https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=TodeskandidatTodeskandidat - Bewerkingsoverzicht2026-04-18T10:16:24ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Todeskandidat&diff=38712&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-10-29T14:20:27Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Executie Hofdijk.jpg|thumb|Twintig geëxecuteerde Todeskandidaten liggend aan de Oostzeedijk in Rotterdam als represaille voor het neerschieten door het verzet van majoor der Ordepolitie J.C. Tetenburg bij het politiebureau aan de Hoflaan, april 1945]]<br />
[[Bestand:Terror-und-Sabotage-Erlass.jpg|thumb|Terror-und-Sabotage-Erlass van 30 juli 1944]]<br />
[[Bestand:Standrechtliche erschiessung Zaandam.jpg|thumb|Mededeling aan de burgemeester Zaandam over het afvoeren van geëxecuteerden in zijn gemeente]]<br />
Een '''Todeskandidat''' was in de [[Tweede Wereldoorlog]] een [[gevangene]] onder het [[Nazi-Duitsland|nazi-regime]] die op een lijst stond om als [[Represaille (internationaal recht)|represaille]] voor een [[Aanslag (misdrijf)|aanslag]] van het [[Verzet (Tweede Wereldoorlog)|verzet]] [[Fusillade|gefusilleerd]] te worden. De fusillades vonden meestal plaats nabij de plek waar de aanslag had plaatsgevonden.<br />
<br />
==Achtergrond==<br />
Op 30 juli 1944, enkele weken na de [[Operatie Overlord|landing bij Normandië]], vaardigde [[Adolf Hitler]] het ''Terror-und-Sabotage-Erlass'' uit. Het was een Führerbefehl om geweldplegingen van niet-Duitsers [[Standrechtelijke executie|standrechtelijk]] te bestraffen zonder een [[Algemene beginselen van behoorlijk proces|rechterlijk proces]]. In een regeling werd nader uitgewerkt dat de [[Sicherheitsdienst]] bij misdrijven zelf straffen kon opleggen in de vorm van [[doodstraf]], [[concentratiekamp]] of [[arbeidsinzet]]. De [[Sicherheitspolizei und SD|Sipo]] werd verplicht represailles te treffen; iedere bewapende verzetsstrijder diende te worden gedood.<br />
<br />
== Nederland ==<br />
Teneinde het verzet onder de knie te krijgen werd in 1942 [[Kamp Sint-Michielsgestel|Sint-Michielsgestel]] het kleinseminarie Beekvliet, evenals in [[Kamp Haaren|Haaren]] het grootseminarie Haarendael, gevorderd om er prominente Nederlanders als gijzelaars als ''Todeskandidaten'' in onder te brengen. Een of meer van hen zouden bij iedere daad van het verzet als [[Represaille (oorlogsrecht)|represaille]] kunnen worden aangewezen om te worden [[standrechtelijke executie|geëxecuteerd]]. De eerste van dit soort executies vond plaats op 15 augustus 1942 in de bossen te Gorp en Rovert, [[Goirle (gemeente)|Goirle]], waarbij vijf Todeskandidaten werden doodgeschoten: [[Willem Ruys (1894-1942)|Willem Ruys]] (directeur van de [[Rotterdamsche Lloyd]]), mr. [[Robert Baelde]] (maatschappelijk werker), [[Otto Ernst Gelder, graaf van Limburg-Stirum]] (rechter en officier van justitie), en [[Christoffel Bennekers]] (hoofdinspecteur van politie) en [[Alexander baron Schimmelpenninck van der Oye]] (landeigenaar). <br /><br />
Op 11 september 1944 werd in Nederland door [[Karl Eberhard Schöngarth]] een ''Niedermachungsbefehl'' uitgebracht.<ref>Peter H. Heere, Arnold Th. Vernooij, ''De Eerebegraafplaats te Bloemendaal'', 2005, pagina 139-149, {{ISBN|9012094852}}</ref> Voortaan mochten personen die werden aangetroffen bij een vergadering van een verzetsgroep worden neergeschoten. Daarnaast werden verzetsstrijders opgepakt om te worden verhoord. De vrouwelijke personen werden naar kampen gestuurd, de mannelijke personen werden op een [[dodenlijst]] geplaatst.<ref>https://www.tweedewereldoorlog.nl/gijzelaars/represaille/todeskandidaten/</ref> Het aantal geëxecuteerden als vergelding werd per aanslag bepaald door de landelijke leider van de [[Sicherheitsdienst]] (SD) en [[Sicherheitspolizei und SD|Sicherheitspolizei]] (Sipo). De Todeskandidaten werden in eerste instantie geleverd door de regionale SD, eventueel aangevuld met gevangenen van andere districten. De grootste represaille vond plaats vanwege de [[aanslag op Hanns Rauter]] in maart 1945 waarbij in totaal 274 personen werden geëxecuteerd.<br />
<br />
Na de oorlog zijn veel executieplaatsen voorzien van een verzetsmonument waar de slachtoffers op [[Nationale Dodenherdenking]] worden herdacht.<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br />
[[Categorie:Verzet in de Tweede Wereldoorlog]]<br />
[[Categorie:Doodstraf]]</div>Colani