https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=TjaskerTjasker - Bewerkingsoverzicht2026-06-20T20:31:42ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Tjasker&diff=151614&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-11-21T02:21:26Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Tjasker Sanpoel 04.jpg|thumb| De paaltjasker [[Tjasker Zandpoel|Zandpoel]] in natuurgebied ''Sânpoel'']]<br />
[[Bestand:Openluchtmuseum Arnhem boktjasker.jpg|thumb|Boktjasker in [[Openluchtmuseum Arnhem]]]]<br />
<br />
[[Bestand:Tjasker Veenwouden.webm|thumb|Tjasker in [[Veenwouden]]]]<br />
De '''tjasker''' is een van de kleinste [[windmolen]]s in Nederland en is ontwikkeld in Friesland.<br />
<br />
== Beschrijving ==<br />
Er zijn twee typen tjaskers: de ''paal''tjasker en de ''bok''tjasker. Bij de paaltjasker wordt de [[molenas]] ondersteund door een paal en bij een boktjasker ligt de voorkant van de molen op een houten bok. De paaltjasker maalt het binnenwater via de vijzelkom naar de buitenringsloot of van de buitenringsloot naar het [[binnenwater]]. De boktjasker maalt het water uit het binnenwater via de vijzelkom naar de buitenringsloot, die op het buitenwater uitkomt. Alleen de boktjasker heeft een kruibaan voor het [[kruien (windmolen)|kruien]] van het wiekenkruis op de wind. De paaltjasker wordt met behulp van een ketting op de wind getrokken.<br />
<br />
Een tjasker heeft geen [[kam (molenwiel)|kamwielen]] in tegenstelling tot 'normale' molens. Op de as waar de [[gevlucht|wieken]] doorheen steken, zit achteraan een [[Tonmolen (wateropvoerwerktuig)|tonmolen]]. Dit is een klein soort [[vijzel (waterschroef)|vijzel]] met een betimmering eromheen. Door molenkenners wordt gesteld dat de enige overeenkomst tussen de tjasker en ''alle'' andere windmolentypen het bezit van een wiekenkruis is.{{Bron?||2011|03|24}} Het wiekenkruis kan oudhollands of dwarsgetuigd zijn.<br />
<br />
Vooral in natuurgebieden wordt dit soort molens gebruikt om verdroging tegen te gaan.<br />
<br />
==Geschiedenis==<br />
De tjasker raakte in verval in [[1930-1939|jaren dertig]]. Hij kon de concurrentiestrijd met de metalen [[windmotor]] niet volhouden. In 1935 werd de voorlopig laatste tjasker in gebruik genomen in het Friese [[Steggerda]]. Dit kleine windmolentype voor het oppompen van water was omstreeks 1950 bijna verdwenen. In de [[1960-1969|jaren zestig]] heeft de bekende tjaskerbouwer [[Roelof Dijksma]] opnieuw enkele tjaskers gebouwd. In 1963 bouwde hij in opdracht van [[Staatsbosbeheer]] er een in het natuurreservaat [[De Weerribben]] voor de bevloeiing van [[rietland]]. Nieuwe inzichten met betrekking tot natuur- en milieubehoud luidden de bescheiden opleving van de tjasker in; sinds 1963 is het toen overgebleven bestand van drie molens uitgebreid naar vijftien. Na 1970 werden verder diverse molens nieuw gebouwd.<br />
<br />
==Huidige situatie==<br />
In Nederland zijn nog 25 tjaskers te vinden, waarvan elf in [[Friesland]]. De oudste tjasker van Nederland, [[Tjasker It Heidenskip]], bevindt zich in [[It Heidenskip]], een buurtschap bij [[Workum]]. Deze werd in 1915 gebouwd door J. Dijksma.<ref>[http://www.molendatabase.nl/nederland/molen.php?nummer=161 (tjasker) Workum], Nederlandse Molendatabase</ref><br />
<br />
<gallery><br />
Bestand:Boktjasker tonmolen Nederlands Openluchtmuseum.jpg|Tonmolen van boktjasker, Nederlands Openluchtmuseum<br />
Bestand:Boktjasker Nederlands Openluchtmuseum rollenkruiwerk.jpg|Rollenkruiwerk van boktjasker, Nederlands Openluchtmuseum<br />
Bestand:Boktjasker Nederlands Openluchtmuseum.jpg |[[Vang (windmolen)|Vang]] van boktjasker, Nederlands Openluchtmuseum<br />
</gallery><br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br><br><br />
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]<br />
<br><br />
{{Navigatie windmolens naar bouwwijze}}<br />
<br />
[[Categorie:Tjasker| ]]<br />
[[Categorie:Gemaal]]<br />
[[Categorie:Windmolen]]</div>Colani