Colani: 1 versie geïmporteerd

2025-12-08T09:39:05Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

'''Shaivisme''' is een stroming in het [[hindoeïsme]] waarin [[Shiva]] wordt vereerd als de hoogste vorm van [[God (algemeen)|God]].

Het shaivisme kan als [[monotheïstisch]] beschouwd worden, maar shaivisten geloven dat die éne God, gelijktijdig de gehele schepping doordringt ([[immanentie]]) en erboven uitstijgt ([[transcendentie (religie)|transcendentie]]). Dit concept staat in contrast met veel van de [[Abrahamitische religies|abrahamitische religieuze tradities]], waar God transcendent is en een goede persoonlijke schepper-god. Shiva echter kan gezien worden zowel als persoonlijk en als onpersoonlijk, als mannelijk en als [[androgynie|androgyn]]. Binnen de tijd zittend als mediterende god in de Himalaya en buiten de tijd altijd onpersoonlijk aanwezig in alle [[Yuga]]'s: zelfs in het ongedifferentieerde niets symbolisch als water en vuur van het (maha)pralaya. Net zoals bij de andere hindoe stromingen erkent het shaivisme nog andere, lagere goden die aan de Hoogste God ondergeschikt zijn. Die andere goden worden gezien als manifestaties van het Hoogste Wezen (Kosmisch Bewustzijn) of als machtige wezens die net als de rest van de schepping door Hem worden doordrongen. Dit type monotheïsme wordt [[panentheïsme]] of [[monistisch theïsme]] genoemd. Een shaivist kan zich ook niet-theïstisch beschouwen en monist zijn volgens de filosofie van het [[advaita Vedanta]].

Shaivisme is een zeer diepe, devotievolle en mystieke denominatie in het hindoeïsme. Ze wordt als de oudste van de hindoe denominaties beschouwd met een lange opeenvolging van wijzen en heiligen die praktijken en wegen gaven naar [[zelfverwerkelijking]] met als uiteindelijke doel [[moksha]] of [[zelfverwerkelijking]] (bevrijding). Als brede religie omvat het shaivisme [[filosofie|filosofische]] systemen, [[Devotie in het boeddhisme|devotionele]] [[ritueel|rituelen]], legendes, [[mystiek]] en allerlei [[yoga]]praktijken. Ze kent zowel [[monisme (filosofie)|monistische]] als [[dualisme|dualistische]] tradities.

Shaivisten geloven dat God de vorm transcendeert. Toegewijden kunnen Hem vereren in de vorm van een [[lingam]], die symbool staat voor de schepping of het universum. De God Shiva wordt in het shaivisme ook vereerd als de menselijke manifestatie Shiva [[Tandava|Nataraja]], die meestal wordt afgebeeld als een mediterende of als een [[tandava]] dansende yogi. De kosmogonie volgens Shivaisten is anders dan de kosmogonie volgens vele Vishnuïsten. Hiranyagarbha (gouden baarmoeder) past bij de Vishnuïsten. Maar een alternatieve kosmogonie voor Shivaïsten kan men lezen bij [[Kali_(godin)#Kosmogonische_mythe|Kali]].

== Scholen ==
* [[Shaiva Siddhanta]] (vnl. Zuid India (Kerala en Tamill Nadu) sinds circa 250 v.Chr., beweging van [[Nandinatha]] uit Kasjmir, Noord-India; ''dualisme'')
* [[Kasjmir Shaivisme]] (ook Shaiva Advaita, Trika Shaivisme, Rahasya of Trayambaka Sampradaya, sinds circa 800, in de 14e eeuw bijna verdwenen; ''non-dualistisch theïsme'')
* [[Pashupati Shaivisme]] (ascetische monniken met afwijkende levensstijl)
** [[Gorakshanatha Shaivisme]] (vanaf de tiende eeuw door [[Gorakshnatha]])
* [[Shaiva Advaitisme]] (door [[Shrikantha]]; ''[[Vishista-Advaita-vada]]'' of ''beperkt non-dualisme'')
* [[Vira Shaivisme]] (ook Lingayats, sinds circa 1160 vanuit Karnataka, Zuid-India, hervormingsbeweging van [[Shri Basava]])

Shaivisme is over heel India te vinden, maar is vooral sterk vertegenwoordigd in Zuid-India (vooral in [[Tamil Nadu]] en op het eiland [[Sri Lanka]]). Sommige tradities zien de mythologische wijsgeer [[Agastya]] als de verspreider van het shaivisme in Zuid-[[India]] en als de brenger van zowel de Vedische traditie als het [[Tamil (taal)|Tamil]].

Er zijn ontelbaar veel shaiva-tempels en altaren waaronder vele die een [[murti]] (beeld) van [[Ganesh]] bevatten, de Heer van de [[ganas]] of de volgelingen van Shiva. Ganesh is de zoon van [[Shiva]] en [[Shakti]]. De twaalf [[Jyotirling]] of "gouden lingam" altaren zijn de meest vereerde in het shaivisme.

[[Benares (stad)|Benares]] wordt beschouwd als de heiligste stad van alle hindoes en shaivieten. Een van de beroemdste hymnes aan Shiva uit de [[Veda's]] is de [[Shri Rudram]]. De belangrijkste shaivitische [[mantra]] uit de Veda's is [[Aum Namah Shivaya]]. De grote theologische scholen zijn onder andere het [[Kasjmir shaivisme]], de [[Shaiva siddhanta]] en het [[Vira shaivisme]].
De grootste auteur van het shaivisme is waarschijnlijk [[Abhinavagupta]] uit [[Srinagar (stad)|Srinagar]] in [[Jammu en Kasjmir (gebied)|Kasjmir]], die rond het jaar [[1000]] in het Sanskriet schreef.

De [[Nayanars]] (of Nayanmars), heiligen uit Zuid-India, waren vooral in de middeleeuwen verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het shaivisme.

Dat er verschillende scholen bestaan in het hindoeïsme moet niet gezien worden als het bestaan van [[schisma]]'s. Integendeel, er bestaat geen enkele vijandigheid tussen de scholen, maar er is juist sprake van gezonde kruisbestuivingen van ideeën en logische debatten, die bijdragen aan de verfijning van de leringen van iedere school. Het is niet ongebruikelijk of verboden dat iemand de ene school volgt, maar over een bepaald onderwerp toch de opvattingen van een andere school steunt.

{{Navigatie hindoeïsme}}
{{Commonscat|Shaivism}}

[[Categorie:Hindoeïstische stroming]]
[[Categorie:Hindoeïsme]]
[[Categorie:Eponiem]]

Shaivisme - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd