Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T02:04:16Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{| {{Galerij rechts groot}}
| {{Galerijbestand groot|Wimy eglise.jpg|Weerkerk in [[Wimy]], Thiérache, Frankrijk}}
|-
| {{Galerijbestand groot|Wehrkirche Kößlarn.jpg|Weerkerk in [[Kößlarn]], Beieren, Duitsland}}
|-
| {{Galerijbestand groot|Prejmer 200609.jpg|Weerkerk in [[Prejmer]], Transsylvanië, Roemenië}}
|-
| {{Galerijbestand groot|ØsterlarsRundkirke.jpg|Weerkerk in [[Østerlars (plaats)|Østerlars]] op Bornholm}}
|-
| {{Galerijbestand groot|Pfarrkirche St Oswald.jpg|Weerkerk in [[Eisenerz]], Stiermarken, Oostenrijk}}
|-
|}
Een '''weerkerk''', '''vestingkerk''' of '''castrale kerk''' is een [[kerkgebouw]] dat tevens een verdedigende functie had: ze dienden als toevluchtsoord in tijden van oorlog of plundering en zijn vooral te vinden op het platteland, waar de bevolking beschermende stadsmuren ontbeerde.

Strikt genomen kan worden gesteld dat alleen kerken die een verdedigende functie ''hebben'' (en niet ''hadden'') weerkerken zijn en dat thans alleen nog van ''voormalige'' weerkerken kan worden gesproken. Met hun verdedigende functie verloren veel versterkte kerken ook hun uiterlijke weerkerkkenmerken. Veel (voormalige) weerkerken zijn dan ook nog maar moeilijk als zodanig herkenbaar. Weerkerken zijn overal in Europa te vinden. Er is zelfs gesteld dat op alle plaatsen waar men zich ervoor interesseert versterkte kerken ontdekt worden.<ref>Karl Kolb bij Michael Kroner 1997: [http://www.siebenbuerger.de/sbz/landundleute/kirchenburgen_wehrkirchen_siebenbuergen.html ''Sind die siebenbürgisch-sächsischen Kirchenburgen einzigartig in der Welt?''] In: Hilfskomitee der Siebenbürger Sachsen (Hrsg.): ''Siebenbürgisch-Sächsischen Hauskalender'', pp. 92-100.</ref>

Niettemin staan sommige gebieden, zoals de [[Thiérache]] in Noord-Frankrijk en [[Zevenburgen]] (Transsylvanië) in Roemenië, bij uitstek bekend om hun weerkerken: in die gebieden zijn er op een relatief kleine oppervlakte veel bewaard gebleven. De Saksische [[Weerkerken in Transsylvanië|weerkerken van Zevenburgen]] staan collectief op de [[Werelderfgoedlijst]] van [[UNESCO]].

Andere gebieden met goed herkenbare weerkerken zijn [[Stiermarken (gebied)|Stiermarken]] en [[Karinthië (gebied)|Karinthië]] in Oostenrijk, verschillende gebieden in Duitsland (onder meer [[Franken (gebied)|Franken]] en [[Thüringen (deelstaat)|Thüringen]]), het [[Oostzee]]gebied (de eilanden [[Bornholm (eiland)|Bornholm]], [[Gotland]], [[Öland]] en [[Saaremaa (eiland)|Saaremaa]]), Zuid-Frankrijk en de Spaanse eilanden [[Ibiza (eiland)|Ibiza]] en [[Formentera]].

Hieronder worden enkele gebieden met veel weerkerken gepresenteerd.

== Frankrijk ==
In Frankrijk is de grootste concentratie weerkerken (''églises fortifiées'') te vinden in de noordelijke [[Thiérache]], waar bestaande kerken tijdens de [[Tachtigjarige Oorlog]] werden voorzien van bakstenen hoektorens en donjons met schietgaten, die de bevolking in staat stelden zichzelf en hun vee voor ongeveer drie dagen te behoeden voor plunderende soldaten. Het zijn er ruim zestig, onder meer in [[Beaurain]], [[Burelles]], [[Englancourt]], [[Jeantes]], [[Montcornet (Aisne)|Montcornet]], [[Plomion]] en [[Wimy]].

Een ander gebied met weerkerken is het zuidwesten van het land, met in de eerste plaats de ''cathédrale Sainte-Cécile'' van [[Albi (Frankrijk)|Albi]], die de [[Katharen]] moest weerstaan. In het departement [[Aveyron (departement)|Aveyron]] hebben [[Rodez (stad)|Rodez]] en kleinere plaatsen als [[Boussac (Aveyron)|Boussac]], [[Inières]] en [[Sainte-Radegonde (Aveyron)|Sainte-Radegonde]] versterkte kerken. Het plaatsje [[Seix]] in de [[Haut-Salat]] dankt zijn weerkerk aan zijn ligging aan de grens met Spanje.

== Duitsland ==
Het Duitse taalgebied maakt onderscheid tussen ''Wehrkirchen'', kerkgebouwen die zelf versterkt zijn, en ''Kirchenburgen'', kerkburchten, waarbij het kerkgebouw is omringd door een verdedigingsmuur.

De grootste kerkburcht in Duitsland, [[Kerkburcht Ostheim|Kirchenburg Ostheim]], bevindt zich in het Beierse [[Ostheim vor der Rhön]]. In de nabijgelegen gebieden Franken en Thüringen bevinden zich nog verschillende andere versterkte kerken, maar ook zijn ze te vinden in het [[Ertsgebergte]], bijvoorbeeld in [[Mittelsaida]]. Veel versterkte kerken in Duitsland zijn in de [[Dertigjarige Oorlog]] tot stand gekomen.

== Roemenië==
{{Zie hoofdartikel|Weerkerken in Transsylvanië}}
In het Roemeense landsdeel [[Transsylvanië]] of Zevenburgen bevinden zich zo'n 150 door Duitse ([[Transsylvanische Saksen|"Saksische"]]) immigranten gebouwde weerkerken, vooral in het zuiden van dit gebied. Zeven dorpen met hun weerkerk staan sinds 1993 op de [[Werelderfgoedlijst]] van de [[UNESCO]]: [[Biertan]], [[Câlnic]], [[Dârjiu]], [[Prejmer]], [[Saschiz]], [[Valea Viilor]] en [[Viscri]]. Die van Prejmer is de grootste weerkerk van Zuidoost-Europa. De onderling sterk verschillende weerkerken vormden een bescherming tegen plunderende Turkse en Tataarse troepen.

==Oostenrijk==
In [[Karinthië (gebied)|Karinthië]] en in [[Stiermarken (gebied)|Stiermarken]] werden eveneens verschillende kerken versterkt om bescherming te bieden tegen invallende Turken. De grootste kerkburcht in Stiermarken is die van [[Eisenerz]] (St. Oswald, versterkt tussen 1532-34) , terwijl die van [[Diex]] (St. Martin) geldt als de voornaamste in Karinthië.

==Bornholm en het Oostzeegebied==
De vier ''rundkirker'' op het Deense eiland [[Bornholm (eiland)|Bornholm]] zijn eveneens weerkerken. Ze werden tussen circa 1150 en 1250 gebouwd en dienden, behalve als kerk, ter verdediging tegen zeerovers. Ze zijn te vinden in Østerlars, Nylars, Olsker en Nyker. Die van Østerlars is de oudste en de grootste. De kerken hebben één centrale pilaar en drie verdiepingen: op de middelste bevonden zich voorraden en vanaf de bovenste (in Nyker ontbrekend) kon worden geschoten. Alle vier de kerken kregen hun karakteristieke conische dakconstructies pas nadat ze hun verdedigende functie hadden verloren.

Noordelijker in het [[Oostzeegebied]] zijn weerkerken te vinden op de Zweedse eilanden [[Öland]] (Källa) en [[Gotland]] (Bunge), op het Estische [[Saaremaa (eiland)|Saaremaa]] (Pöide) en op het Estische vasteland (Märjamaa). In Noordoost-Polen heeft [[Kętrzyn]] een weerkerk, die de heidense Litouwers op afstand moest houden en die werd geïntegreerd in de stadsmuur.

==De Pityusen: Ibiza en Formentera==
Weerkerken zijn ook karakteristiek voor de Spaanse eilanden [[Ibiza (eiland)|Ibiza]] en [[Formentera]]. Evenals op de Oostzee-eilanden werden ze gebouwd ter verdediging tegen plunderaars vanaf zee. Ze bevinden zich op hoge plaatsen, zoals die van [[Santa Eulària des Riu|Santa Eulària]] op de [[Puig de Missa]]. Op het dak van de weerkerken van Ibiza hebben eeuwenlang kanonnen gestaan.

==Referenties==
{{References}}

[[Categorie:Kerkgebouw]]
[[Categorie:Vestingwerk]]
[[Categorie:Weerkerk| ]]

Weerkerk - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"