https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Twaalftallig_stelsel 2026-05-30T07:11:09Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wikitest.nl/index.php?title=Twaalftallig_stelsel&diff=180384&oldid=prev 2025-12-19T09:57:09Z

<p>1 versie geïmporteerd</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zijbalk getalsystemen}}<br /> Het &#039;&#039;&#039;twaalftallig stelsel&#039;&#039;&#039; of &#039;&#039;&#039;duodecimaal stelsel&#039;&#039;&#039;, ook wel &#039;&#039;&#039;patalig stelsel&#039;&#039;&#039; (verouderde term), is een [[talstelsel]], gebaseerd op het [[grondtal]] [[twaalf|12]]. Het stamt waarschijnlijk uit [[Mesopotamië]], maar wordt ook nog in sommige streken van [[Oost-Afrika]] gebruikt, door met de duim de twaalf [[vingerkootje]]s van de overige [[Vingertellen|vingers op een hand te tellen]].<br /> <br /> De getallen 0 t/m 9 worden net zo geschreven als in het [[Decimaal|decimale stelsel]]. In Westerse schriften wordt voor het getal 10 de letter &#039;&#039;T&#039;&#039; (voor &#039;&#039;tien&#039;&#039;), een omgekeerde 2 (ᘔ) of een hoofdletter X (zoals het Romeinse cijfer) gebruikt, voor 11 de letter &#039;&#039;E&#039;&#039; (voor &#039;&#039;elf&#039;&#039;), een omgekeerde 3 (Ɛ) of een script E (ℰ). Uiteraard wordt het grondtal 12 zelf geschreven als &#039;&#039;10&#039;&#039;: &#039;&#039;één&#039;&#039; dozijn plus &#039;&#039;nul&#039;&#039; eenheden.<br /> <br /> In het [[Verenigd Koninkrijk]], met inbegrip van de koloniën, werd tot aan de munthervorming van 1971 gewerkt met een twaalftallig stelsel voor de onderverdeling van de [[shilling]] in 12 [[penny (munt)|pence]].&lt;ref&gt;Een shilling was 1/20 van een [[pond sterling|pond]].&lt;/ref&gt;<br /> Zo was een halve shilling 6 pence. Vandaar de muntstukjes van 3 en van 6 pence.<br /> <br /> Ook vandaag bestaan nog bewegingen die ijveren voor een breder, zelfs algemeen, gebruik van het twaalftallig stelsel in de samenleving: &#039;&#039;The Dozenal Society of America&#039;&#039;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.dozenal.org/ The Dozenal Society of America]&lt;/ref&gt; en &#039;&#039;The Dozenal Society of Great Britain&#039;&#039;.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.dozenalsociety.org.uk/ The Dozenal Society of Great Britain]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Overblijfselen ==<br /> In het dagelijks leven zien we nog overblijfselen van het gebruik van dit talstelsel:<br /> * een [[dag]] of [[nacht]] bestaat uit 12 [[uur|uren]]<br /> * een [[jaar]] heeft 12 [[maand]]en<br /> * de [[dierenriem]] kent 12 tekens<br /> * het woord [[dozijn]] (dat &#039;&#039;twaalf&#039;&#039; betekent) wordt met name in de handel veel gebruikt als eenheid, zo ook het woord [[Gros (hoeveelheid)|gros]] (twaalf dozijn)<br /> * in het Nederlands hebben alle getallen tot en met 12 &#039;eigen namen&#039;, vanaf 13 zijn de namen samengesteld (bijvoorbeeld 15: vijf-tien)<br /> * de twaalf [[punt (maat)|punten]] in een [[Augustijn (maat)|augustijn]], een [[typografische eenheid]]<br /> * bestek, borden, kop-en-schotels worden nog steeds per 12 (of per 6) aangeschaft<br /> <br /> == Goed deelbaar ==<br /> Voor hoofdrekenaars en voor het verpakken van materialen is het twaalftallig stelsel ideaal, doordat het [[hogelijk samengesteld getal]] 12 [[deelbaar]] is door 2, 3, 4 en 6. Merk op dat 10 slechts deelbaar is door twee getallen, namelijk 2 en 5.<br /> <br /> ==Zie ook==<br /> * [[Dozijn]]<br /> * [[Gros (hoeveelheid)|Gros]]<br /> * [[Pond sterling]]<br /> <br /> {{Appendix}}<br /> <br /> [[Categorie:Getalsysteem]]</div>

Colani