Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-05-22T11:20:08Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox politicus Nederland
| naam = Pieter van Dekema
| afbeelding = Grafzerk van Pieter van Dekema en Catharina van Loo - Leeuwarden - 20620643 - RCE.jpg
| onderschrift = Grafzerk van Pieter van Dekema en Catharina van Loo, verwerkt in de zuidelijke muur van de [[Oldehove (gebouw)|Oldehove]].
| volledige naam = Pieter van Dekema
| geboren = ca. [[1513]]
| geboorteplaats =
| overleden = [[17 augustus]] [[1568]]
| overlijdensplaats = [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]] of [[Jelsum]] (mogelijk)
| huidige functie =
| sinds =
| partij = [[Spaanse Nederlanden|Spaansgezind]]
| religie = [[Rooms-Katholieke Kerk|Katholiek]]
| titulatuur = [[Meester in de rechten|mr.]]
| alma mater = [[Universiteit Leuven (1425-1797)|Universiteit van Leuven]]
| tijdvak1 = 1538
| functie1 = Grietman van Baarderadeel
| tijdvak2 = 1538-1568
| functie2 = Raadsheer aan het Hof van Friesland
| handtekening =
| website =
}}
'''Pieter van Dekema''' (ca. [[1513]] - [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]] of [[Jelsum]] (mogelijk), [[17 augustus]] [[1568]]) was een [[Friesland|Fries]] edelman en bestuurder. Van Dekema gold als een trouw aanhanger van het [[Spaanse Nederlanden|Spaanse]] gezag.

== Biografie ==
Van Dekema was een zoon van [[Hette van Dekema]] (†1522), grietman van Baarderadeel, en Reynsck van Camstra (†1549). Pieter was een telg uit de familie [[Van Dekema]]. Hij werd op 14 juni 1529 ingeschreven als student aan de [[Universiteit Leuven (1425-1797)|universiteit van Leuven]] waar hij rechten studeerde. In 1538 werd Pieter aangesteld als grietman van Baarderadeel. Dit ambt zou hij echter maar kort bekleden aangezien hij in 1539 benoemd werd tot raadsheer aan het [[Hof van Friesland]].<ref>Vries, O., Hempenius-van Dijk, B.S., Nieuwland, P. & Baks, P. (1999). ''De Heeren van den Raede. Biografieën en groepsportret van de raadsheren van het Hof van Friesland, 1499-1811''. Hilversum: Uitgeverij Verloren.</ref> Van Dekema gold als fanatiek koningsgezind en had nauwe contacten met [[Viglius|Viglius van Aytta]] en [[Jan van Ligne]], de stadhouder van Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel. Rond 1555 kreeg Van Dekema dan ook van Viglius de opdracht in Friesland toe te zien op het uitvoeren van de ketterplakaten.<ref name="kuiper">Kuiper, Y. (2020). Oorlogshelden: eer, roem en geloof. Willem Lodewijk versus katholieke adellijke officieren en stadhouders, 1580-1600. In: H. Brand & J.W. Koopmans (Red.) (2020). ''Willem Lodewijk: stadhouder en strateeg (1560-1620-2020)''. Hilversum: Uitgeverij Verloren. pp.77-96.</ref> Van Dekema werd in 1546 geridderd door [[Keizer Karel V|Karel V]]. Ook zijn huwelijk met Catharina van Loo bekrachtigde zijn hoge positie. Zo was zijn schoonvader, [[Gerrit van Loo]], ook raadsheer aan het Hof van Friesland.<ref>Kuiper, Y. (1999). Profijt, eer en reputatie. Friese adel en politieke cultuur in het tweede kwart van de zeventiende eeuw. In: J. Frieswijk, A.H. Huussen Jr., Y.B. Kuiper & J.A. Mol (Red.) (1999). ''Fryslân, staat en macht 1450-1650: bijdragen aan het historisch congres te Leeuwarden van 3 tot 5 juni 1998''. Hilversum: Uitgeverij Verloren. pp.173-204.</ref> Pieter woonde afwisselend in Jelsum en Leeuwarden. Naast het stamgoed, de [[Dekema State (Weidum)|Dekema State]] in [[Weidum]], erfde hij via zijn moeder de [[Dekemastate]] te Jelsum en het [[Dekemahuis (Leeuwarden)|Dekemahuis]] in Leeuwarden.

Van Dekema was ook betrokken van de vervening in het zuiden van Friesland. Hiertoe richtte hij in 1551 de "Decama-, Cuyck- en Foeyts Veencompagnie" op, later bekend als de Schoterlandse Veencompagnie. Deze vennootschap richtte Van Dekema op met de Utrechtse verveners Johan van Cuyck en Floris Foeyts, met wie hij in contact kwam door zijn schoonfamilie.<ref>Visscher, W. (2015). ''Verveningen en verveners in Friesland''. Dokkum: Wijdemeer.</ref> Hiermee is Pieter van Dekema één van de naamgevers van de plaats [[Heerenveen (plaats)|Heerenveen]].<ref name="gildemacher">Gildemacher, K.F. (2007). ''Friese plaatsnamen: alle steden, dorpen en gehuchten''. Leeuwarden, Friese Pers/Noordboek.</ref> Daarnaast kocht Van Dekema ook landerijen in [[Kortezwaag]] al zou hij dit bezit later overdoen aan zijn broer [[Jarich van Dekema]]. De zoon van deze Jarich, Julius van Dekema, wordt gezien als naamgever van het dorp [[Jonkersland]].<ref name="gildemacher"/>

Pieter van Dekema overleed in 1568 en werd begraven in de [[Sint-Vituskathedraal (Leeuwarden)|Sint Vituskerk]]. Het grafzerk van Van Dekema en zijn vrouw werd in 1863 ingemetseld in de zuidmuur van de [[Oldehove (gebouw)|Oldehove]]. De grafzerk in [[Renaissance (stijlperiode)|renaissancestijl]] toont Van Dekema in wapenrusting met de familiewapens van zijn voorouders.<ref>Brink, T. (2022). Vergane glorie? Over eeuwige waarden en vergankelijkheid. ''Alde Fryske Tsjerken'', 28, pp.27-32.</ref>

<gallery>
Exterieur - Weidum - 20252842 - RCE.jpg|De Dekemastate te Weidum tijdens de afbraak.
Dekemastate door de visooglens.jpg|De Dekemastate te Jelsum.
2022 Jelsum, Dekemastate, grêfsark.jpg|Grafzerk van de ouders van Pieter, Hette van Dekema en Reynsck van Camstra. Deze steen is later overgebracht van de [[Galileërkerk]] naar de tuin van de Dekemastate te Jelsum.
Kwartieren van Pijtter van Dekema, wapenboek van Gerrit Hesman (1708).jpg|Kwartieren van Pieter van Dekema en Catharina van Loo in het wapenboek van [[Gerrit Hesman]].
</gallery>

== Huwelijk en kinderen ==
Van Dekema trouwde met Catharina van Loo (1522-1581), een dochter van Gerrit van Loo en Margaretha van Beest van Heemskerck.<ref>Wierstra, S. (201-). ''Genealogie van het adellijk geslacht van Dekema''. [online] Beschikbaar via: [http://www.simonwierstra.nl/DEKEMA.htm Simonwierstra.nl.] [Geraadpleegd op 31 december 2023].</ref> Het echtpaar kreeg meerdere kinderen:

* Hette van Dekema, samen met zijn broer Juw tijdens hun studie verdronken in de [[Dijle]] bij [[Leuven]].
* Juw van Dekema, samen met zijn broer Juw tijdens hun studie verdronken in de [[Dijle]] bij [[Leuven]].
* [[Rienck van Dekema]] (1547-1618), trouwde met Maximiliana van Aremberg, de dochter van Jan van Ligne. Rienck was een Spaansgezinde militair die onder meer optrad als [[lijst van grietmannen van Kollumerland en Nieuwkruisland|grietman van Kollumerland en Nieuwkruisland]].
* Albert van Dekema (ca. 1555-1609), trouwde met Haring van Roorda. Diende als Spaansgezinde militair onder zijn broer Rienck.
* Carel van Dekema, overleden in militaire dienst.
* Tjaert van Dekema, overleden in militaire dienst.
* Gerlant van Dekema.

== Zie ook ==
* [[Lijst van grietmannen van Baarderadeel]]

{{Appendix}}
{{Authority control}}
{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = [[Lijst van grietmannen van Baarderadeel|Grietman van Baarderadeel]]<br />1538
| vorige = [[Lieuwe Hepkesz|L. Hepkedz]]<br />(substituut grietman)
| volgende = [[Dominicus Pybes|D. Pybes]]
}}
{{EindOpvolging}}

{{DEFAULTSORT:Dekema, Pieter van}}
[[Categorie:Grietman van Baarderadeel]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 16e eeuw]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 16e eeuw]]
[[Categorie:Voorman in het gewest Friesland]]

Pieter van Dekema - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd