Colani: /* Zie ook */

2024-10-29T10:55:57Z

Zie ook

Nieuwe pagina

[[Bestand:Apsidal chapels.png|thumb|Locatie van het apsidiool (grijs) in een [[kruiskerk]]]]
Een '''straalkapel''', '''transkapel''', '''kranskapel''' of '''apsidiool''' is een [[kapel (kerkdeel)|kapel]] die aan het [[priesterkoor|koor]] of de [[kooromgang]] van een [[kerk (gebouw)|kerk]] is gebouwd. De term 'straal' verwijst naar de [[Aureool|stralenkrans]] om het hoofd van [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]].<ref>Online ''Dikke Van Dale'', "straalkapel". Geraadpleegd 5 december 2021.</ref>

== Straalkapellen per bouwstijl ==
=== Romaanse stijl ===
Een voorloper van de straalkapel werd al in de [[Romaanse architectuur|romaanse]] bouwkunst toegepast, maar wordt dan meestal aangeduid als apsidiool (kleine [[Apsis (architectuur)|apsis]]). Vaak zijn apsidiolen aan een kooromgang gebouwd of daarmee geïntegreerd, maar soms grenzen de kapellen direct aan het koor of aan het [[transept]]. In het laatste geval vormen ze geen krans om het koor, maar flankeren het, of vormen een krans om het uiteinde van het transept. Een eenvoudig voorbeeld is de [[Duomo di Modena]] met een apsis op het einde van elk van de drie beuken. Twee voorbeelden van grote pelgrimskerken, met negen apsidiolen aan transept en koor, zijn de [[Basilique Saint-Sernin de Toulouse]] en de [[Kathedraal van Santiago de Compostella]].

=== Gothische stijl ===
In de [[Gotiek (bouwkunst)|gotische]] kerkenbouw grenzen kranskapellen vrijwel altijd aan de kooromgang. De meeste grotere kerken uit die periode hebben drie tot vijf straalkapellen. Hoe groter en belangrijker de kerk was, hoe meer straalkapellen aan de kooromgang werden gebouwd. Zo hebben de [[Notre-Dame van Amiens]] en de [[Dom van Keulen]] elk zeven straalkapellen, met op de zijmuur van de laatste kapellen nog een altaar dat op het einde van het schip staat. In Amiens zijn in het verlengde hiervan nog eens elf zijkapellen aan het schip gebouwd. De [[Brabantse gotiek]] wordt gekenmerkt door een kooromgang met zeven straalkapellen. Voorbeelden zijn de [[Sint-Janskathedraal ('s-Hertogenbosch)|Sint-Janskathedraal]] in [['s-Hertogenbosch|Den Bosch]], de [[Sint-Martinuskerk (Aalst)|Sint-Martinuskerk]] in [[Aalst (Oost-Vlaanderen)|Aalst]], en de [[Sint-Pieterskerk (Leuven)|collegiale Sint-Pieterskerk]] te [[Leuven]].

=== Sagrada Familia ===
[[Antoni Gaudí]] maakte voor zijn [[Sagrada Família]] een uniek ontwerp met zeven straalkapellen en twee enorme wenteltrappen die elk ruim 45 meter de hoogte in gaan.

== Galerij ==
<small><gallery mode="packed-hover" heights=150px>
Basiliek te Sint Odiliënberg (cropped).jpg|Flankerende apsidiolen, [[Basiliek van de H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus|Basiliek van Sint Odiliënberg]]
Sant Antimo Apsis aussen.Kopie.jpg|Apsidiolen, abdij Sant'Antimo, [[Montalcino]], [[Toscane]]
F09.N.-D. de Châtel-Montagne.0050.jpg|Apsidiool, kerk van Notre-Dame, [[Châtel-Montagne]]
Notre-Dame-de-Paris Chevet.jpg|Krans van straalkapellen [[Notre-Dame van Parijs|Notre-Dame]], [[Parijs]]
Gent, sint-Baafskathedraal B STB 534.jpg|Kooromgang met straalkapellen, [[Sint-Baafskathedraal]], [[Gent]]
Modena cathedral vertical.jpg|Romaanse apsis [[Duomo di Modena]]
Santiago-compostela.svg|Romaanse plattegrond van [[Kathedraal van Santiago de Compostella|Santiago de Compostella]]
Northern France - from Belgium and the English Channel to the Loire, excluding Paris and its environs - handbook for travellers (1909) (14759510006).jpg|Gothische [[Notre-Dame van Amiens]], [[Picardië]]
Planta SF Gaudí 1885.jpg|Straalkapellen met wenteltrappen, [[Sagrada Família]], [[Barcelona]]
</gallery></small>

== Zie ook ==
* [[Kapel (kerkdeel)]]
* [[Zijkapel]]

{{Appendix}}
{{Navigatie onderdelen kruiskerk}}
[[Categorie:Onderdeel van een kerkgebouw]]

Straalkapel - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Zie ook */