Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Zie artikel|"Staten" is ook het meervoud van staat.}} De '''staten''' of '''standenvergadering''' (ook wel '''stenden''' of '''standen''') was in de late middeleeuwen en vroegmoderne tijd een politiek orgaan in verschillende landen en gewesten. De vertegenwoordigers van de verschillende standen hadden hierin een zekere vorm van inspraak tegenover de landsheer (bijvoorbeeld de koning, hertog of graaf)....'

2024-11-29T13:43:35Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Zie artikel|"Staten" is ook het meervoud van staat.}} De '''staten''' of '''standenvergadering''' (ook wel '''stenden''' of '''standen''') was in de late middeleeuwen en vroegmoderne tijd een politiek orgaan in verschillende landen en gewesten. De vertegenwoordigers van de verschillende standen hadden hierin een zekere vorm van inspraak tegenover de landsheer (bijvoorbeeld de koning, hertog of graaf)....'

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|"Staten" is ook het meervoud van [[Staat (politiek)|staat]].}}
De '''staten''' of '''standenvergadering''' (ook wel '''stenden''' of '''standen''') was in de [[late middeleeuwen]] en [[vroegmoderne tijd]] een politiek orgaan in verschillende landen en gewesten.
De vertegenwoordigers van de verschillende [[Stand (maatschappelijk)|standen]] hadden hierin een zekere vorm van inspraak tegenover de landsheer (bijvoorbeeld de koning, hertog of graaf).

De staten vertegenwoordigden de [[Standensamenleving in de Middeleeuwen|drie maatschappelijke lagen]] of ''standen'' van de bevolking, meestal:
* de [[geestelijkheid]]
* de [[adel (klasse)|adel]]
* de (gegoede) [[burgerij]] in de steden
Soms daarbij ook nog:
* de plattelandselite oftewel de (gegoede) boeren.

== Nederlanden ==
In de politieke ontwikkelingen in deze periode in de [[Nederlanden (hoofdbetekenis)|Nederlanden]] (of [[Lage Landen (hoofdbetekenis)|Lage Landen]]) speelden de standenvergaderingen een grote rol. De namen [[Provinciale Staten (Nederland)|Provinciale Staten]] en [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]] in het huidige Nederland zijn er bovendien van afgeleid; in België heeft men na de onafhankelijkheid voor andere benamingen gekozen.

De verschillende [[gewest (Lage Landen)|gewesten]] van de Nederlanden, zoals graafschappen, hertogdommen en prinsbisdommen, hadden allemaal hun eigen gewestelijke standenvergadering. Het waren immers in hedendaagse termen zelfstandige staatjes of landjes. De meeste van deze gewesten kwamen echter in personele unie onder het Bourgondische Rijk te vallen. Overleg tussen de verschillende gewestelijke staten mondde uit in de vorming van de [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]], die meestal in [[Brussel (stad)|Brussel]] bijeenkwam.

Een reden voor regerende gezagsdragers om de staten bijeen te roepen was vaak geldnood; zij vroegen dan een [[bede (belasting)]]. Deze gelegenheden werden door de vertegenwoordigers vaak benut om nieuwe vrijheden te bepleiten; een reden waarom de heersers van de [[Lage Landen (staatkunde)|Lage Landen]] niet happig waren de Staten-Generaal bijeen te roepen en zich eerder richtten tot de afzonderlijke Staten van iedere [[provincie]].

Met het [[Plakkaat van Verlatinghe]] verklaarden de [[Noordelijke Staten-Generaal]] in [[1581]] de [[landsheer|vorst]] vervallen (verlaten) van zijn macht. De Staten of ''[[Provinciale Staten (historisch)|Staten-provinciaal]]'' namen de soevereiniteit zelf over en vormden sindsdien het bestuur van de verschillende gewesten in de Verenigde Republiek der Nederlanden (1581-[[1795]]).

Ook in de [[Zuidelijke Nederlanden]] bleven in die periode de Staten bestaan, alsook een [[Zuidelijke Staten-Generaal|"Zuidelijke" Staten-Generaal]]. In [[1790]] werd door die Staten-Generaal de onafhankelijkheid uitgeroepen en richtte men de [[Verenigde Nederlandse Staten]] op. Hetzelfde jaar nog hielden die op te bestaan toen de opstand door [[Habsburgse monarchie|Oostenrijk]] werd neergeslagen.

Men kan de staten vergelijken met de hedendaagse [[wetgevende macht]], zoals nu nog het geval is in de zelfstandige Britse Kroongebieden [[Jersey (eiland)|Jersey]] en [[Guernsey]].

== Zie ook ==
* [[Rijksstenden]]
* [[Provinciale Staten (Nederland)|Provinciale Staten]]
* [[Staten van Brabant]]
* [[Geschiedenis_van_Friesland#Tachtigjarige_Oorlog|Staten van Friesland]]
* [[Staten van Gelre en Zutphen]]
* [[Staten van Henegouwen]]
* [[Staten van Holland en West-Friesland]]
* [[Staten van Limburg en de Landen van Overmaas]]
* [[Ommelanden (Groningen)|Staten van de Ommelanden]]
* [[Staten van Overijssel]]
* [[Stad en Lande|Staten van Stad en Lande]]
* [[Staten van Utrecht]]
* [[Staten van Vlaanderen]]
* [[Staten van Zeeland]]
* [[Staten van de Nederlandse Antillen]]
* [[Staten van Aruba]]
* [[Staten van Curaçao]]
* [[Staten van Sint Maarten]]
* [[Staten van Suriname]]

== Literatuur ==
*Michel Hébert, ''Parlementer. Assemblées représentatives et échange politique en Europe occidentale à la fin du Moyen Age'', 2014. {{ISBN|9782701803586}}
*[[Wim Blockmans]], ''Medezeggenschap. Politieke participatie in Europa vóór 1800'', 2020. {{ISBN|9789044635218}}
{{bibliografische informatie}}

[[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de 17e eeuw]][[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de 18e eeuw]][[Categorie:Wetgevende macht]]

Staten - Bewerkingsoverzicht