Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{zie artikel|Dit artikel gaat over de adellijke familie. Voor Nederlandse opvanghuizen voor slachtoffers van huiselijk geweld, de Oranje Huizen, zie blijf-van-mijn-lijfhuis.}} {{Infobox adellijk huis | naam = Huis Oranje-Nassau | rangkroon = | wapenschild = Willem I van Oranje wapen.svg | wapenbeschrijving = Wapen van Oranje-Nassau (vóór 1582) | wapenspreuk = | hoofdtak = | titels = | stamvader...'

2023-04-08T08:09:00Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{zie artikel|Dit artikel gaat over de adellijke familie. Voor Nederlandse opvanghuizen voor slachtoffers van huiselijk geweld, de Oranje Huizen, zie blijf-van-mijn-lijfhuis.}} {{Infobox adellijk huis | naam = Huis Oranje-Nassau | rangkroon = | wapenschild = Willem I van Oranje wapen.svg | wapenbeschrijving = Wapen van Oranje-Nassau (vóór 1582) | wapenspreuk = | hoofdtak = | titels = | stamvader...'

Nieuwe pagina

{{zie artikel|Dit artikel gaat over de adellijke familie. Voor Nederlandse opvanghuizen voor slachtoffers van huiselijk geweld, de Oranje Huizen, zie [[blijf-van-mijn-lijfhuis]].}}
{{Infobox adellijk huis
| naam = Huis Oranje-Nassau
| rangkroon =
| wapenschild = Willem I van Oranje wapen.svg
| wapenbeschrijving = Wapen van Oranje-Nassau (vóór 1582)
| wapenspreuk =
| hoofdtak =
| titels =
| stamvader = [[Ulrich graaf van Idstein]]
| laatste heerser = [[Willem III van Oranje]]
| hoofd = [[Willem van Oranje|Willem van Oranje-Nassau]]
| verheffing =
| uitgestorven =
| afzetting =
| etniciteit =
| zijtak = Huis [[Nassau-Dietz]]
| koning =
| leden = [[Hendrik II van Nassau|Hendrik II van Nassau ''de Rijke'']], [[Engelbrecht II van Nassau]], [[René van Chalon]]
}}
[[File:Oranje-Nassau wapen na 1582.svg|{{largethumb}}|Wapen van Willem I de Zwijger, II en III en Frederik Hendrik]]
[[Bestand:Coat of Arms of England (1694-1702).svg|{{largethumb}}|Het hoogtepunt van de macht van het huis Oranje: wapen van Willem III, als koning van Engeland, Schotland en Ierland.]]
[[Bestand:1789 House of Orange-Nassau possessions in Germany.png|{{largethumb}}|Kaart van Nassau-Oranien met de vorstendommen en ambten in 1789]]
Het '''huis Oranje-Nassau''' is een tak van het [[huis Nassau]], een oud, uit Midden-Duitsland afkomstig [[adel (hoofdbetekenis)|adelsgeslacht]].
Het huis heeft een centrale rol gespeeld in de politiek en overheid van Nederland en kortstondig ook in andere delen van Europa.
Het behoort, sinds [[Willem van Oranje (hoofdbetekenis)|Willem van Nassau]] de bezittingen van zijn neef [[René van Chalon]] erfde, tot de hoge Europese adel. Toen het Huis Oranje met [[Willem III van Oranje]] uitstierf voegde zijn [[Friesland|Friese]] neef uit het huis [[Nassau-Dietz]] de namen Oranje en Nassau samen. Sindsdien wordt van het huis Oranje-Nassau gesproken. Al is dit huis in 1890 in mannelijke lijn met [[Willem III der Nederlanden]] uitgestorven, rekent men ook [[Wilhelmina der Nederlanden|Wilhelmina]], [[Juliana der Nederlanden|Juliana]] en [[Beatrix der Nederlanden|Beatrix]] met hun zonen en kleinkinderen tot het huis Oranje-Nassau, en niet tot de huizen van hun echtgenoten uit de huizen [[Groothertogdom Mecklenburg-Schwerin|Mecklenburg-Schwerin]] en [[Lippe-Biesterfeld]], of de adellijke familie [[Von Amsberg]].

De oudste bekende voorouder is Walram I graaf van [[Laurenburg]] aan de [[Lahn (hoofdbetekenis)|Lahn]] die stierf in 1198. De volgende graaf was zijn zoon [[Hendrik II van Nassau|Hendrik II van Nassau ''de Rijke'']] (ca. 1180-ca. 1250) die op zijn beurt werd opgevolgd door Otto I graaf van Nassau (overleden rond 1289/1290). <ref>Zie:</ref>
* Martin Röhling: ''Die Geschichte der Grafen von Nidda und der Grafen von Ziegenhain'', [Niddaer Geschichtsblätter, 9], Niddaer Heimatmuseum e.V. Nidda, 2005.
* H. Römer: "Zur Verfassungsgeschichte der Grafschaft Ziegenhain im 13. und 14. Jahrhundert", ''Zeitschrift des Vereins für hessische Geschichts- und Landeskunde'' 48 (1915), 1-118.
* ''[[Nederland's Adelsboek]]'' 98 (2013/-2014), p. XLVI- LXVI.
. het Graafschap Nassau.

Op 17 december 1255 werd het [[Feodalisme|feodale]] bezit verdeeld onder [[Walram II van Nassau|Walram van Laurenburg]] (ca. 1146-1198) die graaf van Nassau, [[Idstein]], [[Wiesbaden]] en Weilburg werd en Otho die graaf van Nassau-Siegen, Dillenburg en Beilstein werd. De twee takken sloten een [[Huisverdrag]], de "Nassauischer Erbverein" waarmee zij elkaar als erfgenaam in het geval van [[uitsterven]] in de mannelijke lijn aanwezen. Zo ging Luxemburg in 1890 over van de tak van Otho naar de tak van Walram.

Hendrik de Rijke bouwde het slot de [[Slot Dillenburg|Dillenburg]]. Ook in [[Diez|Dietz]] stond een burcht of huis van de Nassaus, evenals later in Siegen, Hadamar, Idstein, Weilburg, [[Ottweiler]], [[Saarbrücken]], [[Usingen]] en Merenberg. Elk van deze plaatsnamen vertegenwoordigden een aparte tak van het Huis van Nassau, zoals [[Nassau-Dillenburg]], [[Nassau-Beilstein]], [[Nassau-Dietz]], [[Nassau-Siegen]], [[Nassau-Weilburg]]. <ref>[https://arcinsys.hessen.de/arcinsys/llist?nodeid=g171062&page=1&reload=true&sorting=41 Oude Dillenburgs Archief, Hessisches Hauptstaatsarchiv, Wiesbaden]</ref> De meeste van deze takken stierven uiteindelijk uit.

Zijn zoon [[Hendrik II van Nassau|Hendrik II van Nassau ''de Rijke'']] was gehuwd met [[Machteld van Gelre]] en kreeg een aantal zonen, waarvan [[Walram II van Nassau|Walram]] (ca. 1220-ca. 1276) en [[Otto I van Nassau|Otto]] (vermoedelijk gestorven in 1289) de bezittingen van hun vader erfden en die later verdeelden. Het Huis van Oranje-Nassau stamt historisch gezien af van Otto, zij zijn de Ottoonse of jongere linie van het Huis Nassau.

In 1403 huwde [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen]] met de rijke erfdochter [[Johanna van Polanen]]. Zo verwierf het Duitse geslacht der (Ottoonse) Nassaus [[Breda (hoofdbetekenis)|Breda]], [[Van Polanen|Polanen]] en de [[Lek (rivier)|Lek]], en later onder zijn kleinzoon [[Engelbrecht II van Nassau-Dillenburg|Engelbert II van Nassau-Breda]] ook het Burggraafschap [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Sindsdien hebben de Nassaus met twee korte onderbrekingen (1795-1813 en 1940-1945) een grote rol in de Nederlanden gespeeld. Er waren in [[Duitsland]] meerdere takken van het huis Nassau maar de jongere tak van de Nassaus overvleugelde alle in macht en rijkdom.

Het huis Oranje-Nassau werd voor het eerst genoemd in [[1544]], toen Willem I, graaf van Nassau-Dillenburg (1533-1584), beter bekend als [[Willem van Oranje (hoofdbetekenis)|Willem van Oranje]] of Willem de Zwijger, het Zuid-Franse prinsdom [[Orange (prinsdom)|Orange]] erfde van zijn neef [[René van Chalon]] (officieel René graaf van Nassau en prins van Chalon-Oranje), de zoon van Willems oom Hendrik III.

Bij het vorstendom hoorde ook de titel ''[[Prins van Oranje (hoofdbetekenis)|Prins van Oranje]]'' en de [[Motto#Lijfspreuk|lijfspreuk]] van Chalon, ''[[Je maintiendrai|Je maintiendrai Chalon]]''. Na de dood van koning-stadhouder [[Willem III van Oranje|Willem III]] in [[1702]] zou tot [[1732]] zowel het Huis van Oranje-Nassau als het [[Huis Hohenzollern]] aanspraak op de titel maken. Volgens het [[Traktaat van Partage (1732)|Traktaat van Partage]] behielden beide Huizen echter het recht op de titel ''Prins van Oranje''. Omdat koning-stadhouder [[Willem III van Oranje-Nassau|Willem III]] na zijn dood geen wettige opvolger had, stierf de Bredase tak van Willem van Oranje uit en ging het huis Oranje-Nassau verder in de zogenaamde Friese tak, het [[Nassau-Dietz|Huis Nassau-Dietz]], de nazaten van Willems broer [[Jan VI van Nassau-Dillenburg]].
Sindsdien stammen de leden van de Oranjefamilie in de vrouwelijke lijn meerdere keren van Willem van Oranje af; hij is in die zin de stamvader van de huidige Oranjes.

De leden van deze familie hebben geregeerd in:
[[Bestand:Nassau-Fulda wapen groot.svg|thumb|Het wapen van het Huis Nassau-Fulda; met de kwartieren van 1: Fulda; 2: Corvey; 3: Dortmund; 4: Weingarten; hart: Oranje. De [[Wapen van Nassau|leeuw van Nassau]] staat als eerste kwartier op het hartschild.]]
* Het [[Orange (prinsdom)|prinsdom Oranje]]
* Het [[graafschap Nassau]]
* Het graafschap [[Nassau-Dillenburg]]
* Het [[koninkrijk Engeland]]
* Het [[koninkrijk Schotland]]
* Het [[koninkrijk Ierland]]
* De [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]], als [[erfstadhouder]], niet als vorst of soeverein
* Het [[vorstendom Fulda]]. Dit kleine Duitse staatje bestond uit zeven samengevoegde territoria waaronder:
* het [[prinsbisdom Fulda|bisdom Fulda]]
* de [[abdij St. Gerold]] (in [[Vorarlberg]], 1804 verkocht aan [[keizerrijk Oostenrijk|Oostenrijk]])
* de [[proosdij Bandern]] (in [[Liechtenstein]], 1804 verkocht aan Oostenrijk)
* de [[abdij Dietkirchen]] (in [[Graafschap Nassau|Nassau]])
Eigenlijk vielen deze gebieden aan [[Willem V van Oranje-Nassau|Willem V]] toe, maar deze weigerde het "gestolen goed" beslist. Hij legde zich neer bij de aanvaarding ervan door zijn zoon [[Willem I der Nederlanden|Willem Frederik van Oranje-Nassau]].

Het nieuw gevormde vorstendom bestond uit vier eenheden, die voorzien werden van nieuwe titels:
* het [[vorstendom Fulda]]
* het [[vorstendom Corvey]], de vroegere [[Abdij van Corvey]]
* het [[graafschap Dortmund]], de vroegere [[rijksstad Dortmund]]
* de [[heerlijkheid Weingarten]], de vroegere [[Abdij Weingarten]] met het prioraat [[Hofen]] (aan het [[Bodenmeer]]) <ref>[https://www.academia.edu/25907933/The_House_of_Nassau_between_France_and_Independence_1795_1814_Lesser_Powers_Strategies_of_Conflict_Resolution_Dynastic_Networks The House of Nassau between France and Independence, 1795–1814: Lesser Powers, Strategies of Conflict Resolution, Dynastic Networks]</ref>
Na de [[Restauratie (Europa)|restauratie]] regeerden de Oranje-Nassaus in:

* Het [[Koninkrijk der Nederlanden]]
* Het [[Luxemburg (land)|groothertogdom Luxemburg]]
* tot 1830 in het koninkrijk België

== Zie ook ==
* [[Monarchie in Nederland]]

== Literatuur ==
* Rouven Pons (Hrsg.): ''Oranien und Nassau in Europa. Lebenswelten einer frühneuzeitlichen Dynastie.'' [[Historische Kommission für Nassau]], Wiesbaden 2018, ISBN 978-3-930221-38-7.

== Referenties ==
{{References}}

[[Categorie:Huis Oranje-Nassau| ]]

Oranje-Nassau - Bewerkingsoverzicht