschap wordt door hen gebruikt om [[molensteen|molenstenen]] te scherpen, hetgeen ''[[Billen (molen)|billen]]'' wordt genoemd.<br />
<br />
== Fotogalerij ==<br />
<gallery widths="220" heights="220"><br />
Bestand:IMG 1094 Sandstein-Oberfläche gespitzt.jpg|Een gespitst oppervlak van een stuk [[zandsteen]]<br />
Bestand:Brhlovce IMG 2410.jpg|Steenhouwerswerkplaats met oude gereedschappen<br />
Bestand:Walderveense molen hardstenen molensteen.jpg|[[Molensteen]] met bilhamer<br />
</gallery><br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Billen (molen)]]<br />
* [[Lijst van steenhouwgereedschap]]<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
{{References}}<br />
}}<br />
<br />
[[Categorie:Steenhouwgereedschap]]<br />
[[Categorie:Molen]]<br />
[[Categorie:Windmolen]]</div>Colani