Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:19:23Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox verzetsstrijder
| naam = Walter Süskind
| afbeelding =
| onderschrift =
| volledige naam =
| geboren = [[29 oktober]] [[1906]]
| geboorteplaats = [[Lüdenscheid]]
| overleden = [[28 februari]] [[1945]]
| overlijdensplaats = Midden-Europa
| land = {{NL}}<br /> {{DE}}
| beter-bekend-als =
| jaren-actief =
| periode =
| code-erelijst =
| groep =
| portaal = Tweede Wereldoorlog
| portaal2 =
}}
'''Walter Süskind''' ([[Lüdenscheid]], [[29 oktober]] [[1906]] – Midden-Europa, [[28 februari]] [[1945]]) was een [[Joden|Joodse]] [[Duitsers|Duitser]] van deels [[Nederland|Nederlandse]] afkomst die als medewerker van de [[Hollandse Schouwburg]] ongeveer 600 [[Joden|Joodse]] kinderen aan de [[Jodenvervolging]] heeft helpen ontsnappen.<ref>[https://web.archive.org/web/20141006100125/http://www.jhm.nl/cultuur-en-geschiedenis/personen/s/suskind%2C%2Bwalter Süskind op de site van het Joods Historisch Museum]</ref>

==Biografie==
[[Bestand:Hollandsche schouwburg dutch theatre-Amsterdam.jpg|thumb|Hollandsche Schouwburg]]
Süskind groeide op in een gezin met twee broers en een pleegbroer. Hij woonde tot 1938 in [[Keulen (stad)|Keulen]], waar hij sinds 1929 werkzaam was als hoofd verkoop van de [[margarine]]fabriek Bolak voor de afzetgebieden Pruisen en [[Polen]]. Omdat hij twee Nederlandse grootouders had, bezat hij zowel de Duitse als Nederlandse nationaliteit. In zijn jeugd woonde hij 2 jaar in [[Oldenzaal]] van maart 1913 tot december 1915, waarna het gezin verhuisde naar het Duitse [[Gießen]]<ref>[https://oorlogsdodenoldenzaal.nl/personen/slachtoffers-s-t-m-z/suskind-walter/ oorlogsdodenoldenzaal.nl - geraadpleegd op 13 januari 2022]</ref>.

In 1938 besloot hij vanwege het opkomende [[antisemitisme]] in [[Duitsland]] naar Nederland te verhuizen. Hij vestigde zich met zijn vrouw eerst in [[Bergen op Zoom (gemeente)|Bergen op Zoom]], waar hij werkte als verkoper voor [[Unilever]]. Vanaf 1942 ging hij met zijn vrouw en inmiddels geboren dochtertje in Amsterdam wonen. Omdat de jodenvervolging inmiddels ook in Nederland was aangevangen, hoopte hij vandaaruit naar de [[Verenigde Staten]] te kunnen [[Emigratie|emigreren]]. Hij correspondeerde hierover met zijn oudere broer Robert, die in 1937 al daarheen was geëmigreerd.<ref>[http://www.Holocaustresearchproject.org/survivor/suskind.html Holocaustresearchproject]</ref>

Süskind was werkzaam als metaaldraaier in een [[machinefabriek]] in [[Amsterdam]], maar kreeg vanwege zijn Joodse afkomst [[Ontslag (arbeid)|ontslag]] en vond daarna werk bij de [[Joodse Raad voor Amsterdam|Joodse Raad]] als chef bagage- en ordedienst. In die functie was hij de beheerder van de [[Hollandsche Schouwburg]], waar Amsterdamse Joden zich moesten melden voordat ze doorgestuurd zouden worden naar het [[Concentratiekamp|doorgangskamp]] [[Kamp Westerbork|Westerbork]] en daarna naar een [[vernietigingskamp]].

==Kindersmokkel==
{{Zie hoofdartikel|Kindersmokkel Hollandsche Schouwburg}}
Vanwege zijn vloeiende Duits en het feit dat hij destijds met de toen in Amsterdam werkzame [[Schutzstaffel|SS]]-officier [[Ferdinand aus der Fünten]] op school had gezeten, vertrouwden de Duitsers hem en kon hij zonder argwaan te wekken de gegevens van geregistreerde Joodse kinderen vervalsen en ze laten [[Onderduiken (Tweede Wereldoorlog)|onderduiken]] en ontsnappen via de nabijgelegen [[Kinderdagverblijf|crèche]] op de [[Plantage Middenlaan]] 38 in [[Amsterdam]].

Samen met de directrice van de crèche, [[Henriëtte Pimentel]], en de Amsterdamse [[econoom]] [[Raphaël Halverstad|Felix Halverstad]], die ook in de Hollandsche Schouwburg werkte, werd een werkwijze opgezet om de kinderen er weg te krijgen. De baby's werden achterom door de tuin naar de Hervormde [[Kweekschool voor onderwijzers|Kweekschool]] gebracht waarbij de [[directeur]] ervan, de latere politicus [[Johan van Hulst]], meewerkte. Hiervandaan gingen ze in een [[Tas (voorwerp)|tas]], [[mand]] of [[rugzak]] naar buiten en werden per [[tram]] en [[trein]] naar [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]], [[Drenthe]] en [[Friesland]] gebracht waar het verzet onderduikadressen regelde.

Halverstad en Süskind zorgden ervoor dat de inschrijvingen van de kinderen verwijderd werden uit de [[administratie]]. Dit werk gebeurde zonder dat de leiding van de Joodse Raad hiervan op de hoogte was.<ref>L. de Jong: ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''. 14 delen, SDU, Den Haag, 1969-1991. Deel 6, p. 258.</ref> Gedurende de achttien maanden dat hij de schouwburg beheerde, moet hij met behulp van een aantal [[Verzet (Tweede Wereldoorlog)|verzetsgroepen]] zeker 600 kinderen en ook een aantal volwassenen gered hebben van [[deportatie]].

==Deportatie en overlijden==
[[Bestand:Westerbork deportation.jpg|thumb|Deportatie via goederenwagons in Westerbork]]
Uiteindelijk moest het gezin Süskind zelf ook op transport naar Westerbork. Op 4 september 1944 werden ze vandaaruit op transport gezet naar [[Theresienstadt (concentratiekamp)|Theresienstadt]]. Süskind had een vervalste brief van de [[nazi]]'s bij zich, waarin stond dat hij voor hen onmisbaar was geweest en probeerde deze aan commandant [[Karl Rahm]] te overhandigen, maar dit hielp niet.

Ze werden op 23 oktober 1944 per [[goederenwagon]] op transport gesteld naar [[Auschwitz-Birkenau]]. Daar kwamen ze aan op 25 oktober en bij de selectie werd hij gescheiden van zijn vrouw en dochtertje. Deze gingen direct naar de [[gaskamer]], terwijl Süskind zelf nog een tijdlang in het kamp verbleef. Süskind zelf stierf uiteindelijk rond 28 februari 1945 op een onbekende plek, mogelijk tijdens een van de transporten van kamp naar kamp, de zogenaamde [[Dodenmars (Holocaust)|dodenmarsen]].

==Eerbetoon==
Na de oorlog werd het werk van Süskind geëerd door een [[Brons|bronzen]] [[Plaquette (kunst)|plaquette]] aan de huidige [[IVKO|IVKO-school]] aan de [[Plantage Middenlaan]] 31-33. Hierop staat de tekst: "Aan allen die tijdens de Duitse bezetting hebben geholpen Joodse kinderen voor deportatie te behoeden. 1940-1945." Ook werd de [[ophaalbrug]] over de [[Nieuwe Herengracht]] bij de [[Hermitage Amsterdam|Hermitage]] in Amsterdam na de oorlog naar hem vernoemd.<ref>{{Citeer web |url=https://oorlogsgravenstichting.nl/monumenten/amsterdam-walter-s%C3%BCskindbrug |titel=Amsterdam, Walter Süskindbrug |bezochtdatum=2025-08-17 |werk=Oorlogsgravenstichting |taal=nl}}</ref> Op 15 januari 2012 ging de Nederlandse speelfilm ''[[Süskind (film)|Süskind]]'' van [[Rudolf van den Berg]] in première, die gebaseerd is op zijn leven.

Süskind, zijn vrouw en dochter staan ook geschreven op het [[Holocaust Namenmonument]] in Amsterdam.

In Bergen op Zoom zijn in 2024 vier [[Stolpersteine]] (gedenkstenen) geplaatst in het trottoir voor het voormalige woonhuis van de familie Süskind.<ref>{{Citeer web |url=https://www.joodsmonument.nl/nl/page/150906/walter-suskind |titel=Walter Suskind |achternaam=Joodsmonument |datum=1906-10-29 |bezochtdatum=2026-02-12 |werk=Joods Monument |taal=nl}}</ref>

== Externe links ==

* [https://westerborkportretten.nl/westerborkportretten/walter-suskind Walter Süskind op Herrineringscentrum Kamp Westerbork]
* [https://www.joodsmonument.nl/nl/page/150906/walter-suskind Walter Süskind op Digitaal Joods Monumet]
* [https://oorlogsgravenstichting.nl/personen/150527/walter-suskind Walter Süskind op oorlogsgravenstichting.nl]
* [https://www.oorlogsbronnen.nl/tijdlijn/e38cf92c-a1c4-45e8-9cf5-0841e88f6a43 Walter Süskind op oorlogsbronnen.nl]
{{Commonscat}}{{Appendix|2=
{{References}}
}}{{Bibliografische informatie}}{{DEFAULTSORT:Suskind, Walter}}
[[Categorie:Duits Holocaustslachtoffer]]
[[Categorie:Duits verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Kampgevangene in Westerbork]]
[[Categorie:Kampgevangene in Auschwitz]]
[[Categorie:Nederlands verzetsstrijder omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog]]

Walter Süskind - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd