Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-08-23T16:36:07Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Voor het aanduiden als nieuwstaat van een munt, zie [[Fleur de coin| Fleur de Coin]].}}
[[Bestand:2 euro stempelglans 1.jpg|miniatuur|Circulatiemunt van 2 euro uit de handel met stempelglans. Kegelsnede met matte glans duidelijk merkbaar in het midden.]]
De '''stempelglans''' is een [[Glans|glanzend]] effect dat ontstaat tussen [[Rondel|muntplaatje]] en [[Stempel (numismatiek)|muntstempel]] tijdens het [[Muntproductieproces|muntproces]]. Het is een [[kegelsnede]]-achtige matte glans die lijkt rond te draaien wanneer het [[Munt (betaalmiddel)|muntstuk]] (tussen duim en wijsvinger) in losse pols wordt bewogen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=R8xmqGXLtnQ |titel=Cartwheel Test|werk=[[Youtuber]] Kitty Girl|taal=en}}</ref> Dit fenomeen is in het Engels bekend onder de naam 'mint luster', 'mint bloom' of 'cartwheel effect'.<ref>{{Citeer web |url=https://nnp.wustl.edu/library/dictionarydetail/515431 |titel=Cartwheel Effect|werk=Washington University in St. Louis (WUSTL) [[Washington-universiteit te Saint Louis]]|taal=en}}</ref> In het [[Frans]] is het bekend als '[[Fleur de coin]]', wat 'bloem van de stempel' betekent.

== Mechanische spanning ==
Muntplaatjes of [[rondel]]len worden gereinigd en naargelang het gewenste effect [[Polijsten (bewerking)|gepolijst]]. De glans die hieruit voortvloeit is niet de stempelglans maar het blinkend veld van het [[metaal]]. Het is pas na het slaan dat de stempelglans erop verschijnt. Het metaal krijgt door de grote [[Druk (grootheid)|drukkracht]] [[mechanische spanning]] te verwerken die vanuit het midden naar de buitencirkel wordt uitgezet, waardoor kleine spanningslijnen ontstaan. Deze spanningslijnen uiten zich als stempelglans.<ref>{{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZY9l7Uzz-TY |titel=LUSTER: Introduction to Coin Grading Using Mint State Walking Liberty Half Dollars|werk=[[:en:Professional Coin Grading Service]] (PCGS coin)|taal=en}}</ref>

== Diversiteit ==
De zichtbaarheid van de stempelglans hangt af van de muntslagkwaliteit waarin muntstukken worden geslagen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.knm.nl/productieproces/nl/page/2298/ |titel=Productieproces|werk=[[Koninklijke Nederlandse Munt]]}}</ref> Het verschil bij [[circulatiemunt|circulatiemunten]] en [[verzamelaarsmunt|verzamelaarsmunten]] zijn uiteenlopend:

{| class="wikitable" width="100%"
!Muntslag
!Stempel gepolijst
!Stempel gezandstraald
!Muntplaatje gepolijst
!Kenmerken
|-
|Circulatiemunt
|neen
|neen
|neen
|Muntplaatje wordt enkel gewassen en grondig ontvet. Hierdoor ontstaat het meeste contrast tussen metaal en stempelglans. Typisch matte kegelsnede.
|-
|Brilliant Uncirculated
|volledig
|neen
|glanzend
|Het muntplaatje heeft een glanzende achtergrond waardoor de stempelglans minder merkbaar is. Het is eerder een glanzende kegelsnede.
|-
|Prooflike
|deels
|ja
|glanzend
|Het muntplaatje heeft een zachte glanzende achtergrond met een mat reliëf. De stempelglans is alleen zichtbaar in het fond.<ref>{{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=96fsnW3jvyo&t=91s |titel=PCGS Expands Prooflike Designation|werk=[[:en:Professional Coin Grading Service]] (PCGS coin)|taal=en}}</ref>
|-
|Proof
|deels
|gedetailleerd
|spiegelend
|Proofmuntstukken hebben een spiegelende weergave in het fond met een intens mat reliëf. Daardoor vertonen ze geen stempelglans maar een gepolijste stempel.
|}

== Slijtage ==
Er zijn verschillende redenen waarom de stempelglans kan vervagen, vervormen of niet tot het gewenste effect leidt:
* Geslagen met te zwakke drukkracht
* Overpolijsten van muntstempels
* Hoogglanzend polijsten van muntplaatjes<ref>{{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=yyjwVotRxVs |titel=2021-W Proof Type Two American Silver Eagle - New Reverse Design|werk=[[Youtuber|YouTuber]] Michael Kittle Rare Coins|taal=en}} (Proof/Gepolijste Stempel)</ref>
* De stempel is versleten en moet opnieuw worden gepolijst
* De munt werd te lang ondergedompeld in het goud -of zilverbad, of niet genoeg afgespoeld onder stromend water
* Het muntstuk zelf polijsten of fout poetsen
* Slijtage door in de handel te komen
* Te veel van plaats verleggen zonder bescherming

{{Appendix}}

[[Categorie:Numismatiek]]

Stempelglans - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd