Colani op 8 apr 2024 om 15:27

2024-04-08T15:27:40Z

Nieuwe pagina

{{Infobox heilige
| naam = [[Bestand:Nobel prize medal.svg|20px|Nobelprijswinnares]] Moeder Teresa
| geboortedatum = [[26 augustus]] [[1910]]
| geboorteplaats = [[Skopje]], [[Ottomaanse Rijk]]
| sterfdatum = [[5 september]] [[1997]]
| sterfplaats = [[Calcutta]], [[India]]
| feestdag = [[5 september]]
| vereerd_bij = [[Rooms-Katholieke Kerk|Katholieke Kerk]]
| afbeelding = MotherTeresa 090.jpg
| onderschrift = Moeder Theresa in 1986
| titels =
| zaligverklaring_datum = [[19 oktober]] [[2003]]
| zaligverklaring_plaats = [[Vaticaanstad]]
| zaligverklaring_door = [[paus Johannes Paulus II]]
| heiligverklaring_datum = [[4 september]] [[2016]]
| heiligverklaring_plaats =[[Vaticaanstad]]
| heiligverklaring_door = [[paus Franciscus]]
| attributen = Indiase [[Sari (traditioneel kostuum)|sari]] als nonnenhabijt [[Rozenkrans]]
| schrijn = Moederhuis van de [[Missionarissen van Naastenliefde|Congregatie van Missionarissen van Naastenliefde]], Calcutta, [[West-Bengalen]], [[India]]
| beschermheilige_voor = [[Wereldjongerendagen]] [[Missionarissen van Naastenliefde]]
}}
{{Infobox Nobelprijswinnaar
| naam = Moeder Teresa
| periode = 26 augustus 1910 - 5 september 1997
| voor = [[Anwar Sadat]] (1978)
| op = [[Adolfo Pérez Esquivel]] (1980)
}}

'''Moeder Teresa''', geboren als ''Anjezë Gonxha Bojaxhiu'' ([[Skopje]], [[26 augustus]] [[1910]] – [[Calcutta]], [[5 september]] [[1997]]), was een [[Albanezen|Albanese]] [[Rooms-katholieke|katholieke]] [[Zuster (religie)|zuster]], stichteres van de [[Missionarissen van Naastenliefde]] en [[Nobelprijs voor de Vrede|Nobelprijswinnares voor de vrede]]. Zij zette zich in onder de armsten der armen in [[India]]. De [[Congregatie (kloostergemeenschap)|congregatie]] die ze in 1950 stichtte telde in 2012 meer dan 4500 leden met 300 tehuizen en was actief in 133 landen.

Na haar dood werd in India een dag van nationale rouw afgekondigd. Ze ontving een staatsbegrafenis, een eer die in India normaal alleen verleend wordt aan de hoogste politieke leiders.

In 2003 werd ze [[Zaligverklaring|zalig verklaard]] en op 4 september 2016 volgde de [[Heilige (christendom)|heiligverklaring]].

== Levensloop ==
Anjezë Gonxha Bojaxhiu werd geboren in het toenmalige [[Ottomaanse Rijk]] (nu [[Noord-Macedonië]]). Ze groeide op in een prominent [[Albanezen|Albanees]]-[[rooms-katholieke kerk|katholiek]] gezin uit [[Gjakovë (gemeente)|Gjakovë]], het huidige [[Kosovo]]. Op 17-jarige leeftijd trad ze als [[novice]] in bij de [[orde van Onze lieve vrouw van Loreto]] te [[Rathfarnham]], Ierland. Een jaar later vertrok ze naar Calcutta in India. Daar werd ze onderwijzeres aan een meisjesschool. In verwijzing naar [[Theresia van Lisieux]] koos zij daar de naam waaronder zij wereldwijd bekend kwam te staan: ''Moeder Teresa''.

Getroffen door het lot van lijders aan [[lepra]], talloze dakloze zieken en stervenden, zwervende kinderen en hongerigen besloot zij zich te wijden aan deze armsten der armen. Ze verliet met toestemming van [[Pius XII]] haar klooster en zette in Calcutta een wereldwijd bekend werk onder armen op, dat zij tot kort voor haar dood leidde. Ze stichtte de orde van de [[Missionarissen van Naastenliefde]], een religieuze orde voor [[Zuster (religie)|nonnen]] in Calcutta. Veel jonge vrouwen sloten zich bij haar aan. De organisatie werd zo groot dat ook buiten India veel huizen werden opgericht. In 25 jaar werden dat over de hele wereld 90 huizen waar 1132 zusters leefden en werkten. <ref>dr. Laslo Mikosevits en Kurt Stiefsohn, Moeder Teresa. Een engel op aarde (vertaald door H. Smeets), 1982, blz. 11-120</ref> Er kwam ook een tak voor kloosterbroeders, alsmede een beweging voor [[Leek (christendom)|leken]]. Een [[Nederland]]s tehuis van de Missionarissen van Naastenliefde, opgericht in 1977, bevindt zich te [[Rotterdam (gemeente)|Rotterdam]]. In [[België]] werd In 1980 een tehuis te [[Gent]] opgericht.

In [[1979]] ontving Moeder Teresa voor haar werk de [[Nobelprijs voor de Vrede]].

== Zalig- en heiligverklaring ==
In 2002 erkende het Vaticaan de genezing van een kwaadaardige [[tumor]] in de buik bij de [[India]]se Monica Besra als een [[wonder]]. Monica Besra getuigde dat zij, toen zij naar de [[mis]] ging, bij het binnengaan van de kerk een foto van Moeder Teresa zag en dat er lichtstralen uit haar ogen kwamen. Hierna voelde zij zich duizelig worden en werd ze door zusters in bed gelegd. De zusters legden een [[medaillon (sieraad)|medaillon]] van [[Maria (moeder van Jezus)|Maria]] op haar gezwel. Zes uur later was ze genezen. <ref>{{aut|V. Estevez e.a.}}, ''Weet hoe je heet! 365 namen en heiligen.'' Zwolle: Waanders 2008. {{ISBN|978-90-400-8423-2}}</ref> Hiertoe werden 113 getuigen gehoord en 35.000 pagina's aan documentatie verzameld. Er bestaat echter controverse over de waarheidsgetrouwheid van deze getuigen en documentatie. <ref>S. Edamaruku, [https://archive.today/20130703084248/http://www.rationalistinternational.net/article/se_en_14102002.htm 'Indian Rationalists question mother Teresa’s ovarian miracle'], ''rationalistinternational.net'', laatst geraadpleegd op 29 juli 2013.</ref> <ref>{{Citeer web|url=http://atheism.about.com/b/2003/10/24/doubts-over-mother-teresa-miracle.htm|titel=Doubts Over Mother Teresa Miracle|bezochtdatum=29 juli 2013|auteur=A. Cline|achternaam=|voornaam=|datum=24 oktober 2003|werk=atheism.about.com|uitgever=|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20131212063719/http://atheism.about.com/b/2003/10/24/doubts-over-mother-teresa-miracle.htm|archiefdatum=2013-12-12|dodeurl=nee}}</ref> <ref>{{Citeer web|url=http://edition.cnn.com/2003/WORLD/europe/10/17/vatican.teresa/index.html?_s=PM:WORLD|titel=Doubt over Mother Teresa's miracle|bezochtdatum=29 juli 2013|auteur=S. Bindra|achternaam=|voornaam=|datum=17 oktober 2003|werk=CNN Worls|uitgever=|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20131213012211/http://edition.cnn.com/2003/WORLD/europe/10/17/vatican.teresa/index.html?_s=PM:WORLD|archiefdatum=2013-12-13|dodeurl=nee}}</ref> Besra's artsen zeggen dat haar cyste en tuberculose door hun behandeling zijn genezen. <ref>{{Citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/gs-bdd7eb2e|titel=Onderzoekers: Moeder Teresa was helemaal niet zo heilig|bezochtdatum=11 oktober 2015|auteur=Sacha Kester|achternaam=|voornaam=|datum=2013-03-06|werk=de Volkskrant|uitgever=|taal=}}</ref>

Op [[19 oktober]] [[2003]] werd Moeder Teresa [[zaligverklaring|zalig verklaard]] door paus [[Johannes Paulus II]]. Bij de zaligverklaring op het [[Sint-Pietersplein]] in Vaticaanstad waren onder anderen de [[Jean-Pierre Raffarin|Franse premier Raffarin]], de Franse presidentsvrouw [[Bernadette Chirac]], [[Fabiola de Mora y Aragón|koningin Fabiola van België]] en [[Ibrahim Rugova|president Rugova van Kosovo]] aanwezig. <ref>{{Citeer web |url= https://www.rkdocumenten.nl/rkdocs/index.php?mi=600&doc=124|titel= Zaligverklaring Moeder Teresa van Calcutta|auteur= |uitgever= RKDocumenten.nl|datum= |bezochtdatum=2016-09-04}}</ref>

Op [[4 september]] [[2016]], negentien jaar na haar overlijden, werd Moeder Teresa door [[paus Franciscus]] heilig verklaard tijdens een speciale mis op het [[Sint-Pietersplein]]. <ref>{{Citeer web |url= http://nos.nl/artikel/2129833-moeder-teresa-heilig-verklaard-temidden-van-daklozen-en-bewonderaars.html|titel= Moeder Teresa heilig verklaard temidden van daklozen en bewonderaars|auteur= |uitgever= NOS|datum=2016-09-04|bezochtdatum=2016-09-04}}</ref>
[[Bestand:Interieur, glas in loodraam - Heerlen - 20421759 - RCE.jpg|thumb|Moeder Teresa (tweede van rechtsboven) als moderne heilige in de [[Sint-Annakerk (Heerlen)]] ]]

== Lof en kritiek ==
Moeder Teresa werd zowel geprezen als bekritiseerd voor haar standpunten op het vlak van [[verantwoord ouderschap]] en [[abortus]]. De Belgische atheïst en filosoof [[Etienne Vermeersch]] schreef kritisch over Moeder Teresa omdat ze zich tegen kunstmatige contraceptie uitsprak, maar kreeg op zijn beurt kritiek van de filosoof [[Herman De Dijn]]. <ref>[https://web.archive.org/web/20131023055934/http://www.hermandedijn.be/viewpic.php?LAN=N&TABLE=PUB&ID=1391 ''Moeder Teresa: heilige of schuldige?''], een repliek van Herman De Dijn (KU Leuven) op de kritieken van Etienne Vermeersch, verschenen in [[De Standaard]] van 18 november 1997</ref> De journalist [[Christopher Hitchens]] wijdde in 1994 een documentaire aan haar: "Hell's Angel" <ref>{{Citeer tijdschrift|achternaam=de Bruin|voornaam=Katja|taal=nl|titel=Schaduwzijde|jaargang=27-28, 2021|tijdschrift=VPRO-gids|datum=3-16 juli 2021}}</ref> en schreef een kritisch boek over Moeder Teresa: ''The Missionary Position: Mother Teresa in Theory and Practice'' (1995), waarop de Belgische [[Sinologie|sinoloog]] en [[Letterkunde|literator]] [[Pierre Ryckmans (schrijver)|Simon Leys]] in 1997 reageerde. Eerst gebeurde dit via de lezersrubriek van de ''New York Review of Books.'' <ref>{{Citeer web|url=https://www.nybooks.com/articles/1997/01/09/on-mother-teresa/|titel=On Mother Teresa|bezochtdatum=|auteur=Simon Leys|datum=1997-01-09|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210928084741/https://nybooks.com/articles/1997/01/09/on-mother-teresa/|archiefdatum=2021-09-28|dodeurl=nee}}</ref> Nadien in een uitgewerkt essay ''The Hall of Uselessness'' (2011), waarin hij Hitchens' gebrek aan kennis van de christelijke traditie hekelde.

Aroup Chatterjee (in 1958 te Calcutta geboren) meende dat het beeld dat bij het Westerse publiek ontstaan was met betrekking tot Moeder Teresa als onzelfzuchtige helpster van de armen niet klopte. Hij schreef een boek over zijn bevindingen vanaf 1990: "Mother Teresa, The Untold Story" (2002), later gepubliceerd als "Mother Teresa, The Final Verdict" (2016). Materiaal van hem werd - met zijn toestemming - door Hitchens gebruikt voor diens documentaire in 1994.

In een artikel uit 2003 beweerde Hitchens dat Moeder Teresa gestolen geld zou hebben aangenomen van de [[Haïti]]aanse dictator [[Jean-Claude Duvalier]], in ruil waarvoor ze zijn bewind zou hebben geprezen. Ze zou ook geld hebben aangenomen van [[Charles Keating]], een Amerikaanse bankier die in 1989 door het faillissement van de spaarbank ''Lincoln Savings and Loan'' duizenden Amerikanen van hun spaargeld beroofde. <ref>{{Citeer web|url=https://slate.com/news-and-politics/2003/10/the-fanatic-fraudulent-mother-teresa.html|titel=The Fanatic, Fraudulent Mother Teresa|bezochtdatum=29 juli 2013|auteur=Christopher Hitchens|datum=2003-10-20|werk=Slate Magazine|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20181105200329/https://slate.com/news-and-politics/2003/10/the-fanatic-fraudulent-mother-teresa.html|archiefdatum=2018-11-05|dodeurl=nee}}</ref>

Hitchens en Chatterjee zijn door het Vaticaan als getuigen gevraagd ter voorbereiding van haar heiligverklaring. <ref>zie Engelstalig Wikipedia-artikel over Aroup Chatterjee</ref>Onderzoekers van de [[Universiteit van Montreal]] hebben 300 documenten geanalyseerd en daarin details gevonden die zij in strijd achten met het positieve imago van Moeder Teresa. <ref>Sacha Kester, Onderzoekers: Moeder Teresa was helemaal niet zo heilig. de Volkskrant (6 maart 2013). Geraadpleegd op 11 oktober 2015.</ref>

== Onderscheidingen ==
[[File:President Ronald Reagan presents Mother Teresa with the Medal of Freedom at a White House Ceremony in the Rose Garden.jpg|thumb|Moeder Teresa ontvangt opnieuw een prijs, dit keer van de president van de Verenigde Staten]]
Moeder Teresa is vele malen onderscheiden, onder meer met de volgende prijzen:
* 1962 - [[Ramon Magsaysay Award]]
* 1971 - [[Paus Johannes XXIII-vredesprijs]]
* 1971 - [[John F. Kennedy Award]]
* 1972 - [[Nehru Award]], ontvangen van [[Indira Gandhi]]
* 1973 - [[Templetonprijs]]
* 1978 - [[Balzanprijs]]
* 1979 - [[Nobelprijs voor de Vrede]]
* 1980 - [[Bharat Ratna]]
* 1984 - [[Damian Dutton Award]]
* 1985 - [[Presidential Medal of Freedom]], ontvangen van president [[Ronald Reagan]]
* 1992 - [[UNESCO-prijs voor Vredeseducatie]]
* 1996 - Ereburger van de Verenigde Staten

== Motto ==
Een veel door Moeder Teresa gebruikt motto:
{{Cquote|''De vrucht van stilte is het gebed.'' 
''De vrucht van het gebed is geloof.'' 
''De vrucht van het geloof is liefde.'' 
''De vrucht van liefde is dienstbaarheid.'' 
''De vrucht van dienstbaarheid is vrede.''
}}<blockquote class="cquote">
''De vrucht van stilte is het gebed.'' 
''De vrucht van het gebed is geloof.'' 
''De vrucht van het geloof is liefde.'' 
''De vrucht van liefde is dienstbaarheid.'' 
''De vrucht van dienstbaarheid is vrede.''

</blockquote>

== Naamgeefster ==
[[Bestand:PH-KCI_KLM_(3239132970).jpg|thumb|KLM MD-11 ''Moeder Teresa'']]
* Bij wijze van eerbetoon zijn heel wat zaken naar Moeder Teresa genoemd, met name in de Albanese wereld, waaronder de [[luchthaven Tirana|luchthaven van Tirana]] en het [[Sheshi Nënë Tereza]] in [[Tirana (stad)|Tirana]], de [[Bulevardi Nënë Tereza]] in [[Pristina]], de [[Rruga Nënë Tereza]] in [[Pejë]] ([[Kosovo]]) en de [[Rruga Nënë Tereza]] in het eveneens Kosovaarse [[Gjakovë (gemeente)|Gjakovë]]. De kathedraal van het [[bisdom Sapë]] in het Noord-Albanese [[Vau i Dejës]] heet eveneens de [[Moeder Teresakathedraal]].
*Een [[McDonnell Douglas MD-11]] toestel (registratie PH-KCI) van de [[Koninklijke Luchtvaart Maatschappij|KLM]] was vernoemd naar Moeder Teresa.<ref>In dienst op 10 november 1995; afgevoerd voor sloop op 15 oktober 2012.</ref> <ref>https://www.planespotters.net/airframe/mcdonnell-douglas-md-11-ph-kci-klm-royal-dutch-airlines/eljd6r</ref>
* De [[Moeder Teresakerk]] in [[Hengelo (Overijssel)|Hengelo]] is de enige Nederlandse kerk die naar haar vernoemd is.

== Trivia ==
In 1969 maakte [[Malcolm Muggeridge]] voor de [[British Broadcasting Corporation|BBC]] een documentaire getiteld ''Something beautiful for God''. Muggeridge raakte onder de indruk van het werk van Moeder Teresa, die voor deze documentaire werd gefilmd. Voor deze documentaire maakte men opnamen in een gebouw waar Moeder Teresa werkte, genaamd ''Het huis van de stervenden''. De cameraman, Ken McMillan, gebruikte voor de opnamen binnen in dit huis een nieuw type Kodakfilm, dat hij nog niet eerder had gebruikt. Terug in Engeland bekeek men de opnamen en viel het op dat de beelden gemaakt in ''Het huis van de stervenden'' van zeer goede kwaliteit waren en elk detail zichtbaar was. De cameraman zei dat hij dat verbazend en buitengewoon vond en wilde vervolgens uitleggen dat de kwaliteit te danken was aan de nieuwe Kodakfilm. Muggeridge stelde dat het hier goddelijk licht betrof. Hij was ervan overtuigd dat hij getuige was geweest van een wonder en getuigde hierover in de media. <ref>{{Citeer web|titel=Hells Angel (Mother Teresa)|auteur=Christopher Hitchens|url=https://www.youtube.com/watch?v=NJG-lgmPvYA|datum=2012-08-29|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210915223729/https://www.youtube.com/watch?v=NJG-lgmPvYA|archiefdatum=2021-09-15|dodeurl=nee}}</ref>

== Publicaties ==
* Georges Gorrée en Jean Barbier ''Tu m'apportes l'amour'' (1975; Ned. vert.: ''Liefde kent geen grenzen'', 1979)
* ''A way of love'' (1982, Ned. vert. 1992)
* Moeder Teresa en Kathryn Spink ''In the silence of the heart'' (1983) {{ISBN|9780281040360}} (Ned. vert. 1985)
* ''The wisdom of Mother Teresa'' (1989) (Ned. vert. 1993)
* ''The book of giving'' (1990; Ned. vert.: ''Moeder Teresa: een leven van liefde'', 1990)
* Egbert Brock ''Mutter Teresa. Missionarin der Nächstenliebe, Reihe Christ in der Welt, Heft 52'', Union Verlag (VOB), Oost-Berlijn 1981

== Externe links ==
* [http://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_20031019_madre-teresa_en.html Mother Teresa of Calcutta (1910-1997)], website Vaticaan
{{Appendix|1=bron|2=
{{References}}
}}
{{Navigatie winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede}}

{{DEFAULTSORT:Teresa}}
[[Categorie:Macedonisch persoon]][[Categorie:Albanees filantroop]][[Categorie:Stichter van een religieuze orde of congregatie]][[Categorie:Winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede]][[Categorie:Zalige]][[Categorie:Indiaas heilige of zalige]][[Categorie:Calcutta]][[Categorie:Humanitair activist]][[Categorie:Missionaris in India]]

Moeder Teresa - Bewerkingsoverzicht

Colani op 8 apr 2024 om 15:27