Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-06-15T22:38:15Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

'''Operatiën & Inlichtingen''' (O&I) was een [[Nederland]]se [[stay-behind]]organisatie die in [[1946]]/[[1947]] ontstond uit het [[Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog|verzet tegen de Duitse bezetting]] tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] en die in [[1992]] door premier Lubbers werd opgeheven. Feitelijk was sprake van twee gescheiden organisaties, namelijk ''Operatiën'' en ''Inlichtingen'', die op den duur wel door een persoon werden gecoördineerd maar elk een eigen taak hadden. Tot ongeveer het midden van de jaren tachtig werden ze kortweg O en I genoemd, sindsdien dienst A en dienst B. In de media werd O&I vaak vergeleken met de Italiaanse [[Operatie Gladio]], waar het Nederlandse netwerk echter op belangrijke punten van verschilde.

Operatiën & Inlichtingen moest de bevolking zo weerbaar mogelijk houden tegen de communistische propaganda, en informatie over politieke ontwikkelingen doorspelen aan de 'regering in ballingschap'. Voorts zou de organisatie moeten pogen het gezagsapparaat van de bezetter waar mogelijk te ontwrichten en misleiden. Gewapend verzet was niet de eerste doelstelling, maar bij de nadering van de Sovjets zouden de leden van de organisatie vanuit verborgen depots voldoende wapens krijgen om zich niet weerloos te laten afslachten. Een zo'n ondergronds wapendepot, bestaande uit 19 kisten, werd in 1983 bij toeval ontdekt in de bossen bij Rozendaal. Drie jaar eerder, in 1980 was in Haelen al een soortgelijke wapenvondst gedaan.

== Ontstaansgeschiedenis ==
[[Bestand:Somer, JM.jpg|thumb|150px|Jan Somer]]
[[Bestand:LouisEinthoven.jpg|thumb|150px|Louis Einthoven]]
Operatiën & Inlichtingen ontstond uit het Nederlandse verzet tegen de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog en was bedoeld als voortzetting van het werk van het [[Bureau Inlichtingen]] (BI) en het [[Bureau Bijzondere Opdrachten]] (BBO). Op initiatief van het hoofd van het BI, [[Jan Marginus Somer|Jan Somer]], werd op 13 mei 1946 sectie IIIC van de [[Generale staf#Nederland|Generale Staf]] ingesteld, waarvan hij zelf het eerste hoofd werd. GS IIIC moest naast de al bestaande [[GS III|secties IIIA en IIIB]] van de Generale Staf zorgdragen voor het opzetten van een stay-behindorganisatie en het verzamelen van militaire inlichtingen in en over het buitenland.

GS IIIC bestond uit afdeling I (Operaties) en afdeling II (Voorbereiding), waarbij het hoofd van afdeling I tevens het hoofd van de militaire afdeling van de in februari 1946 opgerichte [[Buitenlandse Inlichtingendienst ]] (BID) werd, aangezien formeel alleen de BID bevoegd was om via buitenlandse agenten inlichtingen te verzamelen. In 1948 werd sectie IIIC omgedoopt tot sectie G7 en per 1 juli 1949 tot Sectie Algemene Zaken (SAZ). Dit werd de tak [[#Inlichtingen (I, later B)|Inlichtingen (I, later B)]] van wat sinds begin jaren vijftig Operatiën & Inlichtingen was gaan heten.

Ook voormalig agent [[Henk Veeneklaas]], alias David van Eyck, van de BBO leek het raadzaam om de in de oorlog opgedane kennis en ervaring inzake operaties in vijandelijk/bezet gebied niet verloren te laten gaan. Als Bevelhebber der Nederlandse Strijdkrachten verwees [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld|prins Bernhard]] hem in de zomer van 1945 naar [[Louis Einthoven]], die toen bezig was met het opzetten van het [[Bureau Nationale Veiligheid (Nederland)|Bureau Nationale Veiligheid]] (BNV).

Samen met Engelse officieren van de [[Special Operations Executive]] (SOE) werden vervolgens voorbereidingen getroffen voor een stay-behindorganisatie gericht op sabotage-acties voor wanneer Nederland opnieuw bezet zou worden. De financiering hiervan verliep aanvankelijk via de veiligheidsdienst van Einthoven, die van meet af aan wist van GS IIIC van Somer, terwijl Somer pas in de loop van 1949 achter het bestaan van de nieuwe organisatie onder leiding van Einthoven kwam. Die laatste werd de tak [[#Operatiën (O, later A)|Operatiën (O, later A)]] van Operatiën & Inlichtingen.

== Organisatiestructuur ==
De beide takken van O&I waren uit veiligheidsoverwegingen sterk gecompartimenteerd en de medewerkers kenden niet elkaars echte namen, mede als gevolg van de lessen die uit het [[Englandspiel]] waren getrokken. Er kwam uiteindelijk wel coördinatie aan de top, maar van een hechte samenwerking tussen beide organisaties, laat staan van integratie, was geen sprake.

Sinds 1949 werden de beide takken van O&I gefinancierd uit de middelen van de generale staf van het ministerie van Oorlog, later het ministerie van Defensie, terwijl er tot 1964 ook een financiële bijdrage kwam van de [[CIA]], die voor O&I de codenaam SYRUP-SYNTHOSIS hanteerde.<ref>Wiebes, Samen met de CIA, p. 28 & 68.</ref>

Het militaire en burgerpersoneel van de I-tak was formeel in dienst van het ministerie van Defensie, terwijl (al dan niet voormalige militaire) medewerkers van de O-tak wel door Defensie betaald werden, maar daar niet in dienst waren.<ref>Wiebes, Samen met de CIA, p. 58-60.</ref> Omdat verwacht werd dat de bezetter de [[intelligentsia]] zou interneren, rekruteerde men uitsluitend mensen die geen titel of leidende functie hadden.

De uitvoeringsorganisatie was formeel ondergebracht bij de generale staf van de [[krijgsmacht]] en maakte gebruik van de huisvesting ([[villa Maarheeze]] in [[Wassenaar (gemeente)|Wassenaar]]) van de [[Inlichtingendienst Buitenland]] (IDB).

De eindverantwoordelijkheid voor 'het instellen, wijzigen en opheffen van een organisatie in vredestijd, belast met de voorbereiding van een stay-behindorganisatie in oorlogstijd' werd gedeeld door de minister-president en de minister van Defensie.

=== Coördinatie ===
[[Bestand:Max van der Stoel.jpg|thumb|150px|[[Max van der Stoel]] (hier in 1983), de laatste coördinator van O&I]]
Op aandringen van [[Louis Einthoven]] werd eind jaren veertig bepaald dat de activiteiten van O&I namens de [[minister-president]] en de minister van Oorlog en Marine/Defensie gecoördineerd zouden worden door de [[chef van de generale staf]] (CGS), bijgestaan door de Joint Planning Board (JPB).<ref>Wiebes, Samen met de CIA, p. 63</ref> In 1956 kwam de coördinatie in handen van de nieuw ingestelde functie van [[Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten]] die als hoge ambtenaar deel uitmaakt van het kabinet van de minister-president.

Naar aanleiding van disputen over de aansturing van beide takken stelde premier Marijnen op 8 juli 1964 de Commissie-Ruppert in, genoemd naar haar voorzitter, [[Marinus Ruppert]], lid van de [[Raad van State (Nederland)|Raad van State]]. Deze onderzocht of een stay-behindorganisatie überhaupt nog gewenst was, en zo ja hoe deze georganiseerd moest zijn. De commissie concludeerde dat O en I naast elkaar dienden te blijven bestaan en dat er een gedelegeerde moest komen die leiding zou geven aan de O-tak en tevens de beide takken zou coördineren.

Overeenkomstig dit advies benoemde premier De Jong per 1 maart 1967 Ruppert zelf tot gedelegeerde van O en daarmee tot coördinator. Van 1 januari 1974 tot 29 april 1988 werden deze functies vervuld door [[Theo van Lier]], die Tweede Kamerlid voor de [[Partij van de Arbeid (Nederland)|PvdA]] was en net als Ruppert lid van de Raad van State was en in het verzet had gezeten. Ten tijde van de opheffing van O&I in 1992 was [[minister van staat (Nederland)|minister van staat]] [[Max van der Stoel]] de coördinator.

=== Buitenlandse betrekkingen ===
Aanvankelijk werkten zowel O als I nauw samen met de Britse geheime diensten, waar in 1951 ook de Amerikanen bij kwamen en een tripartite-overleg ontstond. Voor overleg met andere West-Europese stay-behindorganisaties was er eerst het Western Union Clandestine Committee (WUCC), maar in 1949 werd dit overgenomen door de Clandestine Planning Committee (CPC) en later de Allied Clandestine Committee (ACC) van de [[NAVO]].

Hoewel formeel alleen de [[Buitenlandse Inlichtingendienst]] (BID) bevoegd was om buitenlandse inlichtingen te vergaren, deed ook de I-tak dat en ging O&I ook samenwerkingsrelaties met buitenlandse diensten aan, zoals in 1948 met [[MI6]] en in 1949 met de [[CIA]].<ref>Wiebes, Samen met de CIA, p. 67-68.</ref> De O-tak voerde begin jaren vijftig samen met de BID geheime operaties uit waarbij agenten achter het [[IJzeren Gordijn]] werden gedropt om daar inlichtingen te verzamelen en het anticommunistische verzet te ondersteunen. Mogelijk was de betrokkenheid van O nodig omdat de BID geen eigen militaire instructeurs had, terwijl het voor O een goede gelegenheid was om operaties in vijandelijk gebied te oefenen. Dat de gedropte agenten vaak fascisten en oud-nazi's waren was voor de vele oud-verzetslieden in O kennelijk geen probleem.<ref>Wiebes, Samen met de CIA, p. 84 e.v. & 159.</ref>

In april 1972 werd een vlagofficier b.d. van de Koninklijke Marine, bekend onder de schuilnaam Mulder, aangewezen om O & I naar buiten toe te vertegenwoordigen, met name in de ACC van de NAVO. Daar gold hij als de woordvoerder van de National Clandestine Service (NCS) die in oorlogstijd de Nederlandse regering in ballingschap zou bijstaan en, via de National Section (NS) bij de Allied Clandestine Base (ACB) van de NAVO, de in bezet Nederland achtergebleven veldorganisatie zou aansturen. Per 1 augustus 1978 werd "Mulder" opgevolgd door Theo van Lier, die reeds hoofd van O en coördinator was. Een instructie over de NCS van premier Lubbers en minister van Defensie Van Eekelen uit 1987, waarin de beide takken inmiddels als dienst A en dienst B worden aangeduid, is het laatst bekende interne document over de organisatie.

=== Operatiën (O, later A) ===
[[Bestand:Overzicht van het marine etablissement, Bestanddeelnr 919-7756.jpg|thumb|Het [[Marine Etablissement Amsterdam]] (hier in 1966), waar ten tijde van de opheffing de O-tak gevestigd was]]
De O-organisatie, die onder het ministerie van Algemene Zaken (de minister-president) viel, was gericht op het uitvoeren van [[sabotage]]s, overvallen en [[Liquidatie (moord)|liquidaties]] in bezet gebied. Hiertoe beschikte O over secties Sabotage, [[Psychologische oorlogvoering]], Verbindingen, Falsificatie, Operationele Financiering, Security en Codes. De voormalig voorzitter van de [[Raad voor de Journalistiek (Nederland)|Raad voor de Journalistiek]] en [[Nederlandse Christelijke Radio Vereniging|NCRV]] Ton Herstel was als instructeur psychologische oorlogvoering aan O verbonden.

Medio 1952 bestond de staf van de O-tak uit 21 personen en beschikte over 28 Amerikaanse zenderontvangers uit de Tweede Wereldoorlog, alsmede 17 moderne radio's van Philips. Verspreid over het land waren er 21 geheime ondergrondse bergplaatsen, waarin onder andere een paar duizend kilo explosieven en een hoeveelheid wapens, alsmede in totaal 10 miljoen gulden in papiergeld en 400.000 gulden in [[gouden tientje]]s zou worden verborgen. In 1988 waren er 39 bergplaatsen die door de marechaussee met sabotagemateriaal zouden worden gevuld, plus ongeveer 15 bergplaatsen met geld, goud en edelstenen voor in totaal 40 miljoen gulden.

De O-tak was aanvankelijk gehuisvest op een zolderetage aan de [[Oudegracht (Utrecht)|Oudegracht]] in [[Utrecht (stad)|Utrecht]], maar verhuisde later naar het advocatenkantoor van mede-oprichter Bootsma aan de Keizersgracht 729 in [[Amsterdam]]. Van 1979 tot 1984 zetelde de staf van de O-dienst (circa twaalf personen) op een verdieping van een villa aan de Koninginneweg 184 nabij het [[Vondelpark]] onder de dekmantel van een historisch studiegenootschap, de stichting Hendrik van Borsele.<ref>Stelling van Amsterdam: [https://www.stelling-amsterdam.nl/bunkers/amsterdam-villavaneeghenstraat/index.php Villa van Eeghenstraat]</ref> Het laatst bekende kantooradres van O was het zwaar beveiligde [[Marine Etablissement Amsterdam]] (Kattenburg) bij het centraal station in Amsterdam. De inmiddels als dienst A aangeduide organisatie telde toen circa 30 stafmedewerkers en ongeveer 30 veldmedewerkers die een afspiegeling moesten zijn van de verschillende levensbeschouwingen.

Het hoofd van de O-tak werd sinds 1967 aangeduid als gedelegeerde en werd benoemd door de minister van Defensie, in overleg met de minister-president. Sinds 1967 fungeerde hij tevens als coördinator van de beide takken van Operatiën & Inlichtingen. Als zodanig fungeerden:
* 1947-1962: [[Louis Einthoven]] (tevens hoofd van de [[Binnenlandse Veiligheidsdienst|BVD]])<ref>Abels, Spionkoppen, p. 27.</ref>
* 1962-1967: Generaal-majoor b.d. [[Willem den Boer]] (alias Bax)
* 1967-1973: [[Marinus Ruppert]]
* 1974-1988: Mr. [[Theo van Lier]]
* 1988-1992: [[Max van der Stoel]]

==== Wapenvoorraden ====
Voor sabotagedoeleinden beschikte de O-tak over duizenden kilo's [[Explosief|explosieven]] en wapens, die lagen opgeslagen in veertig geheime ondergrondse bergplaatsen. Een wapenopslag die op 4 april 1980 bij toeval werd ontdekt op het landgoed [[De Bedelaar]] (in [[Haelen (thans gemeente Leudal)|Haelen]]), bleek, naar in november 1990 officieel bekend werd, maar al snel na vondst al vermoed werd<ref>Wapens in bos bedoeld voor guerilla's [https://leiden.courant.nu/issue/LD/1980-07-05/edition/0/page/7]</ref>, deel uit te maken van O. Nadat deze werd ontdekt werd besloten de veertig bergplaatsen op te heffen en de explosieven te concentreren in een centrale bergplaats bij de [[Koninklijke Marechaussee]].

Bij het leeghalen bleek echter dat verschillende bergplaatsen waren geplunderd en dat veel explosieven en wapens ontbraken. Vermoedelijk zijn deze in handen gekomen van criminelen als [[Sam Klepper]] en [[John Mieremet]] en de Amsterdamse Deltagroep (volgens de Nederlandse justitie behoorden [[Etienne Urka]], [[Mink Kok]] en [[Jan Femer]] hiertoe).

In 1992 werd bij een inval in een boerderij in het [[Friesland|Friese]] [[Oudebildtzijl]] naast een grote voorraad [[drug]]s ook een voorraad van ongeveer 130 kilo explosieven (vooral [[semtex]]) en [[Granaat (munitie)|granaten]] gevonden. Over de herkomst van deze wapens was - ook bij het [[Parlementaire enquêtecommissie opsporingsmethoden#Achtergrond: de IRT-affaire|IRT]]-team dat wist van de drugs - niets bekend, maar volgens [[officier van justitie]] [[Fred Teeven]] moest worden onderzocht of deze wapens uit "Gladio-depots" afkomstig waren. Bij de wapenvondst was crimineel Mink Kok betrokken, met wie Teeven (met toestemming van het [[Openbaar Ministerie (Nederland)|Openbaar Ministerie]]) in 1998 een deal sloot.<ref>Truus Duisterwinkel, ''Explosieve wapenvondst in Oudebildtzijl'', ''[[Nederlands Dagblad]]'', 12 januari 2008</ref>

Op 9 september 2007 zond ''[[KRO Reporter]]'' een documentaire uit over Operatiën & Inlichtingen, waarin onthuld werd dat wapens en explosieven uit een geheim depot in de [[Scheveningse Bosjes]] in [[Den Haag]] in handen waren gevallen van de [[georganiseerde misdaad]].<ref>https://web.archive.org/web/20131102162621/http://reporter.incontxt.nl/seizoenen/reporter-2007/afleveringen/09-09-2007</ref> De zaak kwam aan het licht toen de politie in 1991 [[Sam Klepper]] en [[John Mieremet]] arresteerde. De [[Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst]] (MIVD) heeft de wapenroof - de grootste uit de Nederlandse geschiedenis - destijds in de doofpot gestopt om 'ongewenste publiciteit in de Gladio-sfeer' te voorkomen.

=== Inlichtingen (I, later B) ===
[[Bestand:Maarheze.jpg|thumb|Villa Maarheeze in Wassenaar, waar de Sectie Algemene Zaken (SAZ) gehuisvest was]]
De tak Inlichtingen was ontstaan uit de in 1946 opgerichte sectie IIIC van de Generale Staf van de krijgsmacht, die in 1948 werd omgedoopt tot sectie G7 en in 1949 tot Sectie Algemene Zaken (SAZ).

In de jaren zeventig en tachtig bestond SAZ uit circa dertig stafmedewerkers en zo'n 125 agenten die waren belast met de voorbereiding van een stay-behind-inlichtingenorganisatie. Zij zouden in geval van dreigende bezetting niet zelf de stay-behindorganisatie vormen, maar zij waren de 'vredesorganisatie' met als taak geheime medewerkers te rekruteren en op te leiden. Deze geheime medewerkers werden de 'veldorganisatie' genoemd. Zij zouden in het geval dat Nederland bezet zou worden het feitelijke 'achterblijvende deel' vormen, aangestuurd en gesteund door de staf die vanuit onbezet gebied opereerde.

Het hoofd van de I-tak, oftewel de Sectie Algemene Zaken, werd aanvankelijk benoemd door de [[chef van de generale staf]] (CGS) en sinds 1968 door de [[Bevelhebber der Landstrijdkrachten]] (BLS). Als zodanig fungeerden:
* 1946-1948: [[Jan Marginus Somer|J.M. Somer]]
* 1948-1962: Ritmeester J.J.L. baron van Lynden
* 1962-1970: Luitenant-kolonel [[Garrelt van Borssum Buisman|G.A. van Borssum Buisman]]
* 1970-1981: J.W.A. Bruins
* (de namen van latere hoofden zijn niet bekend)<ref>Daniele Ganser, ''NATO's Secret Armies: Operation GLADIO and Terrorism in Western Europe'', 2004, p. 159-160.</ref>

Bij oplopende internationale spanning zou de staf van de organisatie uitwijken naar Groot-Brittannië of de Verenigde Staten om van daaruit het agentennetwerk in bezet gebied aan te sturen. Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog bestond het agentennetwerk uit ongeveer tweehonderd personen.

Voor de voorbereidingen waren zeventien bureaus benoemd, waarvan de meeste echter maar uit 1 persoon bestonden:
* I secretariaat en transport
* II lijnen (ontsnappingsroutes vanuit bezet Nederland)
* III inlichtingennetwerken
* IV radioverbindingen
* V reproductie
* VI radiotechniek
* VII inlichtingenoperaties via de BID
* VIII codezaken
* IX security (veldveiligheid)
* X luchtfiltratie (in- en exfiltratie naar en van bezet Nederland via de lucht)
* XI zeefiltratie (idem vanuit zee)
* XII speciale netwerk (voor zeer gespecialiseerd inlichtingenwerk, bijvoorbeeld op economisch of financieel gebied)
* XIII short-term netwerken (inlichtingennetwerken voor de korte termijn, zoals [[Dorpsplein (codenaam)|Dorpsplein]])
* XIV comptabiliteit
* XV financiële netwerken (zorgen voor voldoende geld om de andere netwerken gaande te houden)
* XVI meteo-netwerk
* XVII documentatie/falsificatie, microfotografie etc.

== Opheffing ==
De Nederlandse organisatie is erin geslaagd 35 jaar lang in het geheim te opereren. Zelfs de ministers waren niet op de hoogte van het bestaan ervan. Nadat in november 1990 het bestaan van de Italiaanse [[Operatie Gladio]] onthuld werd, bevestigde de toenmalige premier [[Ruud Lubbers]] in een brief van 13 november 1990 aan de [[Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten|Kamercommissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten]] het bestaan van een Nederlandse [[stay-behind]]organisatie.

Lubbers gaf nadrukkelijk aan dat het verschil met de stay-behindorganisaties in enkele andere Europese landen was dat de Nederlandse organisatie niet onder [[NAVO]]-bevel stond. Zij zou in geval van oorlog en bezetting uitsluitend vallen onder de Nederlandse regering in vrijheid. In zijn brief wees Lubbers tevens op een materieel en organisatorisch verschil tussen Gladio en de Nederlandse opzet. De Nederlandse organisatie werkte volgens het 'single agent'-principe, dat zich niet leent voor activiteiten in groepsverband onder leiding van de NAVO, hetgeen kennelijk bij het Italiaanse Gladio wel het geval was. Die onderschikking aan de NAVO heeft Nederland altijd afgewezen.

Ten tijde van de bevestiging van het bestaan van de organisatie was men overigens bezig met inkrimping naar aanleiding van het einde van de Koude Oorlog. Formeel werd de organisatie begin 1992 opgeheven: voor dienst A (voorheen de O-tak) middels een brief van 13 maart 1992 van premier Lubbers, voor dienst B (voorheen de I-tak) via een brief van 3 april 1992 van minister van Defensie Ter Beek. De veldmedewerkers van dienst B kregen bovendien nog een bedankbrief van prins Bernard. De afwikkeling duurde nog tot 1994.
[[Bestand:Fort De Bilt B2.jpg|thumb|Fort De Bilt in Utrecht, waar ten tijde van de opheffing de I-dienst gevestigd was]]
Voor Operatiën & Inlichtingen kwam de opheffing onverwacht omdat premier Lubbers in maart 1991 nog had laten weten dat hij de organisatie in afgeslankte vorm wilde laten voortbestaan. Dienst B had enkele maanden voor de opheffing net een nieuw onderkomen betrokken op het [[Koninklijke Marechaussee|marechausseecomplex]] [[Fort De Bilt]] in [[Utrecht (stad)|Utrecht]].

Ook was dienst B net begonnen met de distributie van geavanceerde [[Cryptografie|cryptografisch]] beveiligde radioapparatuur onder de agenten, die daarmee geheel zelfstandig contact zouden kunnen onderhouden met de Allied Clandestine Base (ACB). Deze apparatuur was onder de naam AZO-90 (Automatische ZendOntvanger 1990) sinds 1980 ontwikkeld in nauwe samenwerking met de andere Europese stay-behindorganisaties, de [[CIA]] en [[MI6]] en werd gefabriceerd door het Duitse [[Telefunken]]. De kosten waren zo'n 80 miljoen euro, de Nederlandse bijdrage bedroeg 10 miljoen euro.<ref>Crypto Museum: [https://www.cryptomuseum.com/spy/fs5000/index.htm FS-5000 HARPOON; Pan-European stay-behind radio field station]</ref>

== Nasleep ==
Kort nadat Operatiën & Inlichtingen in 1994 was opgeheven en enige medewerkers met [[Wachtgeld (politiek)|wachtgeld]] thuiszaten, pleegden twee van hen (onder wie een [[majoor]]) chantage met [[voedselvergiftiging]] bij [[Numico|Nutricia]]. Zij werden gearresteerd en veroordeeld.<ref>[https://www.trouw.nl/home/half-jaar-cel-afpersers-voedselproducent-nutricia~a8cb7836/ Half jaar cel afpersers voedselproducent Nutricia], Trouw, 30 april 1996. Geraadpleegd 24 juni 2018.</ref> Om te voorkomen dat anderen ook zouden overgaan tot dergelijke activiteiten werden allen weer in actieve dienst genomen.

Naar aanleiding van [[Kamervraag|Kamervragen]] in 1997 liet de [[staatssecretaris]] van [[Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap|OCW]] een onderzoek uitvoeren naar de archieven van O&I, maar deze bleken na de opheffing in 1992 bijna geheel vernietigd.<ref>[https://web.archive.org/web/20070930195336/http://www.mindef.nl/actueel/parlement/kamerbrieven/2001/1/archiefbeheer_010201.aspx Archiefbeheer van de Militaire Inlichtingendienst] Rijksarchiefinspectie 10 oktober 2000</ref> Met een beroep op de [[Wet openbaarheid van bestuur]] (Wob) wist ''KRO Reporter'' toch een groot aantal geheime archiefstukken van O&I boven water te krijgen en deze werden deels via internet gepubliceerd. De Kamerleden [[Fred Teeven|Teeven]] en [[Arend Jan Boekestijn|Boekestijn]] van de [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]] en [[Krista van Velzen|Van Velzen]] van de [[Socialistische Partij (Nederland)|SP]] stelden naar aanleiding van de KRO-uitzending op 11 resp. 13 september 2007 [[Kamervraag|Kamervragen]] over deze kwestie.<ref>[http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2007/11/12/antwoord-op-tweede-kamervragen-over-de-organisatie-operatien-en-inlichtingen-gefinancierd-uit-de-begroting-van-defensie.html Antwoord op Tweede Kamervragen over de organisatie Operatiën en Inlichtingen, gefinancierd uit de begroting van Defensie], 9 november 2007.</ref>

In 2005 publiceerden het [[ministerie van Algemene Zaken]], het [[Ministerie van Defensie (Nederland)|ministerie van Defensie]] en de [[Rijksarchiefdienst]] gezamenlijk een zogeheten [[PIVOT]]-rapport over Operatiën & Inlichtingen, geschreven door inlichtingenhistoricus [[Dick Engelen]].<ref>[http://www.inlichtingendiensten.nl/literatuur/Engelen_PIVOT_Stay_behind_organisatie.pdf D. Engelen, ''De Nederlandse stay behind - organisatie in de koude oorlog 1945 - 1992'']</ref>

Het televisieprogramma ''[[Andere Tijden]]'' wijdde twee afleveringen aan Operatiën & Inlichtingen en ook het ''[[Historisch Nieuwsblad]]'' besteedde aandacht aan deze organisatie.<ref>[https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/27609/een-aanval-van-de-sovjet-unie-op-nederland.html Historisch Nieuwsblad 5/2100: ''Een aanval van de Sovjet-Unie op Nederland'']</ref>

== Zie ook ==
* [[Dorpsplein (codenaam)]]

== Externe links ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=V4TtP2XRYbY Gladio, Peter R. de Vries (video)]
* [https://web.archive.org/web/20131102162621/http://reporter.incontxt.nl/seizoenen/reporter-2007/afleveringen/09-09-2007 Aflevering] van ''[[KRO Reporter]]'' over I&O
* [https://doccentrum.stelling-amsterdam.nl/publicaties/dossiers/beste-nederlanders/ Beste Nederlanders, brief van een oud-medewerker]

{{Appendix|2=
'''Bronnen:'''
* Dick Engelen: [http://www.inlichtingendiensten.nl/literatuur/Engelen_PIVOT_Stay_behind_organisatie.pdf De Nederlandse stay-behind-organisatie in de koude oorlog. 1945-1992.] PIVOT-rapportage 166, 2005
* KRO Reporter: [https://web.archive.org/web/20131102162621/http://reporter.incontxt.nl/seizoenen/reporter-2007/afleveringen/09-09-2007 ''Gladio in Nederland''], 9 september 2007
'''Referenties:'''
{{References}}
}}

[[Categorie:NAVO]]
[[Categorie:Koude Oorlog]]
[[Categorie:Anticommunisme]]
[[Categorie:Nederlandse geheime dienst]]

Operatiën & Inlichtingen - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd