Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Heetstoken van het werkstuk in het smidsvuur. De smid van het [[Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem aan het werk.]] Bewerken van het hete metaal op het aambeeld. De smid van het Openluchtmuseum te Arnhem aan het werk. Het '''smeden''' is een van de oudste metaalbewerkingsmethoden. Daarbij wordt een stuk metaal in een vuur verhit en vervolgens in de juiste vorm gebracht...'

2024-10-30T06:15:10Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|Heetstoken van het werkstuk in het smidsvuur. De smid van het [[Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem aan het werk.]] thumb|Bewerken van het hete metaal op het aambeeld. De smid van het Openluchtmuseum te Arnhem aan het werk. Het '''smeden''' is een van de oudste metaalbewerkingsmethoden. Daarbij wordt een stuk metaal in een vuur verhit en vervolgens in de juiste vorm gebracht...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:smid3 openluchtmuseum.jpg|thumb|Heetstoken van het werkstuk in het smidsvuur. De smid van het [[Nederlands Openluchtmuseum]] te Arnhem aan het werk.]]
[[Bestand:smid2 openluchtmuseum.jpg|thumb|Bewerken van het hete metaal op het aambeeld. De smid van het Openluchtmuseum te Arnhem aan het werk.]]
Het '''smeden''' is een van de oudste [[metaalbewerking]]smethoden. Daarbij wordt een stuk metaal in een vuur verhit en vervolgens in de juiste vorm gebracht met een [[Hamer (gereedschap)|smidshamer]] met behulp van een [[Aambeeld (gereedschap)|aambeeld]].

Voorwerpen die gesmeed zijn, zijn beduidend sterker dan voorwerpen van gelijke vorm die zijn [[Gieten (metaalkunde)|gegoten]]. Dat komt doordat de [[Kristalliet|kristalstructuur]] in een gegoten voorwerp willekeurig is, terwijl de microkristallen door het smeden gericht worden in de richting waarheen het voorwerp wordt gehamerd.

== Het smeedproces ==
Het smeden van [[metalen]] werd voornamelijk vroeger gebruikt om metalen stugger te maken. Metalen bestaan op [[mesoniveau]] uit kleine [[Kristal (natuurwetenschappen)|kristallen]]. Bij het buigen van ijzer schuiven deze kristallen langs elkaar, wat veel weerstand geeft. Door het herhaaldelijk beslaan van het metaal met een [[Hamer (gereedschap)|hamer]] breken de kristallen op in kleinere kristallen. Daardoor hebben alle kristallen bij elkaar samen een groter oppervlak en hebben de kristallen daarmee ook een grotere weerstand samen bij het schuiven. De kristallen schuiven minder goed langs elkaar bij het vervormen van het metaal en het gevolg daarvan is dat het metaal stugger is geworden.

== Historische ontwikkeling ==
De ontwikkeling van smeedtechnieken is van cruciaal belang geweest in de wereldhistorie. Door de uitvinding van de [[blaasbalg]] konden voldoende hoge temperaturen bereikt worden om [[IJzer (element)|ijzer]] vrij te maken uit [[IJzererts|ijzererts]], waarmee de [[IJzertijd|ijzertijd]] zijn intrede deed. Dankzij de ontwikkeling van [[ploeg (werktuig)|ploegen]] kon de [[akkerbouw]] tot ontwikkeling komen. Door betere [[zwaard (wapen)|zwaarden]] en pantsers konden wereldrijken gevormd worden.

Het [[smid]]sberoep is een zeer oud beroep en heeft in het verleden vele werkstukken voortgebracht. Tot halverwege de twintigste eeuw had vrijwel iedere plaats zijn eigen [[smederij]]. Machinaal smeden op industriële schaal heeft de vroegere ambachtelijke smid grotendeels vervangen. Sindsdien is het beroep veel zeldzamer geworden.

Het beroep van [[goudsmid|goud-]] of [[zilversmid]] wordt nog wel relatief vaak uitgeoefend. Hierbij worden edele metalen als goud en zilver tot sieraden "gesmeed".

Soorten smeden zijn:
* Messensmid
* Hoefsmid
* Edelsmid
* Siersmid
* Grofsmid
* Smid van torenuurwerken
Typische producten zijn:
* Ploegen en andere landbouwwerktuigen
* Hamers en bijlen
* Hoefijzers
* Beslag voor wagenwielen
* Torenuurwerken
* Hekwerken en ornamenten
* Zwaarden en speren
* Kandelaars
* Sieraden
* [[Hang- en sluitwerk|Deurbeslag]], [[geheng]]
Een smid voorzag zijn eindproduct vaak van een persoonlijk smidsmerk. De beschikbaarheid van informatie over smidsmerken is echter beperkt.

== Bekende smeden in de Lage Landen ==
* [[Lodewijck Van Boeckel]] was een Belgische kunstsmid die omstreeks 1900 grote internationale vermaardheid verwierf.
* [[Karl Gellings]] werkte van 1928 tot zijn overlijden in 1959 als siersmid in Rotterdam. Hij ontwierp en maakte onder andere de spuitkronen van de fonteinen op het Hofplein in Rotterdam en de sculptuur op de toren van het Oogziekenhuis van Rotterdam.

== Tegenwoordig ==
[[Bestand:Schmiede in der Henrichshütte Hattingen.jpg|thumb|Smederij in de [[Henrichshütte]] in [[Hattingen (Noordrijn-Westfalen)|Hattingen]]]]
Smeden is ook een industriële activiteit waarbij smeedstukken van vele tientallen tonnen worden bewerkt. De [[Rotterdamsche Droogdok Maatschappij]] was een grote smederij, totdat zij in 1995 failliet ging. <ref>{{Citeer web|url = http://www.shipmotions.nl/RDM/RDM-MF/RDM-MF-1968A.html|titel = Het smeden van een ring van het reactordrukvat van de kerncentrale Dodewaard, in 1965 bij de RDM.|bezochtdatum = 22-9-2014|auteur = shipmotions.nl|datum = |uitgever = }}</ref>

== Smeden in de taal ==
* Men moet het ijzer smeden als het heet is.
* Dit is het geheim van de smid.

== Zie ook ==
* [[Smeedijzer]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Metaaltechniek]][[Categorie:Vormgevingstechniek]]

Smeden - Bewerkingsoverzicht