Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Mijt met geoogst rijshout. Buitendijkse wilgenakker (griend). De plaatsing van een rijshouten beschoeiing'''Rijshout''' is de verzamelnaam voor staken en tenen van veelal wilgenhout die oorspronkelijk werden geoogst in de grienden langs de rivieren en in de Biesbosch. T…'

2026-05-11T09:19:07Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|Mijt met geoogst rijshout. thumb|Buitendijkse wilgenakker (griend). miniatuur|De plaatsing van een rijshouten beschoeiing'''Rijshout''' is de verzamelnaam voor staken en tenen van veelal wilgenhout die oorspronkelijk werden geoogst in de grienden langs de rivieren en in de Biesbosch. T…'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Carnisse grienden 2.jpg|thumb|Mijt met geoogst rijshout.]]
[[Bestand:Carnisse grienden 1.jpg|thumb|Buitendijkse wilgenakker (griend).]]
[[Bestand:Rijshouten beschoeiing plaatsen.jpg|miniatuur|De plaatsing van een rijshouten beschoeiing]]'''Rijshout''' is de verzamelnaam voor staken en [[wilgenteen|tenen]] van veelal [[wilg|wilgenhout]] die oorspronkelijk werden geoogst in de [[griend (beplanting)|grienden]] langs de rivieren en in de [[Biesbosch]]. Tegenwoordig wordt rijshout voornamelijk gekweekt en geoogst op speciaal aangelegde plantages in minder drassige gebieden. Daar wordt het hout machinaal gepoot, geoogst, gebundeld en opgeslagen.

== Historie ==
In het verleden (voor 1940) werd een veelheid van [[houtsoort]]en gebruikt voor rijshoutconstructies, onder andere [[Eiken (hout)|eikenhakhout]] (Gelders rijshout). Soms werd ook [[elzenhout]] gebruikt. Maar sinds de Tweede Wereldoorlog wordt vrijwel uitsluitend Hollands rijshout (wilgenhout) gebruikt. De gehakte wilgentenen worden gesorteerd op dikte en lengte en onder verschillende namen in de handel gebracht:
* Paal of staak, ca 1,35 m lang en ca 5 cm dik, met een punt
* Sliet, ca 2,2 m lang en ca 7 cm dik
* Lat, ca 3 m lang, en ca 5 cm dik
* Bos: bundel van wilgentenen, ca 3 m lang en ca 15 cm dik
* [[Wiep]]: een bundel van wilgentenen die zo gebonden is dat hij veel langer is dan de lengte van de afzonderlijke tenen; een wiep moet strak gebonden maar wel flexibel zijn. Wiepen worden gemaakt met lengtes van 10 - 50 m en een diameter van ca 15 cm.
Opmerking: Bij rijshoutwerk is het overigens gebruikelijk om niet de diameter te gebruiken maar de omtrek. Dus wiepen "van 40 cm" hebben een diameter niet van 40 cm, maar van 40/π = 12,7 cm.

== Toepassing ==
[[Bestand:Voorbeeld van een rijshouten beschoeiing.jpg|miniatuur|Rijshouten beschoeiing]]
Hiervan worden voornamelijk [[zinkstuk]]ken gemaakt, die worden gebruikt in de waterbouw. Een toepassing die weinig meer voorkomt is de verwerking tot [[strekdam|rijsdam]]men bij de landaanwinning achter de waddendijken. Deze dammen remden de afstroming, zodat de [[klei]]deeltjes in het water eerder bezonken. Van de tenen worden tegenwoordig nog wel matten gevlochten die worden gebruikt als [[windscherm]] en dergelijke. Klassiek gebruik van rijshout wordt beschreven in ''Hollands' Rijshout'', een boek uit 1920. <ref>{{Citeer boek
| achternaam = Breen
| voornaam = L.G. Van
| datum = 1920
| titel = Hollands' Rijshout
| hoofdstuk =
| uitgever = Oosterbaan en Le Contre
| plaats = Goes
| URL = http://resolver.tudelft.nl/uuid:72029c69-9567-4ad9-8883-ff428cf7d68b
| bezochtdatum = 4-5-2019
}}</ref> Voor wat modernere toepassing kan worden verwezen naar ''Zink- en aanverwante werken, benevens het hoe en de wijze waarop''. <ref>{{Citeer boek
| achternaam = Hakkeling
| voornaam = B.
| datum = 1970
| titel = Zink- en aanverwante werken, benevens het hoe en de wijze waarop
| uitgever = VBKO
| URL = http://resolver.tudelft.nl/uuid:1ed44c19-ee2a-450d-bc3c-6e377cae54ef
| bezochtdatum = 4-5-2019
| archiefurl = https://web.archive.org/web/20190702022136/https://repository.tudelft.nl/islandora/object/uuid:1ed44c19-ee2a-450d-bc3c-6e377cae54ef?collection=research
| dodeurl = ja
}}</ref>
Een toepassing die veel ingezet wordt is een [[beschoeiing]] van rijshout. Rijshouten beschoeiingen hebben een aantal belangrijke voordelen. Ze worden voornamelijk ingezet als [[oeverbescherming]]. Bijkomende voordeel is dat een tuin door oeverbescherming de grootte behoudt, grond spoelt immers minder snel weg.

Een rijshouten beschoeiing kan ook worden gebruikt als grondkering. Op deze manier kunnen hoogteniveaus worden aangebracht. Bij een hoogteverschil van meer dan 1,5 meter is een [[damwand]] een goede oplossing.

Er zijn specialistische methoden voor het plaatsen van rijshouten beschuttingen. Belangrijk hierbij is vooral:

* Het bepalen van de juiste oplossing. Dit kan een beschoeiing zijn, maar soms is een [[damwand]] of [[Vonder (brug)|vlonder]] een betere oplossing
* Het gebruik van kwalitatieve materialen
* De juiste technieken toepassen om de levensduur te garanderen

== Oogsten en verwerken ==
Het oude handwerk van de [[griendwerker]] is vrijwel uitgestorven om twee redenen: het is niet meer rendabel en het is uitermate zwaar werk. De staken moeten namelijk op een hoogte van 60–70 cm boven het [[maaiveld]] met een [[hiep]] worden gekapt en vervolgens gebundeld en uitgedragen. De ondergrond waarop gewerkt moest worden was meestal [[moeras]]sig en dus moeilijk begaanbaar. Daarom wordt rijshout tegenwoordig vooral op 'plantages' gekweekt en machinaal geoogst. Hiervoor wordt vooral wilgenhout gebruikt.

== Voordelen van rijshout ==
In tijdelijke constructies of wanneer de aanlegfase kwetsbaar is kan het gebruik van rijshout voordelen opleveren. Rijshout is een vernieuwbaar materiaal en kan niet tot uitputting van grondstoffen leiden. Daarbij zullen er na de gebruiksfase alleen vercomposteerbare resten overblijven. Het is een erg sterk en duurzaam materiaal. Rijshout is een grondstof die noch in de groei- noch in de afvalfase een belasting voor het milieu vormt. Daarnaast levert het gebruik van rijshout een bijdrage aan de instandhouding van de grienden in de Biesbosch.

== Zie ook ==
*''[[Rijsoord]]'' voor de plaats in Zuid Holland.
*''[[Rijsenhout]]'' voor de plaats in de Haarlemmermeer
*''[[Rijsdam]]'' voor de plaats in de provincie Groningen.

== Referenties ==
{{References}}

[[Categorie:Waterbouwkunde]][[Categorie:Hout]]

Rijshout - Bewerkingsoverzicht