https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=StervenSterven - Bewerkingsoverzicht2026-04-18T14:05:50ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Sterven&diff=18051&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-03-08T13:10:22Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>'''Sterven''' is het proces dat rechtstreeks voorafgaat aan de [[dood]] en is daarmee de laatste fase van het [[leven]]. Sterven is in algemene zin een proces dat aanduidt dat de levensfuncties van een levend wezen wegvallen tot het stadium van de dood is bereikt.<br />
<br />
==Het stervensproces (mens/dier)==<br />
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een stervend Sioeloe hoofd temidden van een groep mannen Zuid-Nias TMnr 10003085.jpg|thumb|Een stervend Sioeloe hoofd te midden van een groep mannen, [[nias|Zuid-Nias]], [[Tropenmuseum]]]]<br />
Het verloop van het stervensproces is onder andere afhankelijk van de wijze waarop het proces van sterven in werking is gezet en de snelheid waarmee de dood intreedt.<br />
<br />
Het stervensproces kan langzaam of snel verlopen, waarbij de beleving kan variëren van een bewuste beleving tot helemaal geen beleving, zoals bij een diepe [[coma (geneeskunde)|coma]].<br />
<br />
==Verschillende fasen bij de mens==<br />
Bij een langzaam verlopend stervensproces kan men verschillende fasen onderscheiden.<br />
*Bij een langdurig stervensproces kan het voorkomen dat sprake is van een fase van opleving in de [[gemoedstoestand|stemming]] waarin men verkeert ([[euforie]]). Vaak gaat dit samen met het verdwijnen van de [[pijn]].<br />
*Vervolgens beginnen [[zintuig]]en hun functie te verliezen.<br />
**Het gezichtsvermogen neemt af.<br />
**Daarna verminderen de [[reflex (biologie)|reflexen]] van onder andere [[slik (eethandeling)|slikken]], [[hoesten]]; het [[Smaak (zintuig)|smaak]]vermogen vermindert.<br />
*Hierna treedt [[spierverslapping]] op: ogen en mond sluiten niet meer goed. Ook de [[kringspier]]en van de [[Urineblaas|blaas]] en het [[Endeldarm|rectum]] verslappen zich, waardoor mogelijk [[incontinentie]] optreedt.<br />
*[[Pupil (oog)|Pupil]]len verwijden zich.<br />
*Uiteindelijk wordt ook de [[Hart- en vaatstelsel|bloedcirculatie]] slechter, waardoor een bleke [[huid]] en blauwe [[lip]]pen ontstaan. De huid voelt door gebrek aan circulatie koud en klam aan en men raakt bewusteloos door de daling van de [[bloeddruk]].<br />
**Op de benen ontstaan veelal donkere plekken (eilandjes van bloed) doordat de bloeddruk niet meer toereikend is om dit bloed rond te pompen. Deze eilandjes van bloed staan bekend als “lijkvlekken”. Dit zijn echter andere lijkvlekken dan [[Livor mortis|die ontstaan na het sterven]].<br />
**De trekken in het [[gelaat]] verscherpen zich doordat bloed wegtrekt uit de capillaire bloedvaten.<br />
*In het laatste stadium van het stervensproces wordt de [[ademhaling (mens)|ademhaling]] onregelmatig (zowel in diepte als in [[frequentie]] en soms treedt [[cheyne-stokesademhaling]] op). Ook kan de stervende benauwd lijken: een reutelende ademhaling wordt veroorzaakt doordat vocht vanuit de [[bloedvat]]en in de [[longblaasje]]s terechtkomt (decompenseren).<br />
*Opvallend is dat het [[gehoor]] het langst intact blijft.<br />
In het geval van een terminaal stadium zijn veel van de kenmerken van het sterven gelijk aan die van [[shock]]toestand. Het bloed trekt weg uit capillaire vaten en trekt naar organen die van belang zijn voor behoud van leven.<br />
<br />
==Acuut overlijden (en acuut overlijden door lichamelijk trauma)==<br />
In geval van acuut overlijden zijn de symptomen doorgaans niet gelijk aan die van een langdurig stervensproces.<br />
*Symptomen (als symptomen aanwezig zijn) zijn veelal het gevolg van het falen van het orgaan dat tot de dood heeft geleid.<br />
*In geval van een acuut overlijden ten gevolge van een trauma zijn symptomen (als symptomen aanwezig zijn) veelal het gevolg van het trauma.<br />
*Vaak vindt ook hier spierverslapping plaats waardoor de stervende direct de urine, ontlasting en heel soms ook [[seminale]] vloeistof laat lopen.<br />
*In geval van niet-natuurlijk overlijden kunnen symptomen zoals lichaamskleur en lijkvlekken afwijken van een natuurlijk overlijden.<br />
<br />
==Het overlijden==<br />
Na het blijvend wegvallen van de hartslag en de ademhaling is de dood ingetreden.<br />
Men spreekt van een biologische dood.<br />
<br />
==Klinisch dood==<br />
De grens tussen leven en [[dood]] is moeilijk vast te stellen. Tegenwoordig hanteert men als definitie "het volledig en onherstelbaar uitgevallen zijn van de [[hersenfunctie]]". Organen van een klinisch dode zijn geschikt voor [[transplantatie]]doeleinden.<br />
<br />
==Na het sterven==<br />
Na het sterven mag eenieder de [[dood]] constateren. Zie aldaar voor regelgeving met betrekking tot het constateren van de dood en de overledenenschouw.<br />
<br />
==Zie ook==<br />
*[[Ars moriendi]]<br />
*[[Euthanasie]]<br />
*[[Levensverzekering]]<br />
*[[Palliatieve zorg]]<br />
*[[Sterfte]]<br />
*[[Levenseindebegeleider|Stervensbegeleiding]]<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
* ''Doodgaan, wat is dat? Hartdood, klinisch dood, schijndood, hersendood'', door [[Adrienne d'Aulnis de Bourouill]], Utrecht, Bohn, Scheltema & Holkema, 1984. {{ISBN|90-313-0681-9}}<br />
}}<br />
{{Navigatie levensfasen mens}}<br />
{{wikt}}<br />
<br />
[[Categorie:Dood| ]]<br />
[[Categorie:Biologie]]</div>Colani