Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-11-23T06:56:57Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

'''Wijnand "Maschereel" van Rode''', ook ''Wynant de Rode'', ''de Winantsrode'', ''van Maschereil'' of ''von Mascherell'' (ca. 1360 - [[1429]]), was een 14e-/15e-eeuws [[geestelijke]] uit het [[adel]]lijke geslacht Van Wijnandsrade. Hij was onder andere [[Lijst van proosten van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht|proost van het Sint-Servaaskapittel]] in [[Maastricht]]. In die laatste hoedanigheid was hij tevens heer van de [[Elf banken van Sint-Servaas]], [[Tweebergen]] en [[Mechelen-aan-de-Maas]]. Na zijn terugtreden als proost werd hij heer van [[Wijnandsrade]].

== Biografische schets ==
=== Afstamming ===
[[Bestand:Exterieur BINNENPOORT, KOPJE LINKS VAN DE DOORGANG - Wijnandsrade - 20277505 - RCE.jpg|thumb|150px|[[Kasteel Wijnandsrade]]: masker in de kasteelpoort]]
Wijnand van Rode werd waarschijnlijk omstreeks 1360 geboren als zoon van Jan (of Johan) "Maschereel" van Rode (1330-1396) en Maria van Oupeye. Deze Jan Maschereel was heer van [[Wijnandsrade]], een enclave in het [[land van Valkenburg]]. Daarnaast was hij [[Rentmeester (beroep)|kastelein]] van het [[kasteel van Franchimont]] en [[proost (ambt)|proost]] van de Sint-Pieter en Pauluskerk in [[Bouillon (België)|Bouillon]] (beide gelegen in het [[prinsbisdom Luik]]). Verder genoot hij aanzienlijke inkomsten uit diverse [[Graafschap Loon|Loonse]] en [[hertogdom Brabant|Brabantse]] bezittingen.<ref>Gläser (1999), p. 54.</ref> De toevoeging "Maschereel" aan zijn naam zou Jan van Rode hebben overgenomen van zijn moeder Elisabeth van Schoonvorst en zou teruggaan op een van de stamvaders van het geslacht [[Van Schoonvorst]], Raes (Rasso) I.<ref>Gläser (1999), pp. 34-35.</ref> In de toegangspoort van [[kasteel Wijnandsrade]] bevinden zich gebeeldhouwde [[masker]]s, die zouden verwijzen naar deze naam (ook: Maxhereit, Mascarez, Masseres, Maschereil).<ref>Zie [http://www.vriendenvanwijnandsrade.nl/00000098340cc180d/00000098340cd0737/index.html "Geschiedenis"] op ''vriendenvanwijnandsrade.nl''.</ref>

Wijnand had volgens sommige bronnen minstens één broer en twee of drie zusters; volgens andere bronnen was hij enig kind.<ref>Vergelijk o.a. Gläser (1999), p. 55, met [https://web.archive.org/web/20150619205354/https://www.genealogieonline.nl/stamboom-reijnaerdts-speth/I6610.php "Johan Mascherel"] op ''genealogieonline.nl'' en [http://www.geni.com/people/Johann-Mascherel-von-Rode-Herr-von-Winandsrade/6000000025827942237 "Johann Mascherel von Rode, Herr von Winandsrade"] op ''geni.com''.</ref> Volgens de Duitse historicus Florian Gläser was Wijnands broer Lambert [[seculiere kanunnik|kanunnik]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Zijn zuster Adelheid (Aleijt Catharina, 1363-1428) huwde in 1382 [[Nicolaas II Hoen]], [[:Categorie:Heer van Hoensbroeck|heer van Hoensbroek]] en [[schepen]] van Maastricht. Een andere zuster, Maria, huwde in 1394 Johan Dorgol, burggraaf van Bouillon. De jongste zuster Johanna stamde volgens Gläser vermoedelijk uit Jans tweede huwelijk met Johanna Brant en was gehuwd met ridder Iwan van Houthem. Tegen de verwachting in - voor een oudste zoon en erfgenaam uit een adellijk geslacht - volgde Wijnand aanvankelijk een geestelijke loopbaan.

