Colani op 12 nov 2025 om 22:59

2025-11-12T22:59:24Z

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Dit artikel gaat over de legitieme Innocentius III. Er was ook een [[tegenpaus Innocentius III]].}}
{{Infobox paus
| naam = Innocentius III
| echte naam = Lotario di Segni
| afbeelding = Pope Innocent III (Monastery of Subiaco).jpg
| onderschrift = Paus Innocentius III<br><small>(13e eeuw), fresco, [[Abdij van Subiaco]]</small>
| geboren = ca. [[1160]]
| overleden = [[16 juli]] [[1216]]
| voorganger = [[Paus Celestinus III|Celestinus III]]
| paus = [[1198]]-[[1216]]
| opvolger = [[Paus Honorius III|Honorius III]]
| conclaaf = [[Pausverkiezing van 1198]]
| wapen = C o a Innocenzo III.svg
}}
'''Innocentius III''', geboren als ''Lotario dei Conti di Segni'' ([[Gavignano (Rome)|Gavignano]], in de buurt van [[Anagni]], [[1160]]/[[1161]] - [[Perugia (stad)|Perugia]], [[16 juli]] [[1216]]) was [[paus]] van [[8 januari]] [[1198]] tot zijn overlijden op [[16 juli]] [[1216]].

Innocentius III wordt vrij algemeen gezien als een van de machtigste en invloedrijkste pausen in de geschiedenis van het pausdom. Hij oefende een grote invloed uit op de christelijke regimes van Europa. Hij beweerde de suprematie te hebben boven alle Europese koningen. Paus Innocentius speelde door zijn [[decretalen]] en het [[Vierde Lateraans Concilie]] (1215) een centrale rol in de poging van de [[Rooms-katholieke Kerk|Katholieke Kerk]] tot hervormingen van de kerkelijke aangelegenheden te komen. Dit resulteerde in een aanzienlijke herziening van het [[canonieke recht]]. Paus Innocentius is verder opmerkelijk door zijn gebruik van [[interdict]]en en andere censuur om wereldlijke heersers te dwingen om zijn beslissingen te gehoorzamen. Deze maatregelen waren overigens niet overal even succesvol. Innocentius riep op tot kruistochten tegen de moslims in [[Spanje]] en het [[Heilige Land]] en tegen de ketters in het zuiden van Frankrijk ([[Albigenzische Kruistochten]]).

Een van Paus Innocentius' meest verreikende beslissingen was het organiseren van de [[Vierde Kruistocht]] (1202-1204). Oorspronkelijk bedoeld om het door moslims gecontroleerde Jeruzalem te heroveren door middel van een invasie door Egypte, leidde een reeks van onvoorziene omstandigheden ertoe dat de kruisvaarders naar [[Constantinopel]] kwamen, dat in 1204 onder leiding van de bejaarde [[Republiek Venetië|Venetiaanse]] [[doge (staatshoofd)|doge]] [[Enrico Dandolo]] werd aangevallen en geplunderd. Innocentius aanvaardde de gevolgen van deze gebeurtenis met tegenzin. Hij bleef immers steeds werkzaam voor de hereniging met de Oosterse kerk. De inname en plundering vergiftigt de betrekkingen tussen de [[Rooms-katholieke Kerk|Katholieke Kerk]] en de [[Grieks-orthodoxe Kerk]] tot de huidige dag.<ref>{{cite book|last=Moore|first=John|title=Pope Innocent III (1160/61-1216): To Root Up and to Plant|url=https://archive.org/details/popeinnocentiiit00moor|year=2003|publisher=Brill|location=Leiden, Boston|isbn=90 04 12925 1|pages=[https://archive.org/details/popeinnocentiiit00moor/page/102 102]–134}}</ref>
== Biografie ==
=== Vroege leven en verkiezing tot het pausdom ===
Lotario dei Conti werd geboren in [[Gavignano (Rome)|Gavignano]], in de buurt van [[Anagni]]. Zijn vader was graaf Trasimund van Segni en was lid van een vooraanstaande adellijke familie, de Conti, die negen pausen zou produceren, waaronder [[paus Gregorius IX]] (1227-1241), [[paus Alexander IV]] (1254-1261) en [[paus Innocentius XIII]] (1721-1724). Vaak wordt Lotario aangeduid als een neef van [[paus Clemens III]] (1187-1191), maar deze fout komt voort uit de gelijkenis tussen de familienaam van Clemens, Scolari, met die van Scotti, de adellijke Romeinse familie van Clarice, de moeder van Lotario.<ref>{{it}} {{aut|Michele Maccarrone}}, "Innocenzo III prima del pontificato," ''Archivo della R. Deputatazione romana di Storia patria'', 66 (1943):59-134 op pagina 66. </ref><ref>{{de}} {{aut|Werner Maleczek}}, ''Papst und Kardinalskolleg von 1191 bis 1216'', Wenen 1984, blz. 101-104, maken geen melding van deze relatie.</ref>

Lotario volgde zijn eerste onderwijs in Rome, daarna studeerde hij theologie in Parijs en jurisprudentie te [[Bologna (stad)|Bologna]]. Als paus speelde Lotario een belangrijke rol in de totstandkoming van het [[Canoniek recht|kerkelijk recht]]. Hij wordt gezien als een van de grootste [[jurist]]en van zijn tijd.

