https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=VaandelVaandel - Bewerkingsoverzicht2026-04-12T10:16:10ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Vaandel&diff=151097&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-11-21T01:58:00Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Sanctus Gummarus Lyrmensis 04.jpg|thumb|Processievaandels tijdens de [[Sint-Gummarusprocessie]] in [[Lier (België)|Lier]]]]<br />
Een '''vaandel''' of '''vendel''' is een onderscheidende [[vlag]] ter identificatie van een bepaalde groepering of een voer- of vaartuig. Militaire vaandels (ook wel: veldtekens) zijn bedoeld om een [[militaire eenheid]] te herkennen of de nationaliteit van een schip aan te duiden. Uit die eerste variant zijn waarschijnlijk de vaandels van [[Schutterij (historisch)|schutterij]]en en [[gilde (beroepsgroep)|gilden]] ontstaan. Religieuze of kerkelijke vaandels zijn vooral bedoeld om meegedragen te worden in [[processie]]s.<br />
<br />
== Militaire vaandels ==<br />
[[Bestand:GRENADIERS Belgium Tenue Tradition.jpg|thumb|Belgische grenadiers met een vaandel]]<br />
Een militair vaandel te land is een herkenningsvlag van een militaire eenheid. Bij de bereden wapens (de eenheden die voor 1940 te paard opereerden: [[cavalerie]], [[artillerie]] en [[Koninklijke Marechaussee]], Bereden Ere-Escorte Politie (KLPD) dan wel anderszins bereden waren: [[Regiment Wielrijders]]) wordt een vaandel een [[Standaard (herkenningsteken)|standaard]] genoemd, waarbij voor de [[artillerie]] geldt dat zij tot enkele jaren geleden de [[chabrak]] hadden. Dit betrof een vaandeldoek, dat over de [[schietbuis]] van een stuk werd gelegd en een vervanging was voor de van oudsher in de schietbuis ingeslagen initialen van de vorst(in). De chabrak is vervangen door een standaard.<br />
<br />
In vroeger tijd stond het vaandel voor de directe aanwezigheid van de leidinggevende, vaak de vorst of heerser. Met het onoverzichtelijker worden van het slagveld stonden de vlaggen, vaandels en standaarden voor de aanwezigheid van de door de vorst aangewezen leidinggevenden (commandanten).<br />
Tot op heden wordt in Nederland het vaandel/de standaard verleend (of erkend) door de heersend vorst. De aanwezigheid van het vaandel/de standaard staat symbool voor de aanwezigheid van het Koningshuis. Vaandels en standaarden zijn in Nederland gebonden aan vorm, uiterlijk en afmetingen, zoals vastgelegd aan het eind van de 19e eeuw.<br />
<br />
Tegenwoordig heeft het vaandel vooral een ceremoniële betekenis. Elke militair (met uitzondering van dienstplichtigen, niet behorend tot de categorie officieren) legt zijn of haar [[eed]]/[[belofte]] af op het vaandel of de standaard van zijn of haar eenheid.<br />
<br />
Vaandels worden tegenwoordig gevoerd door [[regiment]] en korpsen, of grotere verbanden zoals het [[Korps Mariniers]], het [[eskader]], de [[Koninklijke Luchtmacht]] en de [[Koninklijke Marechaussee]].<br />
<br />
België:<br />
<br />
Een EMBLEEM is een algemene term die vlaggen, standaarden en vaandels omvat.<br />
<br />
* Bij VLAGGEN van de Infanterie heeft men een weefsel van 90 bij 90 cm en een stok van 240 cm.<br />
* Bij STANDAARDEN van de Cavalerie en de Artillerie heeft men een weefsel van 80 bij 80 cm en een stok van 215 cm (Cavalerie) of 225 cm (Artillerie).<br />
* De VAANDELS van de scholen van de Genie en de wielrijders hebben een weefsel van 70 bij 70 cm en een stok van 185 cm.<br />
<br />
== Kerkelijke vaandels ==<br />
[[Bestand:20180527 Maastricht Heiligdomsvaart 049 (cropped).jpg|thumb|[[Armeens-Apostolische Kerk|Armeens-Apostolische]] processievaandels in de [[Heiligdomsvaart van Maastricht]]]]<br />
Bij [[Rooms-katholieke Kerk|rooms-katholieke]] en [[Oosters-orthodoxe kerk|oosters-orthodoxe]] [[processie]]s is het gebruikelijk dat allerlei kerkelijke groeperingen hun eigen vaandels meedragen. Met name bij de orthodoxen vertegenwoordigt een processievaandel niet altijd een bepaalde groepering, maar vestigt soms alleen maar de aandacht op een bepaalde [[devotie]].<br />
<br />
[[Broederschap]]pen en [[Gilde (beroepsgroep)|gilden]] lieten hun patroonheilige meestal borduren op fluwelen vaandels, die werden meegedragen tijdens processies. Deze vaandels werden vervaardigd door [[Goudborduren|goudborduurders]], die bijvoorbeeld rondom het medaillon met de heilige gouden cartouches borduurden.<ref>[http://www.religieuserfgoed.be/items/show/91058/ 'Neogotisch vaandel']{{Dode link}} op website ''religieuserfgoed.be''.</ref> De grootte van een vaandel weerspiegelt soms de rijkdom van een broederschap of gilde, hoewel het vaandel ook handelbaar moest zijn. Vaak werden ze geschonken door rijke parochianen en soms werden hun wapenschilden erop gezet. In België worden in veel kerken oude broederschapsvaandels en wimpels bewaard, die soms in de inventaris zijn opgenomen als beschermd erfgoed. <br />
<br />
Later namen [[Schutterij (folklore)|folkloristische schutterijen]], [[Harmonieorkest|harmonieën]], [[Fanfare (orkest)|fanfares]] en [[Koor (zang)|zangkoren]] deze traditie over. Ook [[Vakbond|werkliedenbonden]] en [[Studentencorps|studentencorpora]] lieten vaandels maken om die in optochten mee te dragen.<br />
<br />
In sommige kringen is het traditie om een koning of koningin, soms ook de paus, bij een bezoek uit te nodigen over de gekoesterde en anders altijd letterlijk en figuurlijk 'hooggehouden' vaandels te lopen, als uiting van 'onderdanigheid'.<ref>Zie: [http://nos.nl/koningshuis/artikel/236760-koninginnedag-in-thorn-en-weert.html] 2013</ref><br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Cravatte (vaandeldecoratie)]]<br />
* [[Britse vaandels]]<br />
* [[Vaandelgroet]]<br />
* [[Vendelen]]<br />
* [[Standaard (herkenningsteken)]]<br />
* [[Gonfalone]]<br />
* [[Banier]]<br />
* [[Vlag]]<br />
* [[Vexillologie]]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
{{Commonscat|Banners}}<br />
<br />
[[Categorie:Vexillologie]]<br />
[[Categorie:Krijgsmacht]]<br />
[[Categorie:Militaire sociologie]]</div>Colani