Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-04-05T06:49:55Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

Het '''Streekarchivariaat Peelland''' is een voormalig archief in het zuidoosten van de [[Nederland]]se provincie [[Noord-Brabant]]. Het was een van de eersten van zijn soort in Nederland, nog voor de invoering van de [[Archiefwet]] in [[1962]] die publieke toegankelijkheid van archieven regelde.

==Ontwikkeling==

Het [[archivariaat]] werd officieus in [[1957]] en officieel op [[1 april]] [[1958]] opgericht en beheerde in de eerste decennia uitsluitend de archieven van de gemeenten [[Asten (gemeente)|Asten]] (1957-2002), [[Bakel en Milheeze]] (1957-2002), [[Deurne (gemeente)|Deurne]] (1957-2002), [[Mierlo]] (1957-2002) en [[Someren (plaats)|Someren]] (1957-2002), inclusief de opgeheven gemeenten [[Lierop]] en [[Vlierden]]. Later volgden [[Beek en Donk]] (1977-2002), [[Aarle-Rixtel]] (1977-2002) en [[Lieshout]] (1977-2002), en ten slotte [[Budel]] (1980-1989) en [[Maarheeze]] (1980-1989). In 1989 trokken Budel en Maarheeze zich uit de samenwerking terug, en sloten zich aan bij het [[Streekarchief regio Eindhoven]].<ref>Verleden verleden. Een foto-impressie van het Streekarchivariaat Peelland (2003) / Jan Bogaerts</ref> Bij de vergroting met Beek en Donk, Aarle-Rixtel en Lieshout werd naast de archivaris een tweede formatieplaats gecreëerd.<ref name="Docudeurne1980">[https://web.archive.org/web/20090916202447/http://docudeurne.eu/mediapool/68/681008/data/1980.doc DocuDeurne.eu - 1980.doc]</ref>

In eerste instantie kende elke deelnemende gemeente vanwege de gedecentraliseerde opzet zijn eigen archiefbewaarplaats. In de praktijk werd echter vóór [[1982]] al een gezamenlijk depot te [[Bakel]] gebouwd, terwijl de hoofdvestiging in Deurne aan de voormalige Martinetstraat was.<ref>Het betreffende gedeelte van deze straat draagt sinds 2009 de naam ''Oude Martinetstraat''.</ref> Tijdens de grootschalige renovatie en nieuwbouw omstreeks [[1985]] was de dienst enige jaren volledig gevestigd te Bakel.<ref name="Docudeurne1980" /> Na oplevering van de nieuwbouw van het gemeentehuis in de stijl van de [[Bossche School]] verhuisde het archief naar het adres ''Martinetstraat 2'' te Deurne. Daar had men de beschikking over een nieuwe ondergrondse kluisruimte, een studiezaal, een gang voor een open opstelling van documentatie en een werkruimte voor de archivarissen. Tevens was er eigen sanitair en een goederenlift voor het archiefmateriaal aanwezig.

Op [[21 juni]] [[1993]] was de omvorming naar een gecentraliseerd [[archief]] voltooid, toen de laatste gemeente, namelijk Someren, de stukken daadwerkelijk naar Deurne overbracht.<ref>Archieven van Someren naar Deurne verhuisd, Weekblad voor Deurne, 17 juni 1993</ref> Tevens werden in 1993 de oud-rechterlijke archieven van Someren en Mierlo vanuit het [[Brabants Historisch Informatie Centrum|Rijksarchief in Noord-Brabant]] te [['s-Hertogenbosch]] naar Deurne overgebracht.<ref name="94-7-2">Centralisatie Streekarchivariaat voltooid, Weekblad voor Deurne, 2 juli 1994</ref>

Een aantal archivarissen was werkzaam te Deurne, later geassisteerd door assistenten. Zij waren in de eerste decennia afwisselend aanwezig op de verschillende archiefbewaarplaatsen. Het bekendst was wel [[Emile van Emstede]], die onder meer zorg droeg voor de uitgave van ''Varia Peellandiae historiae ex fontibus'' ([[1964]]-[[1974]]) en de ''Peellandse archiefinventarissen''. Van Emstede werd per [[1 augustus]] [[1976]] opgevolgd door [[René Jansen]] ([[Groningen (stad)|Groningen]], [[7 oktober]] [[1934]]), medewerker van het stadsarchief in [[Groningen (stad)|Groningen]].<ref>[https://web.archive.org/web/20090916202550/http://docudeurne.eu/mediapool/68/681008/data/1970.doc DocuDeurne.eu - 1970.doc]</ref><ref>Uit archief kun je eindeloos putten, Eindhovens Dagblad, 22 april 1994</ref><ref>René Jansen, scheidend streekarchivaris, Weekblad voor Deurne, 21 april 1994</ref> In de periode dat Jansen leiding gaf aan het archief groeide het aantal bezoekers fors door een toenemende populariteit van [[Genealogie (geschiedkunde)|genealogisch onderzoek]]. In 1993 kwam 77% van de bezoekers voor genealogisch onderzoek.<ref name="94-7-2" />

Jansen maakte na 18 jaar per [[1 maart]] [[1994]] plaats voor [[Peter Roost]]. Roost ([[Grathem]], [[1940]]) was de voormalige gemeentearchivaris van [[Thorn (Limburg)|Thorn]].<ref>Uit het verleden leer je het heden kennen, Eindhovens Dagblad, 12 maart 1994</ref> Na het vertrek van Roost in [[december]] [[2000]] werd de functie van streekarchivaris waargenomen vanwege de lopende verkenningen voor een fusie met andere archiefdiensten in de regio.

Onder Roost werd de toegankelijkheid van het archief verbeterd. De middagsluiting tussen 12.00u en 13.30u verviel per [[2 januari]] [[1995]], en nieuwe inventarissen werden vervaardigd.<ref>Streekarchivariaat Peelland biedt veel mogelijkheden, Weekblad voor Deurne, 26 januari 1995</ref>

==Lijst van archivarissen==

* E.J.Th.A.M. van Emstede (1958-1976)
* R.J. Jansen (1976-1994)
* P.M. Roost (1994-2000)
* J.H.M. van de Laarschot (2000-2003), waarnemend

==Opheffing==

Op [[1 januari]] [[2003]] trad de fusie met het [[Gemeentearchief Helmond]] en het Streekarchief regio Eindhoven tot het [[Regionaal Historisch Centrum Eindhoven]] in werking, waardoor alle activiteiten naar een dependance Helmond werden verplaatst. Enkele jaren later werd deze nevenvestiging in Helmond opgeheven, en ontstond de concentratie van alle Zuidoost-Brabantse activiteiten in [[Eindhoven]].

==Literatuur==

* Peelland's archieven : overzicht van de archieven en verzamelingen bij streekarchivariaat Peelland (1991) / J.H.M. van de Laarschot
* Verleden verleden. Een foto-impressie van het Streekarchivariaat Peelland (2003) / Jan Bogaerts

{{appendix|Noten}}

[[Categorie:Archief in Noord-Brabant]]
[[Categorie:Geschiedenis van Deurne (Nederland)]]

Streekarchivariaat Peelland - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd