https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=SuperplieSuperplie - Bewerkingsoverzicht2026-04-18T08:00:41ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Superplie&diff=141983&oldid=prevColani op 31 okt 2024 om 11:232024-10-31T11:23:12Z<p></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zijbalk liturgisch gerei}}<br />
De '''superplie''' of '''superpellicum''' ([[Latijn]]: '''superpelliceum'''), ook wel '''koorhemd''' genoemd, is een wijd, wit [[linnen]] hemd, dat reikt tot aan de knieën en gedragen wordt over de [[soutane|toog]]. Het behoort tot de [[liturgie|liturgische]] gewaden van de [[Rooms-katholieke Kerk|Katholieke Kerk]]. Soms is het koorhemd strak van vormgeving, maar brede stroken [[kant (textiel)|kant]], [[Haken|haakwerk]] of [[borduren|borduurwerk]] zijn ook heel gewoon. Soms bestaat een superplie vanaf de zoom op de knieën tot aan de oksels geheel uit kant. (in Nederland alleen nog op [[hoogfeest]]en met de nodige schroom gedragen).<br />
<br />
Een '''[[rochet (koorhemd)|rochet]]''' (soms uitgesproken als: ''roket'') is een superplie met minder wijde mouwen die door [[prelaat|prelaten]] gedragen wordt.<br />
<br />
== Priester ==<br />
[[Bestand:Procession of the Precious Blood of Jesus Christ-Bruges; nederlandse Bisschop 50.jpg|thumb|135px|left|[[Mgr]] Eijk, toen hij nog bisschop was van het [[Bisdom Groningen-Leeuwarden]]]]<br />
<br />
Door [[priester]]s kan de superplie worden gedragen tijdens het [[doop (sacrament)|dopen]], hij draagt er dan een [[stola (liturgie)|stola]] overheen. Ook tijdens het [[lof (plechtigheid)|lof]], gewone [[Eucharistische aanbidding|sacramentsuitstelling]] of [[processie|sacramentsprocessie]] draagt de priester normaliter een superplie, met daarover de stola, [[koorkap]] en eventueel een [[schoudervelum|velum]]. De priester draagt nooit een superplie tijdens het [[Celebrant (persoon)|celebreren]] van de [[eucharistie]].<br />
<br />
== Acolieten en misdienaars ==<br />
De [[misdienaar]]s en [[acoliet]]en droegen in de geschiedenis altijd een albe (een superplie tot aan de voeten, dus geen kovelgewaad). In de loop der eeuwen is deze steeds verkort en uiteindelijk veranderd in de versie zoals wij hedendaags de superplie kennen. Tegenwoordig wordt er vaak een [[albe (onderkleed)|albe]] gedragen (al wordt dit door sommigen beschouwd als het rondlopen in liturgisch ondergoed). De laatste paar jaar begint de traditionele [[toga (kledingstuk)|toog]]-en-superplie-combinatie toch langzaam weer terug te komen (vooral in de [[parochie (kerk)|parochies]] met een behoudende priester en in [[Traditionalisme (katholicisme)|traditionalistische]] kerken). In tegenstelling tot de Franse (korte) versie, wordt de traditionele (lange) superplie vaak uitgekozen.<br />
<br />
Misdienaars en acolieten dragen officieel in een 'normale' [[mis]] een zwarte toog plus een witte superplie. In sommige parochies wordt tijdens feesten en bijzondere aangelegenheden ook wel een rode toog dragen, maar zeker tijdens de [[Vastentijd|vastenperiode]] is de toog altijd zwart of paars. Serviënten dragen altijd een zwarte toog plus een witte superplie/albe. Een [[Koster (functie)|koster]] draagt ook altijd een zwarte toog met superplie als hij tijdens de Heilige Mis op het priesterkoor of bij het [[Altaar (religie)|altaar]] moet zijn.<br />
<br />
Binnen de [[Tridentijnse mis]] dragen de [[Ceremoniemeester|ceremoniarius]] en de [[thuriferarius]] in sommige kerken, met uitzondering van een [[Requiem (mis)|requiem mis]], in de [[vastentijd]] en de [[Goede Week|goede week]], een luxere superplie met een bredere dan wel gekleurde [[Kant (textiel)|kantstrook]]. En onderscheiden zich daarmee van de overige misdienaars en acolieten.<br />
<br />
[[Contemplatie|Contemplatieve]] [[Monnik (christendom)|monniken]] dragen tijdens het dienen van de eucharistie vaak een [[Kovel (kledingstuk)|kovel]], al komt ook de superplie wel voor. In dat geval dragen ze die over hun [[habijt]], waarbij de kap aan de achterkant over de superplie valt. Dragen ze echter een albe, dan wordt er over de normale kap een kap van wit linnen geschoven.<br />
<br />
== Oorsprong en regionale verschillen ==<br />
De oorsprong van de superplie ligt in de [[albe (onderkleed)|albe]]; in feite is het een afgekorte variant daarvan. In tegenstelling tot de meeste andere gewaden toont de superplie een grote regionale variatie.<br />
<br />
In [[Verenigd Koninkrijk|Groot-Brittannië]] zijn de mouwen van de superplie extreem wijd, ongeveer zoals bij de [[kovel (kledingstuk)|kovel]] die [[monnik (christendom)|monniken]] dragen tijdens het [[Getijde (gebed)|koorgebed]]. De Britse superplie sluit niet met een strikje, maar heeft een wijde, ronde halsopening. Britse superplies hebben zelden kant of haakwerk.<br />
<br />
In [[Duitsland]] hebben de superplies drie plooien aan de voor- en aan de achterkant. Ze hebben, net als in [[Engeland]], geen strikje, maar de halsopening is vierkant. De Duitse superplie zonder kant is tegenwoordig ook in [[Nederland]] en [[Vlaanderen]] erg gewild. De Britse wordt door koren veel gedragen, maar niet vaak door misdienaars en acolieten. De wijde mouwen ervan vegen namelijk weleens kleinere voorwerpen van de [[credens (priesterkoor)|credens]].<br />
[[Bestand:Messdienergruppe -001-.jpg|thumb|200px|left|Misdienaars in toog en superplie]]<br />
<br />
[[Categorie:Kleding van christelijke geestelijken]][[Categorie:Liturgisch voorwerp in de katholieke kerk]]</div>Colani