Kort na de dood van [[Paus Alexander III|Alexander III]] (30 augustus 1181) keerde Lotario terug naar Rome. Tijdens de korte regeringsperiode van [[Paus Lucius III|Lucius III]], [[Paus Urbanus III|Urbanus III]], [[Paus Gregorius VIII|Gregorius VIII]] en Clemens III bekleedde Lotario diverse kerkelijke ambten. In 1190 bereikte hij de rang van [[kardinaal-diaken]]. Hij onderschreef de pauselijke bullen tussen 7 december 1190 en 4 november 1197.

Als kardinaal schreef Lotario het werk ''[[De Miseria Condicionis Humane]]'' (Over de ellendige toestand van de mens).<ref> [http://openlibrary.org/books/OL21246851M/On_the_misery_of_the_human_condition_De_miseria_humane_conditions Open Library]</ref> Dit werk was eeuwenlang zeer populair. Er zijn meer dan 500 [[Handschrift (boek)|manuscripten]] van bewaard gebleven. Lotario nam nooit meer de tijd om het voorgenomen complementaire werk ''Over de waardigheid van de menselijke natuur''<ref> {{cite book|url=http://books.google.com/books?id=jJnyxg3xxTEC&pg=PA306&lpg=PA306&dq=on+the+dignity+of+human+nature+pope+innocent+iii&source=bl&ots=51MboaoZMe&sig=HT_RkH169wDun87RZhDog8k2Rv0&hl=en&ei=PnuXScWXJse_tgekhKCgCw&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result |title=The Cambridge history of Renaissance ... - Google Books |publisher=books.google.com|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210207113525/https://books.google.com/books?id=jJnyxg3xxTEC&pg=PA306&lpg=PA306&dq=on+the+dignity+of+human+nature+pope+innocent+iii&source=bl&ots=51MboaoZMe&sig=HT_RkH169wDun87RZhDog8k2Rv0&hl=en&ei=PnuXScWXJse_tgekhKCgCw&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result|archiefdatum=2021-02-07|dodeurl=nee}}</ref> op papier te zetten.

[[Paus Celestinus III]] overleed op 8 januari 1198. Vóór zijn dood had hij er bij het [[College van Kardinalen]] op aangedrongen om [[Giovanni di San Paolo]] als zijn opvolger te kiezen. Ondanks dit advies werd Lotario dei Conti di Segni al op de dag waarop Celestinus III stierf, in Rome tot paus gekozen. Hij aanvaardde de [[tiara]] met tegenzin en nam de naam aan van Innocentius III. Op dat moment was hij pas zevenendertig jaar oud.

=== Pausschap ===
==== Wereldlijk beleid ====
[[Bestand:Pope innocent iii preaches the fifth crusade at the fourth lateran council rome 1215 artist unknown 995-103041.jpg|thumb|[[Vierde Lateraans Concilie]]]]
Innocentius III is bekend door zijn strijd tegen de [[katharen]], de [[Albigenzische Kruistochten|Eerste Albigenzische Kruistocht]], het uitroepen van de dramatisch verlopen [[Vierde Kruistocht]] en [[Vijfde Kruistocht]]. Hij stimuleerde, ondersteunde en legitimeerde ernstige wreedheden, zoals levend verbranden, die vermeende ketters werden aangedaan. Hij stichtte de [[Orde van de Zwaardbroeders]], voor de [[Noordelijke Kruistochten]]. Tijdens zijn beleid vond de befaamde [[Kinderkruistocht]] plaats. Hij [[excommunicatie|excommuniceerde]] de Engelse koning [[Jan zonder Land]], dwong koning [[Filips II van Frankrijk]] zijn vrouw [[Ingeborg van Denemarken (1180-1236)|Ingeborg]], van wie hij gescheiden was, weer terug te nemen en slaagde er ook in om de Duitse keizer [[Otto IV van Brunswijk|Otto IV]] afgezet te krijgen (zie: [[Duitse troonstrijd]]). Hij slaagde erin de vrede tussen de christelijke koninkrijken [[Koninkrijk Castilië|Castilië]] en [[Koninkrijk León|León]] op het [[Iberisch Schiereiland|Iberisch schiereiland]] te herstellen, om zo een kruistocht tegen de Moren mogelijk te maken.

==== Kerkelijk beleid ====
Verder steunde hij onder andere de binnenkerkelijke [[armoedebeweging]] en de opkomende [[bedelorden]] van [[Franciscus van Assisi]] en de [[Franciscanen]], maar ook [[Dominicus Guzman]] bij diens stichting van de [[Dominicanen]].

Tijdens al de westerse troebelen bleef Innocentius steeds werkzaam voor de hereniging met de [[oosters christendom|oosterse kerk]]; zijn pogingen in [[Armenië]] mislukten ([[1198]]); met de [[Bulgarije|Bulgaren]] kwam een (kortstondige) unie tot stand ([[1204]]); de vierde kruistocht, door Innocentius bedoeld als hulp aan de Byzantijnse keizer, ontaardde in een handelsoorlog van [[Republiek Venetië|Venetië]] tegen [[Constantinopel]] (1204 plundering van Constantinopel en vestiging van een Latijns keizerrijk).

Hoogtepunt en eindpunt van zijn pontificaat was het algemeen concilie van 1215 ([[Vierde Lateraans Concilie|Lateranen IV]]). Sinds dit concilie huldigt de katholieke kerk ook de leer van de [[transsubstantiatie]].

Paus Innocentius III voegde in het jaar [[1207]] een zevende werk toe aan de [[Zeven werken van barmhartigheid|werken van Barmhartigheid]]. Het werk was 'de doden begraven' en is ontleend aan het Bijbelboek [[Tobit]], waarin naast twee bekende, ook door [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Christus]] genoemde werken van [[barmhartigheid]], speciaal de zorg voor de overledenen wordt benadrukt: "''Ik gaf brood aan de hongerigen en kleren aan de naakten; als ik het lijk van een volksgenoot buiten de muren van Nineve zag liggen, dan begroef ik het''". (Tobit 1,17). In de door [[epidemie]]ën geteisterde [[middeleeuwen]] had het moeilijke en gevaarlijke werk van 'doden begraven' immers een bijzondere waarde.

Hij stierf te [[Perugia (stad)|Perugia]] tijdens de voorbereiding van de [[Vijfde Kruistocht]]. [[Paus Leo XIII]], die hem tot voorbeeld nam, liet zijn gebeente overbrengen naar de [[Sint-Jan van Lateranen]] (monument van G. Lucchetti, 1891). Een hedendaags ‘portret’ bevindt zich in de Sacro Speco bij [[Subiaco (Italië)|Subiaco]]. [[Giotto di Bondone|Giotto]] beeldde in [[Assisi]] de beroemde droom van Innocentius uit, waarin hij Franciscus de Kerk ziet ondersteunen; in ''Paradiso'' (XI, 92–93) in [[Dante Alighieri|Dantes]] ''[[De goddelijke komedie|La Divina Commedia]]'' prijst [[Thomas van Aquino]] hem om de eerste goedkeuring van de minderbroedersregel.

== Werk ==
* Lotario di Segni: in: Migne, ''Patrol. lat.'', blz. 214–217
* ''Regestum super negotio imperii'', d. F. Kempf (1947)
* ''[[De Miseria Condicionis Humane|De miseria]]'', uitgeg. d. M. Maccarone (1955)
* Nieuwe ed. van de brieven door het ''Österreich. Kulturinstitut'' te Rome (1964 vv.)

== Literatuur ==
* {{en}} C.R. Cheney, ''Pope Innocent III and England'' (Stuttgart 1976).
* {{en}} H. Tillmann, ''Pope Innocent III'' (Amsterdam 1980).
* {{en}} J. Sayers, ''Innocent III, leader of Europe, 1198-1216'' (Londen 1994).

== Voetnoten ==
{{References}}

== Externe links ==
* {{la}} [http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_01_1198-1216-_Innocentius_III.html Verzameld werk van Innocentius III]
* {{en}} [http://www.newadvent.org/cathen/08013a.htm Artikel over Innocentius III in de Catholic Encyclopedia]

{{Navigatie pausen}}

[[Categorie:Paus|Innocentius III]][[Categorie:12e-eeuws bisschop]][[Categorie:12e-eeuws schrijver]][[Categorie:Persoon in de kruistochten]][[Categorie:Kardinaal-nepoot]][[Categorie:Katharisme]]

Paus Innocentius III - Bewerkingsoverzicht

Colani op 12 nov 2025 om 22:59