[[Bestand:Maastricht - rijksmonument 506870 - Sint Servaasklooster 10 20110505.jpg|thumb|left|120px|[[Proosdij van Sint-Servaas]], Maastricht]]
=== Loopbaan ===
Omstreeks 1380 trad zijn verwante [[Engelbert van Schoonvorst]] terug als [[proost (ambt)|proost]] van het [[kapittel van Sint-Servaas]] in Maastricht, waarna Wijnand hem in deze lucratieve functie opvolgde. Mogelijk verkreeg hij deze positie vanwege het feit dat zijn vader aanzienlijke belangen had weten te verwerven in de [[proosdij van Sint-Servaas]]. Als proost was Wijnand tevens heer van [[Tweebergen]] en [[Mechelen-aan-de-Maas]], de twee [[elf banken van Sint-Servaas|banken van Sint-Servaas]] die sinds 1232 aan het proostschap verbonden waren. Uit zijn Maastrichtse periode dateert een akte van 26 januari 1381, waarin hij samen met prins-bisschop [[Arnold van Horne (bisschop)|Arnold van Horne]] van Luik het testament goedkeurde van Ricald van Luycke, die ruim 44 bunder land ter beschikking stelde voor de stichting van een [[gasthuis]] in [[Tongeren (stad)|Tongeren]].<ref>Doppler (1936), p. 63.</ref>

Wijnand trad in 1397 terug als proost, toen hij een jaar na de dood van zijn vader de heerlijkheid "Rode" ([[Wijnandsrade]]) in leen ontving van de prins-elekt van Luik, [[Jan van Beieren]].<ref>Volgens Gläser (1999), p. 55; onduidelijk is hoe de prins-elekt van Luik de "heerlijkheid Rode" in leen kon geven, aangezien het land van Rode een leen van Brabant was en Wijnandsrade een [[rijksheerlijkheid]].</ref> Kort daarna huwde hij Catharina van Immerseel, dochter van ridder Jan van Immerseel, die later [[landdrost]] van Brabant werd. Wijnand werd de stamvader van de heren van [[Wijnandsrade]], die tot de 16e eeuw het [[kasteel Wijnandsrade]] bewoonden.<ref>Gläser (1999), p. 55.</ref> Zijn zoon Jan "Maschereel" van Rode huwde Sibylle Huyn van Merckelbach.

{{Appendix|2=
* {{aut|[[Pierre Doppler|Doppler, Pierre]]}} (1936): 'Lijst der proosten van het Vrije Rijkskapittel van St. Servaas te Maastricht (800-1797)'. In: ''[[Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg]]'' (PSHAL), jrg. 72 (1936), pp. 141-240. [[Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap|LGOG]], Maastricht [de hier gebruikte overdruk is genummerd pp. 1-100]
* {{de}} {{aut|Gläser, F.}}, ''Schönau - Schönforst. Eine Studie zur Geschichte des rheinisch-maasländischen Adels im Spätmittelalter'' (Proefschrift Universität Trier). Trier, 1999, pp. 68–201 ([http://ubt.opus.hbz-nrw.de/volltexte/2005/313/pdf/01schoenau_schoenforst.pdf PDF]
* {{aut|[[Pierre Ubachs|Ubachs, Pierre J.H.]], en [[Ingrid Evers|Ingrid M.H. Evers]]}} (2005): ''[[Historische Encyclopedie Maastricht]]''. Walburg Pers, Zutphen / [[Regionaal Historisch Centrum Limburg|RHCL]], Maastricht. {{ISBN|90-5730-399-X}}
----
{{References|2=2|90%}}
}}
{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi|
| lijst = [[Lijst van proosten van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht|Proost van Sint-Servaas te Maastricht]]<br>ca. 1381 - 1396
| vorige = [[Engelbert van Schoonvorst]]
| volgende = [[Reinoud van Heers]]
}}
{{EindOpvolging}}

{{DEFAULTSORT:Rode, W}}
[[Categorie:Proost van Sint-Servaas]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 14e eeuw]]

Wijnand Maschereel van Rode - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd