https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Pantoniem 2026-06-21T23:14:15Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.43.6 https://wikitest.nl/index.php?title=Pantoniem&diff=178170&oldid=prev 2025-12-08T09:29:36Z

<p>1 versie geïmporteerd</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een &#039;&#039;&#039;pantoniem&#039;&#039;&#039; of &#039;&#039;&#039;plaatsvervangende naam&#039;&#039;&#039; is een woord dat verwijst naar iets of iemand waarvan de [[naam]] vergeten is, of naar iets waarvan de naam irrelevant of onbekend is in de context waarbinnen gesproken wordt. &quot;Dinges&quot; is hier een voorbeeld van. In het Engels heet iets dergelijks een &#039;&#039;placeholder name&#039;&#039; en de term &#039;&#039;&#039;placeholder&#039;&#039;&#039; wordt ook in het Nederlands wel gebruikt.<br /> <br /> == Taalkundige rol ==<br /> Deze plaatsvervangers zijn meestal een [[zelfstandig naamwoord]] en kunnen gebruikt worden voor mensen (bijvoorbeeld &#039;&#039;[[Jan Modaal]]&#039;&#039;), dingen (&#039;&#039;hoeheethet&#039;&#039;), of plaatsen (bijvoorbeeld &#039;&#039;[[Timboektoe (stad)|Timboektoe]]&#039;&#039; of &#039;&#039;[[Verweggistan]]&#039;&#039;). De term [[jeweetwel]] is ruim toepasbaar, bijvoorbeeld voor mensen, dieren, dingen, eigenschappen of kenmerken.<br /> <br /> Pantoniemen hebben eigenschappen gemeen met [[persoonlijk voornaamwoord|persoonlijke voornaamwoorden]], omdat hun [[referentie]] door de context gegeven moet worden.<br /> <br /> Veel pantoniemen zijn [[synecdoche]]s, oftewel [[Taalkunde|taalkundige]] [[Metafoor|metaforen]], waar een deel van iets gebruikt wordt voor het geheel of omgekeerd. &quot;Jan Modaal&quot; is hier een voorbeeld van, omdat niet alle mannen Jan heten. Andere pantoniemen, zoals &quot;[[MacGuffin]]&quot;, &quot;hoewasjenaamookweer&quot; of &quot;dinges&quot;, hebben geen betekenis voorbij hun gebruik als pantoniem en zijn dus geen synecdoches.<br /> <br /> [[Stuart Berg Flexner]] en Harold Wentworths &#039;&#039;Dictionary of American Slang&#039;&#039; (1960), gebruikten de term &#039;&#039;&#039;[[kadigan]]&#039;&#039;&#039; om plaatsvervangende namen te omschrijven. Ze definieerden &#039;&#039;kadigan&#039;&#039; als synoniem voor &#039;&#039;thingamajig&#039;&#039;. In dat geval is &#039;&#039;kadigan&#039;&#039; zelf een kadigan.<br /> <br /> === Connotatie ===<br /> In het bijzonder wanneer gebruikt voor mensen, kunnen sommige pantoniemen een negatieve [[connotatie|bijklank]] hebben.<br /> <br /> == Verhullend gebruik van pantoniemen ==<br /> Plaatsvervangers kunnen gebruikt worden voor iets wat men liever niet uitspreekt. Een voorbeeld is de term &#039;&#039;jeweetwel&#039;&#039;-kater bij [[Jan, Jans en de kinderen]], wat als [[eufemisme]] verwijst naar het [[Castratie|gecastreerd]] zijn van die kater. <br /> <br /> Ook iemand die vreest [[Telefoontap|afgeluisterd]] te worden, kan pantoniemen of andere verhullende taal gebruiken. <br /> <br /> Verder kan een bepaald woord [[taboe]] zijn: culturele of religieuze overwegingen verbieden dan het woord te zeggen of te schrijven. In de westerse cultuur waren en zijn veel [[Seksualiteit|seksuele]], [[erotiek|erotische]] of [[Intimiteit|intieme]] zaken taboe, zodat er hoogstens bedekt over gesproken kon worden.<br /> <br /> Dergelijke bewuste verhulling valt niet binnen de definitie van pantoniemen die bovenaan dit artikel gegeven is.<br /> <br /> == Zie ook ==<br /> * [[Jan Modaal]]<br /> * [[John Doe|John Doe/Jane Doe]], een (man/vrouw) Engels pantoniem, vooral in juridische zaken<br /> <br /> [[Categorie:Taalkunde]]<br /> [[Categorie:Naam]]</div>

Colani