Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-10-08T13:51:28Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Aurelia Nais, Piscatrix.jpg|thumb|Grafmonument van ''Aurelia Nais'', visverkoopster bij de graanpakhuizen van [[Galba (keizer)|Galba]], ''liberta'' van C(aius) Aurelius Phileros]]
Een '''libertus''' (fem: ''liberta'') was in het [[Romeinse Rijk]] een vrijgelaten [[Slaaf (slavernij)|slaaf]]. Een slaaf kon deze status verwerven door een ''[[manumissio]]'' of, als lid van een grotere groep, door [[emancipatio]]. De vrijgelatene werd in de praktijk een [[cliens]] van zijn voormalige meester. Ook de [[Romeinse namen|familienaam]] van de meester gaat over op de ''libertus''. Zo kreeg de vrijgelatene ''Tiro'' van [[Marcus Tullius Cicero]] de naam [[Marcus Tullius Tiro]].

== Verplichtingen ==
De verplichtingen van de ''libertus'' of ''liberta'' hielden niet op bij de ''manumissio''. Als ''cliens'' was hij verantwoordelijk voor de verzorging van zijn ''[[Patronus (Rome)|patronus]]'' en zijn kinderen in tijden van ziekte of nood, kon niet vrijelijk een rechtszaak tegen zijn ''patronus'' aanspannen zonder het risico op juridische gevolgen en was vaak verplicht zijn patroon eer te bewijzen, bijvoorbeeld door deel te nemen aan zijn [[funus|begrafenisprocessie]]. De voormalige meester kon deze rechten nog uitbreiden door een ''stipulatio'', een voorwaarde, of door een eed af te nemen. Dit konden giften in natura zijn, de ''dona et munera'' of diensten, de ''operae''.

Een ''libertus'' die niet aan deze verplichtingen voldeed was ''ingratus'', ondankbaar.

== Rangen en standen ==
Als ''libertus,'' vrije mens, was men, ofwel ''ingenuus'', dat wil zeggen vrij geboren, ofwel ''libertinus, vrij gemaakt,'' door manumissio. Als men aan alle wettelijke vereisten had voldaan<ref>''legitime, justa et legitima manumissione''</ref>, en door een legitieme manumisio, een ''vindicta'' (vrijlating) of per testament de status van ''libertus'' had verworven, was men ''Civis Romanus'', [[Romeins burger]]. Als niet aan alle wettelijke vereisten was voldaan, was men ''[[Ius Latii|Latinus]]'' of zelfs ''Dediticius'' (onderworpene).

De ''Latini Juniani'', zij die vrijgelaten waren onder de ''lex Iuniae'' zuchtten onder de speciale beperkingen die de wet oplegde. Zo mochten zij niet erven, noch een erfenis nalaten en niet als wettelijk voogd optreden voor wettelijk onmondige personen zoals vrouwen en kinderen.

Een bijzondere positie hadden de ''liberti Augusti'', de vrijgelatenen van de [[Romeins Keizer|keizer]], die soms hoge ambten bekleedden en ook aan het keizerlijk hof grote invloed konden hebben. Beroemde voorbeelden hiervan zijn ''Antonius Pallas'', [[Gaius Julius Polybius]], [[Tiberius Claudius Narcissus]] en ''Gaius Julius Callistus'', bij keizer [[Claudius I|Claudius]].

==Verder lezen==
* [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/SMIGRA*/Libertus.html {{Aut|G. Long}}, art. Libertus (2), in {{Aut|W. Smith}}, ''A Dictionary of Greek and Roman Antiquities'', Londen, 1875]
* [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/SMIGRA*/Patronus.html ibid.]

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Slavernij}}

[[Categorie:Romeinse oudheid]]

Libertus (Rome) - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd