Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T01:52:30Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Infobox militair persoon
| naam = Zawisza 'Czarny' van Garbow en Rożnów
| afbeelding = Zawisza Czarny z Garbowa.jpg
| afbeeldingbreedte =
| onderschrift = Zawisza Czarny in detail op [[Jan Matejko]]'s schilderij ''Bitwa pod Grunwaldem''
| bijnaam = De zwarte
| geboorteplaats = [[Stary Garbów]], [[Koninkrijk Polen (1025-1385)|Koninkrijk Polen]]
| geboortedatum = 1379
| sterfplaats = [[Golubac]], [[Ottomaanse Rijk]]
| sterfdatum = 12 juni 1428
| onderdeel = [[Cavalerie]]
| veldslagen = [[Slag bij Tannenberg (1410)]]
[[Hussietenoorlogen]]
* [[Slag bij Kutná Hora]]
[[Beleg van Golubac]]
}}
[[Bestand:Sulima herb.svg|thumb|Familiewapen Sulima]]
'''Zawisza 'Czarny' van Garbow en Rożnów''' ([[Latijn]]: ''Zawissius Niger de Garbow et Rożnów'') (c. 1379 - [[12 juni]] 1428) was een Poolse ridder, edelman en diplomaat onder [[Wladislaus II Jagiello]] en later [[Keizer Sigismund]]. Zijn zwarte haar en speciaal gemaakte zwarte harnas bezorgde hem de bijnaam '''de Zwarte'''.<ref>Klubówna 1974, p. 37</ref>

== Achtergrond ==
Zawisza werd in een lokaal adellijk geslacht van de [[Sulima (heraldische clan)|Sulima-clan]] geboren als zoon van Mikolaj en Dorota van Garbow in een gezin met twee broers: Piotr Kruczek en Jan Farurej van Garbow. Zijn vader was [[Rentmeester (beroep)|kastelein]] van konarsko-sieradzki. Zawisza trouwde in 1397 met Barbara van Pilawa, nicht van de bisschop [[Piotr Wysz]]. Zawisza kreeg vier zoons, waarvan drie als ridder zouden sneuvelen.<ref name="szy">Szymoniak 2007, p. 67-89</ref>

==Ridder==
Als ridder vocht hij samen met zijn broer Jan Farurej voor vele jaren tegen de Turken in dienst van de Poolse koning en keerde terug om deel te nemen aan de [[Slag bij Tannenberg (1410)]]. Zawisza bemiddelde tussen Wladislaus II Jagiello en Keizer Sigismund en was aanwezig bij de ratificatie van het vredesverdrag in 1411.<ref>Macyszyn 2003, p. 41</ref> Hij was ook aanwezig bij de plechtige vergadering tussen Wladislaus II, keizer Sigismund en [[Tvrtko II van Bosnië]] in [[Boeda]] in 1411 en was deelnemer van het bijhorende [[riddertoernooi]].<ref>Możejko, Szybkowski, Śliwiński 2007, p. 66</ref> In 1416 versloeg Zawisza de prins en 2e hertog van Peñafiel [[Johan II van Aragón]] in een riddertoernooi te [[Perpignan]]. In 1420 trok hij als ridder van Sigismund ten strijde tegen de [[Hussieten]] en werd op 21 december 1421, tijdens de [[Slag bij Kutná Hora]], gevangen genomen. Zawisza werd vrijgekocht en nam in 1428 deel aan het [[Beleg van Golubac]] als bevelhebber van 500 Poolse ridders. Hij sneuvelde in de rugdekking van de vluchtende Sigismund op 12 juni 1428.<ref>Szczesniak 1969, p. 32</ref> In november 1428 vond er in de [[Franciscanenkerk (Krakau)|Franciscanenkerk]] van [[Krakau]] een symbolische begrafenis plaats.<ref name="wpolityce.pl">wPolityce team, [https://wpolityce.pl/polityka/140356-zawisza-czarny-wrocil-do-klasztoru-franciszkanow-w-krakowie-po-szesciu-wiekach 'Zawisza Czarny wrócił do klasztoru franciszkanów w Krakowie. Po sześciu wiekach!'], ''wPolityce'' 17 september 2012.</ref>

Sigismund schonk hem het stadje [[Sabinov]] uit dankbaarheid voor zijn verdiensten.<ref>Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2003, p. 201</ref>

==Diplomaat==
Als diplomaat werd Zawisza in 1414 met vijf andere afgevaardigden naar de [[Concilie van Konstanz]] gestuurd. Hij was een van de weinige die tegen het vervolgen van [[Johannes Hus]] was. Ook verbleef hij meerdere keren als Poolse diplomaat aan het hof van Keizer Sigismund. Een van zijn diplomatieke missies was om een huwelijk tussen de Poolse koning en [[Sophia van Beieren (1376-1425)|Sophia van Beieren]], weduwe van [[Wenceslaus (rooms-koning)|Wenceslaus van Luxemburg]], te onderhandelen.<ref name="szy"/>

==Titels==
1417: [[Starost]] van [[Kruszwica]].<br>
1420: Statorst van [[Spiš]].<ref>Piwowarczyk 2004, p. 139</ref>

== Nageslacht ==
* Marcin, gesneuveld in de [[Slag bij Varna]] in 1444.
* Stanisław van Rożnów, idem.
* Zawisza II
* Jan van Rożnów, starost van Koło, gesneuveld in de [[Slag bij Chojnice]] in 1454
* Barbara

==Herinnering==
In 2010 werd er in Stary Garbow een 2,5 meter hoog monument voor Zawisza opgericht<ref>[http://podkarpacka.policja.gov.pl/rze/komendy-policji/kmp-rzeszow/wydarzenia/36306,Policyjna-cegielka-w-pomniku-Zawiszy-Czarnego-w-Garbowie.html 'Policyjna cegiełka w pomniku Zawiszy Czarnego w Garbowie'], ''Policja Podkarpacka'' 15 juli 2010.</ref> en in 2012 volgde een plaquette in de Franciscanenkerk van Krakau.<ref name="wpolityce.pl"/> Ook staat er een monument bij het fort van Golubac.<ref>Barbara Górecka, [http://www.krajoznawcy.info.pl/twierdza-golubac-50060 'Golubac Pod tymi murami poległ Zawisza Czarny'], ''krajoznawcy'' 5 maart 2017.</ref> Een zeilboot uit 1952 is vernoemd naar de ridder.<ref>[https://www.marinetraffic.com/nl/ais/details/ships/261334000 '"Zawisza Czarny"'], ''Marinetraffic.com''</ref> In 2016 begonnen archeologen onder leiding van het Nationaal Instituut van Erfgoed een zoektocht naar het geboortegrond van Zawisza. De kosten voor dit onderzoek zijn berekend op 40.000 zloty.<ref>Regulamin PAP, [http://www.national-geographic.pl/historia/gdzie-zawisza-czarny-mial-swoj-dom-ruszaja-poszukiwania-pod-sandomierzem 'Gdzie Zawisza Czarny miał swój dom? Ruszają poszukiwania pod Sandomierzem'], ''National Geographic'' 29 maart 2016.</ref>

==Galerij==
<gallery widths="180" heights="150">
AGAD Wladyslaw Jagiello, krol polski, zapisuje Zawiszy Czarnemu z Garbowa sume na Borunicach.png|Schenking van 800 'grzywna' door koning [[Wladislaus II Jagiello]] aan Zawisza Czarny in 1414.
Jan Matejko, Bitwa pod Grunwaldem.jpg|[[Jan Matejko]]'s schilderij ''Bitwa pod Grunwaldem''
Golubac Fortress (27379120351).jpg|Fort van Golubac
St. Francis of Assisi Church (interior), 2 Franciszkanska street, Old Town, Krakow, Poland.jpg|Franciscanenkerk in Krakau
</gallery>
{{Appendix|2=
;Bronnen
* Beliniak, K., ''Zawisza Czarny - człowiek legenda'' (2007)
* Szymoniak, M., ''Zawisza Czarny z Grabowa w świetle dotychczasowych badań historycznych'' (2007)
* Piwowarczyk, D. ''Poczet rycerzy polskich 14. i 15. wieku'' (2004)
* Możejko B., Szybkowski S., Śliwiński B., ''Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima'' (2003)
* Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. ''Klio, Volumes 3-4'' (2003)
* Macyszyn, J., ''Polegaj jak na Zawiszy: mit czy rzeczywistość'' (2003)
* Klubówna, A., ''Zawisza Czarny w historii i legendzie'' (1974)
* Szczesniak, B. B., ''The Knights Hospitallers in Poland and Lithuania'' (1969)
;Noten
{{References}}
}}

[[Categorie:Ridder]]
[[Categorie:Geschiedenis van Bohemen]]
[[Categorie:Poolse adel in de 14 eeuw]]
[[Categorie:Poolse adel in de 15e eeuw|Garbow]]

Zawisza Czarny van Garbow - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"