https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Praetor_urbanusPraetor urbanus - Bewerkingsoverzicht2026-04-20T22:15:41ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Praetor_urbanus&diff=72099&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-03-08T09:23:13Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>De '''praetor urbanus''' was de [[pretor]] verantwoordelijk voor de stad [[Rome (stad)|Rome]].<br />
<br />
Wegens het vermeerderen van zijn bezigheden en de invloed van vreemden, werd tijdens de [[Eerste Punische Oorlog]] ([[247 v.Chr.|247]]/[[242 v.Chr.]]), nog een tweede pretor gekozen, ''qui inter cives Romanos et peregrinos ius diceret'' ("die tussen Romeinse burgers en vreemdelingen recht moest spreken"), vandaar ''[[praetor peregrinus]]'' geheten,<ref>[[Titus Livius|Livius]], ''Epitome'' XIX 22, 35. Zie in verband met de reden en het precieze jaar: {{Aut|Terry Corey Brennan|T.C. Brennan}}, ''The Praetorship in the Roman Republic'', II, Oxford, 2001, pp. [http://books.google.be/books?id=eIzxygbg8DkC&pg=PA603 603]-[http://books.google.be/books?id=eIzxygbg8DkC&pg=PA604 604].</ref> de andere pretor, ''qui ius inter cives dicit'' ("die recht tussen burgers (onderling) sprak"), werd nu ''praetor urbanus'' of ''urbis'' genoemd.<ref>Livius, ''[[Ab urbe condita (boek)|Ab Urbe condita]]'' XXVII 23.</ref> De ''praetor urbanus'' stond in rang hoger dan de ''praetor peregrinus'', vandaar dat hij ook ''praetor maior'' of ''honoratus'' werd genoemd.<br />
<br />
Vanaf [[337 v.Chr.]] was het pretorschap ook voor plebejers toeganklijk geworden. Na hun benoeming lootten de beide pretoren om hun ambtsterrein (''sors urbana'' en ''peregrina''). Soms nam de ''praetor urbanus'' (die eigenlijk niet langer dan tien dagen uit de stad afwezig mocht zijn) ook de functies van zijn ambtgenoot op zich, indien deze het opperbevel over een leger (''[[imperium (Rome)|imperium]]'') had ontvangen,<ref>Livius, ''Ab Urbe condita'' XXII 44, XXV 3.</ref> zoals hij tevens, in vele gevallen, de afwezige [[consul (Rome)|consuls]] kon vertegenwoordigen, bijvoorbeeld bij het oproepen van de [[senaat (Rome)|senaat]], het werven van troepen, het houden van de ''[[comitia]]'', enzovoorts.<br />
<br />
Nadat de ''praetor urbanus'' zijn ambt had aanvaard en de wetten had bezworen, beklom hij het openbare spreekgestoelte (''[[rostra]]'') en maakte zijn ''[[edictum praetoris]]'' bekend, dit is de verzameling van de rechtsstellingen, volgens welke hij recht zou spreken.<ref>[[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], ''De Finibus bonorum et malorum'' II 22.</ref> Dit heette ook ''formula'' of ''lex annua'' en was op een witte muur, later op een gepleisterde houten tafel (''album''), met grote rode of zwarte letters geschreven ''unde de plano recte legi posset'' ("vanwaar men het vanop de grond makkelijk moet kunnen lezen").<ref>''[[Digesten|Digesta]]'' XIV 3.11.3 (= [[Ulpianus]]).</ref> De andere pretoren gaven ook dergelijke edicten. Verder was aan de ''praetor urbanus'' de regeling opgedragen van de ''[[Ludi Apollinares]]'', ''[[Ludi circenses|circenses]]'' en ''[[Ludi Megalenses|Megalenses]]''.<ref>Livius, ''Ab Urbe condita'' XXV 12, XXVII 23, [[Juvenalis]], ''Saturae'' XI 192.</ref> In de jaren dat er geen [[censor (Rome)|censors]] waren, werd daarenboven aan de ''praetor urbanus'', door de senaat opgedragen, te zorgen voor het onderhoud van de openbare gebouwen (''sarta tecta exigebat''; "de bouwtechnische aspecten onder de loep nam").<ref>Cicero, ''In Verrem'' II.1 130.</ref><br />
<br />
== Noten ==<br />
{{References|90%|2}}<br />
== Referenties ==<br />
* art. Praetor, in {{Aut|F. Lübker}} - trad. ed. {{Aut|J.D. Van Hoëvell}}, ''Classisch Woordenboek van Kunsten en Wetenschappen'', Rotterdam, 1857, pp. [http://books.google.be/books?hl=nl&id=5ElAAAAAcAAJ&pg=PA783 783]- [http://books.google.be/books?hl=nl&id=5ElAAAAAcAAJ&pg=PA784 784].<br />
[[Categorie:Romeins ambt]]</div>Colani