Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"

2024-11-23T18:55:32Z

Tekst vervangen - "18e" door "18<sup>e</sup>"

Nieuwe pagina

{{Zijbalk kloosters}}
Een '''kloosterorde''' is een [[organisatie|orde]] van [[geestelijke|religieuzen]], [[man (geslacht)|mannen]] of [[vrouw]]en, die zich verenigd hebben omtrent een gemeenschappelijke geloofsopvatting en [[kloosterregel]] waaraan zij gebonden zijn, en die op een permanente wijze samenleven binnen een en dezelfde plaatselijke gemeenschap, een [[klooster (gebouw)|klooster]] of een [[tempel]]. Kloosters van religieuzen die volgens een bepaalde regel leven, vormen samen een kloosterorde. Kloosterorden komen voor bij verschillende religies, waaronder het christendom, de islam en het boeddhisme.

Religieuze gemeenschappen binnen de [[Rooms-Katholieke Kerk]] kunnen worden verdeeld in kloosterordes en congregaties.

== Christelijke kloosterorden ==
In het christendom zijn de kloosterorden een zaak van de [[Rooms-Katholieke Kerk]], enkele daarmee verbonden [[oosters-katholieke kerken]] en de [[Anglicaanse Gemeenschap|Anglicaanse Kerk]]. De [[oosters-orthodoxe kerken]] en de [[oriëntaals-orthodoxe kerken]] hebben zeer veel kloosters, maar kennen geen afzonderlijke kloosterorden. De [[lutheranisme|lutherse]] kloosters vormen evenmin afzonderlijke verbanden en zijn volledig geïntegreerd in de regionale kerkelijke organisatie. In kringen van [[hervormd]]en en [[methodisten]] kwamen in de 19e eeuw [[diakonessenhuizen]] op.

=== Katholieke kloosterorden ===
[[Bestand:Archive-ugent-be-D9CCA378-8968-11E5-922B-C0ACD43445F2 DS-149 (cropped).jpg|miniatuur|374x374px|Regelen en statuten van een vrouwenklooster. Manuscript uit de 17de eeuw.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be:D9CCA378-8968-11E5-922B-C0ACD43445F2#?c=&m=&s=&cv=15&xywh=-674,-290,11416,6374|titel=Regelen en statuten van een vrouwenklooster|bezochtdatum=2020-08-27|werk=lib.ugent.be}}</ref>|alt=]]
Een '''orde''' (in kerkelijke zin) is volgens het [[Canoniek recht|kerkelijk recht]] een vorm van een [[Instituut van Godgewijd Leven]]. Dit is een vereniging van mannelijke en/of vrouwelijke religieuzen, die zich door [[evangelische raden|geloften]] verbonden hebben aan een religieuze vereniging binnen de Katholieke Kerk. De leden van de orde worden geacht zich aan de [[kloosterregel]]s<ref name=":0" /> te houden en worden daarom tot de [[regulier]]e geestelijken gerekend.

Binnen de Katholieke Kerk wordt verder onderscheid gemaakt tussen kloosterorden (in engere zin) en [[congregatie (kloostergemeenschap)|congregaties]] (kloosterorden in ruimere zin). De cesuur ligt bij de besluiten van het [[Concilie van Trente]] (1545-1563):
* een ''orde'' is een gemeenschap van reguliere geestelijken (kloosterlingen) die plechtige [[kloostergeloften|geloften]] hebben afgelegd, meestal gesticht vóór ongeveer 1550
* een ''congregatie'' is een dergelijke gemeenschap van kloosterlingen die een eenvoudige gelofte hebben afgelegd, meestal gesticht na ongeveer 1550

Leden van een kloosterorde hebben, in tegenstelling tot leden van een congregatie, een strengere [[clausuur]] en behouden geen persoonlijke bezittingen wanneer ze intreden. Bij een congregatie worden er enkel eenvoudige (tijdelijke of eeuwige) [[kloostergeloften|geloften]] afgelegd. Kloosterorden staan niet onder het gezag van de [[bisschop|bisschoppelijke hiërarchie]] maar staan onder het directe gezag van de [[paus]].

[[Oblaat|Oblaten]] waren kloosterlingen die op jeugdige leeftijd door hun ouders aan een klooster werden overgedragen. Tegenwoordig slaat de benaming oblaten op [[leek (Rooms-Katholieke Kerk)|leken]] die zich met een kloosterorde associëren, met name de Benedictijnen.

In de Middeleeuwen worden losse verenigingen van zelfstandige kloosters veelal als congregatie aangeduid. De grens tussen kloosterorde, congregatie en affiliatie (de band tussen moeder- en dochterkloosters) was in de praktijk vaak vloeiend. Sommige congregaties ontwikkelden zich in de elfde en twaalfde eeuw tot echte kloosterorden, die als zodanig door de paus erkend werden; andere kloosterorden uit de begintijd verloren hun zelfstandigheid. Met name bij de augustijner koorheren bleef de organisatiestructuur tamelijk vrijblijvend.

Middeleeuwse kloosterorden bestonden gewoonlijk uit gemeenschappen, waarvan behalve [[monnik]]en en/of [[Monnik (christendom)|nonnen]] ook [[lekenbroeder]]s en -zusters deel uitmaakten. Daarnaast ontstonden vanaf de dertiende eeuw ook [[Gemeenschap van Apostolisch Leven|gemeenschappen van Apostolisch leven]], waarvan de leden geen [[kloostergeloften|kloostergelofte]] aflegden, waaronder de [[begijnen]], de [[begarden]] en een deel van de [[geestelijke ridderorde]]n oftewel [[hospitaalbroeders en -zusters]]. Een deel daarvan werd door oudere kloosterorden onder hun hoede genomen; de meeste worden na ongeveer 1550 tot de [[congregatie (kloostergemeenschap)|congregaties]] gerekend. In de onderstaande lijst is ervoor gekozen behalve de kloosterorden (in engere zin) ook de apostolische leefgemeenschappen en congregaties vóór ongeveer 1550 op te nemen.

Naar ''levensstijl'' worden de orden van [[reguliere kanunnik|kanunnik]]en (augustijner koorheren, premonstratenzers, kruisbroeders) en [[clericus|clerici]] (jezuïeten en missiecongregaties) onderscheiden van de soberder levende monniken (benedictijnen, cisterciënzers) en leden van de [[bedelorde]]n. Verder zijn er de [[kluizenaar]]s (kartuizers). Verschillende orden zijn mengvormen (dominicanen, augustijnen).

Naar het ''doel'' kan men de kloosterorden indelen in overwegend ''beschouwende'' orden (benedictijnen, cisterciënzers, kartuizers), overwegend ''actieve'' orden (geestelijke ridderorden en broeders van het gemene leven) en ''gemengde'' orden (norbertijnen, bedelorden, begijnen en tertiarissen). Bij norbertijnen, bedelorden en augustijnen is het vooral de vrouwelijke tak (de zogenoemde ''tweede orde''), die zich beschouwend opstelt.

====Abdijen, proosdijen, priorijen, commanderijen en kapittels====
{{Zie ook|Zie ook [[Abdij]]}}

Niet alle kloosters worden abdijen genoemd. Een abdijgemeenschap wordt enkel gevormd bij monniken- en nonnenkloosters van de eerste of tweede orde, met name bij de ordes van de [[benedictijnen]], [[cisterciënzers]], [[kartuizers]] en [[Premonstratenzers|norbertijnen]].

Kloosters van [[Augustijnen (kloosterorde)|Augustijner koorheren]] worden doorgaans een [[kapittel]] genoemd. Bij de norbertijnen spreekt men ook wel over een [[canonie]]; de abt heette hier vanouds een [[proost (ambt)|proost]]. Een kloostervestiging die afhankelijk is van een abdij (doorgaans een nonnenklooster) noemt men [[priorij]]. De [[bedelorden]] kenden vanouds geen abdijen, maar [[convent]]en; de overste heet hier [[prior]] of [[gardiaan]]. Bij de [[geestelijke ridderorde]]n spreekt men over een [[commanderij (ridderorden)|commanderij]], die wordt geleid door een [[commandeur (ridderorde)|commandeur]].

Kloosterorden en congregaties moeten onderscheiden worden van [[kapittel]]s van [[seculiere kanunnik]]en. Dit zijn gemeenschappen van seculiere geestelijken, verbonden aan een [[kathedraal]], [[basiliek]] of belangrijke parochiekerk.

=== Indeling van rooms-katholieke kloosterorden ===
{{Zie ook|Voor een min of meer volledig overzicht van orden en congregaties, zie [[Lijst van rooms-katholieke religieuze gemeenschappen]]}}
==== Kloosterorden volgens de regel van Benedictus ====
* [[Benedictijnen]]: Ordo Sancti Benedicti (OSB)
** [[Cluniacensers]] of [[Orde van Cluny]]: Ordo Cluniacensis (OSBClun)
** [[Camaldulenzers]] of [[Camaldulenzers|Congregatie van Camaldoli]]: Ordo of Congregatio Camaldulensium Monto Coronae ([[Witte Benedictijnen]])
** [[Vallombrosianen]] of [[Vallombrosianen|Congregatie van Valombroso]]: Ordo of Congregatio Vallis Umbrosae Ordinis Sancti Benedicti (OSBVall of CVUOSB)
** [[Abdij van Fontevraud|Ebrandijnen]] of Benedictijnen van [[Abdij van Fontevraud|Fontevraud]]: Ordo Fons Ebraldensis
** [[Orde van Tiron|Tironiënsers]] of Benedictijnen van Tiron: Ordo Tironensis, Tironiensis (OSBTiron) (Frères gris)
** Benedictijnen van de [[Abdij van Savigny|Savigny]]: Ordo Savigniacensis, 1147 toegetreden tot de cisterciënsers
** Congregatie van [[Notre-Dame de Calvaire]] te [[Poitiers]]
** [[Engelse Congregatie]]
** [[Silvestrijnen]]: Congregatio Silvestrina Ordinis Sancti Benedicti (CSilvOSB) ([[Blauwe Benedictijnen]])
** [[Celestijnen]]: Ordo Sancti Benedicti Coelestinensis, ook wel Ordo Celestinorum (OSBCoel) (Celestijner Heremieten)
** [[Olivetanen]]: Ordo Sancti Benedicti Montis Oliveti, ook wel Congregatio Sanctae Mariae Montis Oliveti, Fratres Eremitae de Monte Oliveti (OSBOliv)
** Benedictijnen van [[Abdij van Monte Cassino|Monte Cassino]]: Ordo of Congregatio Cassinensis (OSBCas)
** [[Congregatie van Bursfelde]]: Congregatio Bursfeldiensis
* [[Cisterciënzers]] of Orde van [[Cîteaux]]: Sacer Ordo Cisterciensis (OCist of SOCist) ([[Grijzemonniken]], [[Schieremonniken]], grauwe monniken, ook wel witte monniken genoemd)
** [[Trappisten]]: Ordo Cisterciensis Strictioris Observantiae (OCSO)
* [[Kartuizers]]: Ordo Carthusianorum (OCart) (grauwe monniken)
* [[Kaulieten]] of Orde van [[Abdij van Val des Choues|Val des Choues]]: Ordo Vallis Caulium ([[Valliscaulianen]])

==== [[Reguliere kanunnik|Reguliere kanunniken volgens de regel van Augustinus]] ====
* [[Augustijnen (kloosterorde)|Augustijner koorheren]]: Canonici Augustianus, Canonici Regulares Sankti Augustini (CRSA, CanA, CanR), zie ook: [[Augustinesse]]n. De lijst van congregaties en losse verbanden is chronologisch. Zelfstandige kloosters zijn niet opgenomen.
** Zwitserse Congregatie van [[Saint-Maurice (Zwitserland)|Saint Maurice d'Agaune]] (Wallis, Zwitserland)
** Reguliere kanunniken van Saint Ruf te [[Avignon]] (Frankrijk)
** Reguliere kanunniken van [[Basiliek van San Frediano|San Frediano]] te [[Lucca (stad)|Lucca]] (Italië), 1512 toegetreden tot de [[Congregatie van Lateranen]]
** Congregatie van de Heilige Nicolaas en Bernard van Mont Joux te [[Grote Sint-Bernhardpas|Grand-Saint-Bernard]] (Zwitserland)
** Reguliere kanunniken van [[Klooster Springiersbach|Springiersbach]] (Rheinland-Pfalz, Duitsland)
** Reguliere kanunniken van [[Rottenbuch]] (Beieren, Duitsland)
** Reguliere kanunniken van San Marco Evangelista di [[Mantua (stad)|Mantova]] (Italië)
** Reguliere kanunniken van [[Reguliere Kanunniken van Sint-Jan van Lateranen|Lateranen]], in de 15e eeuw omgevormd tot Congregatie van de Allerheiligste Verlosser van [[Reguliere Kanunniken van Sint-Jan van Lateranen|Lateranen]]: Congregatio Canonicorum Regularium Ss.Salvatoris Lateranensis (CRL)
** Congregatie van [[Herrival]] (Lotharingen, Frankrijk), 1747 opgegaan in de Congegratie van de Heilige Verlosser
** Congregatie van het Heilig Kruis van [[Mortara (stad)|Mortara]] (Lombardije, Italië), in 1449 toegetreden tot de [[Congregatie van Lateranen]]
** Reguliere kanunniken van [[Marbach am Neckar|Marbach]] (Baden-Württemberg, Duitsland)
** Reguliere kanunniken van Santa Maria te Portu bij [[Ravenna (stad)|Ravenna]] (Italië), opgegaan in de [[Congregatie van Lateranen]]
** Congregatie van [[Chancelade]] (Dordogne, Frankrijk)
** [[Salzburg (stad)|Salzburg]]er Unie van hervormde huizen van reguliere kanunniken
** Congregatie van het Heilig Kruis van [[Coimbra (stad)|Coimbra]] (Portugal)
** Congregatie de Observantie van [[Roudnice nad Labem]] (Raudnitz an der Elbe) (Tsjechië)
** Congregatie van [[Groenendaal (Brussel)|Groenendaal]] (België), 1412 samengegaan met de [[Congregatie van Windesheim]]
** [[Congregatie van Windesheim]]: Canonici Regulares Sancti Augustini Fratrum a Vita Communi (CRVC)
** Reguliere kanunniken van [[Rolduc]], volgens sommige auteurs een congregatie
** Congregatie van [[San Giorgio in Alga]] bij [[Venetië (stad)|Venetië]] (Italië)
** Reguliere kanunniken van Fregionaia bij [[Lucca (stad)|Lucca]] (Toscane, Italië), in 1446 opgegaan in de [[Congregatie van Lateranen]]
** Congregatie van Sint Jan de Evangelist: Boni Homines in Villar de Frades (Portugal)
** Congregatie van de Heilige Verlosser (Frankrijk)
** Congregatie van Frankrijk: Congregatio Gallica (''génovéfiens'')
** Congregatie van [[Krakau]] (Polen)
** Ierse congregatie van Sint-Patrick
** [[Congregatie van de Onbevlekte Ontvangenis]] (CRIC)
** Oostenrijkse congregatie
** Congregatie van Onze-Lieve-Vrouw, Moeder van Onze Verlosser
** Congregatie van de Broeders van het Gemene Leven te [[Weilheim (Baden)|Maria Bronnen]]: Canonici Regulares Sancti Augustini Fratrum a Vita Communi (CRVC)
* [[Premonstratenzers|Norbertijnen]]: Ordo Praemonstratensis (OPraem) ([[Premonstratenzers]], [[Witheren]], zie ook [[Norbertinessen]] (Wittevrouwen))
* Kruisheren
** [[Orde van het Heilig Kruis]]: Ordo Sanctae Crucis (OSC) ([[Orde van het Heilig Kruis|Kruisheren]] of [[Kruisbroeders]])
** [[Reguliere kanunniken van het Heilig Kruis|Orde van Reguliere kanunniken van het Heilig Kruis]]: Ordo Canonicorum Regularium Sanctae Crucis (ORC)
** zie ook: Duitse Orde ([[Kloosterorde#Geestelijke ridderorden (hospitaalbroeders en -zusters)|geestelijke ridderorde]])
* [[Orde van het Heilige Graf|Orde van de Reguliere Kanunniken van het Heilige Graf]]: Ordo Sancti Sepulcri. Hieruit is de ridderorde van het Heilige Graf van Jeruzalem (OESSH) ontstaan
* [[Victorijnen|Orde van de Reguliere Kanunniken van Saint-Victor]] (Parijs, Frankrijk): [[Congregatio Monasterii Victorianae]] (CRSV) (12e eeuw, later als congregatie van augustijner koorheren beschouwd)
* Orde van de Reguliere Kanunniken van [[Arrouaise]] te [[Mesnil-en-Arrouaise]]: Ordo Aroasiensis (12e eeuw, daarna uiteengevallen)
* Orde van de Reguliere Kanunniken van Sainte-Catharine du Val des Escoliers ([[Parijs (hoofdbetekenis)|Parijs]]): Ordo Vallis Scolarum
* [[Gilbertijnen]] of Orde van de Reguliere Kanunniken van Sint Gilbert: Ordo Gilbertinorum Canonicorum of Ordo Sempringensis (OGilb)
* [[Orde van de Allerheiligste Verlosser]]: Ordo sanctissimi Salvatoris (OSsS) (Birgittijnen en [[Birgittinessen]])
* Zie ook: Orde van het Kruis met de Rode Ster, Orde van Reguliere Kanunniken van Roncisvalle en Orde van Reguliere Kanunniken van Sint Jacob van het Zwaard ([[Kloosterorde#Geestelijke ridderorden (hospitaalbroeders en -zusters)|geestelijke ridderorden]])
* Zie ook: augustijner heremieten, dominicanen ([[Kloosterorde#Bedelorden of Mendicanten|bedelorden]])

==== [[Bedelorden]] of [[Mendicanten]] ====
* [[Augustijnen (kloosterorde)|Augustijner heremieten]]: Ordo Eremitarum Sancti Augustini (OESA), tot 1968; ontstaan in 1256 uit [[janbonieten]], [[brictinensen]], [[wilhelmieten]] en twee andere groepen; zie ook: [[augustinesse]]n
** [[Wilhelmieten]] of [[Orde van Sint Wilhelmus]]: Ordo Erimitarum Sancti Guilielmi (witte monniken)
** [[Zakbroeders]]: Ordo de Poenitentia Jesu Christi (''fratres saccati''), 1274 ontbonden
** [[Eksterbroeders]]: Ordo Mariae Matris Christi, Fratres Beate Mariae de Areno (''fratres de pica'', ''Pied Friars'', ''Pickbrüder'', ''blancs-manteaux''), 1274 ontbonden
** [[Kruisbroeders]]: Fratres Cruciferi (Italië en Engeland, ''Crutched Friars'')
** [[Orde van Sint Paulus de Heremiet]]: Ordo Sancti Pauli Primi Eremitæ (OSPPE)
** [[Orde van Grandmont]]: Ordo Grandimontensium ([[Heremieten van Grandmont]], Boni Homines of Bonshommes)
** [[Orde van Sint Hieronymus]]: Ordo (Eremitarum) Sancti Hieronymi (OSH) ([[Heremieten van Sint Jeroen]])
** [[Ongeschoeide Augustijnen]]: Ordo Augustiniensium Discalceatorum (OAD)
** [[Augustijner Recollecten]]: Ordo Augustinianorum Recollectorum (OAR)
** [[Orde van Sint Augustinus]]: Ordo Sancti Augustini (OSA), vanaf 1968
* [[Dominicanen]]: Ordo Praedicatorum (OP) ([[Predikheren]], [[Bonte Papen]], Zwarte Broeders of ''Black Friars''), zie ook: [[Dominicanessen]]
* [[Franciscanen]] ([[Eerste Orde]]) (Grauwe Broeders, ''Grey Friars''), zie ook [[Clarissen]]
** [[Franciscanen]] ([[Minderbroeders]]). De orde van de Franciscanen viel in de Middeleeuwen uiteen in verschillende richtingen, waaronder de strenge [[Observanten]], de [[Spiritualen]] en later de gematigde [[Conventuelen]], verder nog enkele kleinere congregaties als [[Celestijnen]]-Minorieten, [[Amadeïsten]] en [[Coletienen]]. De orde werd in 1517 feitelijk opgesplitst in twee afzonderlijke organisaties, namelijk Conventuelen en Observanten.
*** [[Conventuelen]]: Ordo Fratrum Minorum Conventualium (OFMConv) ([[Minorieten]], [[Zwarte Franciscanen]] of ''Cordeliers'')
*** [[Observanten]]: Ordo Fratrum Minorum (OFM) ([[Minderbroeders]], ''patres minores'', Bruine Franciscanen of ''Brown Friars'')
**** Recollecten
**** [[Discalceaten]] of [[Alcantarijnen]] (ongeschoeide Franciscanen)
**** [[Reformaten]]
*** [[Coletienen]]: Ordo Sanctae Clarae reformationis ab Coleta (Coletanae) (OSClCol), mannelijke tak van de [[Arme Klaren]]
** [[Kapucijnen]]: Ordo Fratrorum Minorum Capucinorum (OFMCap) (Bruine Paters)
** Orde van de fraters penitenten van Jezus van Nazareth (Nazzareni of Scalzetti)
** Zie ook: Franciscanessen (Tweede Orde), Franciscanen en Franciscanessen ([[Derde Orde]])
* [[Orde der Miniemen|Miniemen]]: Ordo Minimorum (OM of OMinim) ([[Paulijnen]])
* [[Karmelieten]]: Ordo Fratrum Beatae Mariae Virginis de Monte Carmelo (OCarm) ([[Lievevrouwenbroeders of Witte Broeders]]), zie ook [[Karmelietessen]]
** [[Karmelieten|Geschoeide Karmelieten]]: Ordo Carmelitarum Calceatorum (OC)
** [[Karmelieten|Ongeschoeide Karmelieten]]: Ordo Carmelitarum Discalceatorum (OCD)
* [[Servieten van Maria]]: Ordo Servorum Beatae Mariae Virginis of Ordo Servorum Mariae (OSM) (reguliere kanunniken)
* Zie ook: Trinitariërs (na 1609), Mercedariërs (na 1690) ([[Kloosterorde#Geestelijke ridderorden (hospitaalbroeders en -zusters)|geestelijke ridderorden]])

==== [[Geestelijke ridderorde]]n ([[hospitaalbroeders en -zusters]]) ====
De geestelijke ridderorden werden doorgaans gevormd door [[reguliere kanunnik]]en, die leefden volgens de [[kloosterregel]] van [[Augustinus van Hippo|Sint-Augustinus]]. De Tempeliers, de Zwaardbroeders en de Orden van Alcantára, Calatrava en Montesa ontleenden hun regels aan de [[cisterciënzers]].
* [[Tempeliers]] of [[Tempeliers|Orde van de Arme Ridders van Christus en de Tempel van Salomo]]: Pauperes commilitones Christi Templique Solomonici
* [[Orde van Alcántara]] ([[Leon (koninkrijk)|León]], Spanje), ontstaan uit de [[Orde van de Heilige Julianus van Pereiro]], in de 16e eeuw [[ridderorde (organisatie)|geseculariseerd]]
* [[Orde van Calatrava]] ([[Koninkrijk Castilië|Castilië]], Spanje), in de 16e eeuw [[ridderorde (organisatie)|geseculariseerd]]
* [[Orde van Sint Jacob van het Zwaard (Portugal)|Orde van Santiago]] of [[Orde van Sint-Jacob van het Zwaard (Spanje)|Orde van Sint-Jacob van het Zwaard]] (Spanje en Portugal), gemengde orde met kloostergemeenschappen en gehuwde ridders, in de 16e eeuw volledig [[ridderorde (organisatie)|geseculariseerd]]
* [[Orde van Roncesvalles]] ([[Koninkrijk Navarra|Navarra]], Spanje) (12e/13e eeuw)
* [[Zwaardbroeders]] of Broeders van het Leger van Christus - Fratres militiae Christi ([[Lijfland]]), gesticht 1202, in 1237 opgegaan in de [[Duitse Orde]] onder de naam Domus Sanctae Mariae Theotonicorum in Livonia
* [[Duitse Orde]]: Ordo Teutonicus (OT)
* [[Maltezer Orde]] of [[Orde van Malta|Johannieters]]: Ordo Equitum Hospitalarorum Sancti Johannis de Jerusalem of Ordo Melitensis (OMEL of JO) ([[Hospitaalridders]])
* [[Hospitaalridders van Bethlehem]] of [[Orde van het Kruis met de Rode Ster]]: Ordo Crucigerorum cum rubea stella (OCr) (ook: [[kruisdragers]], ''stelliferi'')
* Broeders van Barmhartigheid of [[Hospitaalbroeders van Sint-Johannes de Deo]]: Ordo Hospitalarius Sancti Joannis de Deo (OH of OSJdD) (''fatebenefratelli'', broeders van de goede daden)
* [[Orde van de Heilige Geest van Montpellier]] (Frankrijk): Ordo Hospitalarius Sancti Spíritus (OSSp), ook wel [[Heilige Geestbroeders]] genoemd: Ordo Fratrum Canonicorum Regularium Sancti Spíritus de Saxia
* [[Orde van Sint Antonius]]: Canonici Regulares Sancti Antonii (CRSAnt) ([[Antonianen]], [[Antonieters]])
* [[Mercedariërs]] of [[Orde van Onze Lieve Vrouw van Barmhartigheid tot Vrijkoop van Slaven]]: Ordo Beatae Mariae de Mercede redemptionis captivorum (OdeM) (ook: [[Orde van Genade]]) (na 1690 [[bedelorde]])
** [[Mercedariërs van Scalzi]]: Ordo PP. Excalceatorum B.M.V. de Mercede (OMV)
* [[Trinitariërs]] of [[Trinitariërs|Orde van de Heilige Drie-eenheid]]: Ordo Sanctae Trinitatis et Captivorum (OSST of OST) (na 1609 [[bedelorde]]) (ook: [[Mathurijnen]], Witte Spanjaarden, [[Ezelsbroeders]] of ''Red Friars'')
** Ongeschoeide Trinitariërs
* [[Orde van Sint-Lazarus|Orde van Sint-Lazarus van Jeruzalem]], in 1572 opgegaan in de [[Orde van Sint-Mauritius en Sint-Lazarus]], een ridderorde uit [[Savoye (land)|Savoye]]. De Franse vestigingen werden in 1608 verbonden aan de nieuwe [[Orde van Onze Lieve Vrouwe van de Berg Karmel]]
* [[Orde van Onze Lieve Vrouwe van Montesa]] ([[Aragón (regio)|Aragón]], Spanje), ontstaan in 1319 uit de bezittingen van de Tempeliers, in de 16e eeuw [[ridderorde (organisatie)|geseculariseerd]]
* Zie ook Orde van het Heilige Graf en Kruisheren ([[Kloosterorde#Reguliere kanunniken volgens de regel van Augustinus|Reguliere kanunniken]])
* Zie ook Orde van Sint Catharina op de Berg Sinaï ([[Kloosterorde#Kloosterorden volgens de regel van Basilius|Ridderorde in de oosters-katholieke kerken]])

==== Specifiek vrouwelijke kloosterorden (tweede orde) ====
* [[Benedictinessen]]
** [[Gezelschap van Maria]] of Orde van Onze Lieve Vrouw: Ordo Societatis Mariae Dominae Nostrae (ODN)
* [[Augustinesse]]n of [[Regularisse]]n
** [[Orde van de Heilige Verlosser]]: Ordo sanctissimi Salvatoris (OSsS) ([[Birgittinessen]])
** [[Orde van Maria Visitatie]]: Ordo de Visitatio Beatae Mariae Virginis (OVM, VSM) ([[Visitandinnen]], [[Saleserianerinnen]] of Dochters van Maria)
** Reguliere kanunnikessen van de [[Orde van het Heilige Graf]]
** [[Servieten van Maria|Servitessen]], tweede orde van de [[Servieten van Maria]]
** [[Ursulinen]]: Ordo Sanctae Ursulae (OSU) (Blauwe Nonnen)
** [[Magdalena-orde]]: Ordo Sanctae Mariae Magdalenae de poenitentia (OSMM) ([[Magdalenazusters]], [[Filledieuse]]n, [[Penetentiarisse]]n of [[Boetezuster]]s)
* [[Norbertinessen]]
* [[Dominicanessen]]
* [[Franciscanessen]]
** [[Clarissen]]: Ordo Sanctae Clarae, Ordo Sancti Francisci Pauperes Clarissa (OSCI)
*** [[Coletienen]]: Ordo Sanctae Clarae reformationis ab Coleta (Coletanae) (OSClCol) ([[Clarissen|Arme Klaren]])
*** [[Clarissen|Urbanisten]]: Ordo Sanctae Clarae regulae Urbani IV (OSClUrb) ([[Rijke Klaren]])
** [[Kapucinessen]] ([[Grijze zusters]])
** [[Annunciaten]] of [[Annunciaten|Zusters van de Tien Deugden van Maria]]: Ordo de Annuntiatione Beatae Mariae Virginis (OAnnM)
* [[Karmelietessen]]
** Geschoeide karmelietessen
** Ongeschoeide karmelietessen

==== [[Begijnen]], [[begarden]] en [[tertiaris]]sen ([[derde orde]]) ====
Ook wel: Derde Orde van Penitenten, [[Latijn]]: ''Tertius ordo de poenitentia''
* naar de regel van Sint-Benedictus:
** [[humiliaten]], nodosi of barrevoeters, Latijn: ''Ordo Humiliatorum'' (OHum), regel van Benedictus; mannelijke tak in 1571 opgeheven
** celestijnen ([[Derde Orde]]), Latijn: ''Trinitatis Ordinis Celestinorum''
* naar de regel van Sint-Augustinus:
** [[alexianen]], Latijn: ''Congregatio Fratrum Alexianorum Cellitarum'' (CFAC of CFA) (ook cellebroeders, cellieten, arme broeders, lollarden of matemans genoemd), tegenwoordig beschouwd als [[Congregatie (kloostergemeenschap)|congregatie]]
** [[Zwarte Zusters van de H. Augustinus]]: (ook cel(le)zusters, zusters alexianen, zwartzusters of zwarte nonnen genoemd)
** Derde Orde van de [[Servieten van Maria]] (ook: mantellaten)
** Klerken van Sint Jeroen, Latijn: ''Clerici Apostolici S. Hieronymi'' (OESH of CASH) (jesuaten)
** Zusters van de [[Orde van Maria Visitatie]] (jesuatessen)
* naar de regel van Sint-Franciscus:
** franciscaner tertiarissen ([[Derde Orde]]), Latijn: ''Tertius Ordo Regularis Sancti Francisci'', zeer uitgebreide groep, o.a. [[bogaarden]], [[annunciaten]], penitenten-recollectinnen en [[grauwzusters]] (grijze begijnen); zie ook [[Zusters Franciscanessen]]
** [[Broeders van het Gemene Leven]] (arme klerken)
** [[kapucinessen]] (grijze zusters)

==== Reguliere clerici ====
* [[Theatijnen]]: Ordo Clericorum Regularium vulgo Theatinorum (OCRth, CRth of Otheat), nu doorgaans beschouwd als priestercongregatie
* [[Barnabieten]]: Clerici regulares Sancti Pauli decollati, later: Congregatio Clericorum Regularium Sancti Pauli Barnabitarum of Barnabitae (B, CRSP, Obarn), nu beschouwd als priestercongregatie ([[Paulinen]]); vrouwelijke tak: Engelzusters van Sint Paulus - Angelica Sorores S. Pauli (ASP)
* [[Jezuïeten]]: Societas Jesu (SJ)
* [[Reguliere Clerici van de Moeder Gods|Reguliere Clerici van de Moeder Gods van Lucca]]: Ordo Clericorum Regularium Matris Dei (OMD)
* [[Camillianen]]: Ordo Clericorum Regularium Ministrantium Infirmis (MI of OSC) ([[Vaders van de Goede Dood]])
* [[Piaristen]], Arme Klerken van de Moeder Gods, Scolopi of Escolapii: Ordo Clericorum Regularium Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum (SchP)
* [[Paters van Somasci]]: Ordo Clericorum Regularium a Somascha (CRCS) ([[Dienaren der Armen]])
* diverse andere

=== Oosters-katholieke kloosterorden ===
Dit betreft [[oosters-katholieke kerken]], die verbonden zijn met Rome en de paus als universeel hoofd van de Kerk van Christus erkennen.

==== Kloosterorden volgens de regel van Basilius ====
Een deel van deze kloosterorden behoort tot de [[Rooms-Katholieke Kerk]], een deel tot verschillende [[oosters-katholieke kerken]] onder gebruikmaking van de [[Byzantijnse ritus]].
* Orde van Sint Catharina op de Berg Sinaï (geestelijke ridderorde)
* [[Basilianen|Orde der Basilianen]]
** Congregatie van [[Grottaferrata]]: Ordo Basilianus Italiae, seu Cryptoferratensis (ObasIt of OSBI) (Italië en Spanje)
** Congregatie van Sint Josafat in [[Roes' (regio)|Roethenië]] of [[Orde van Sint Basilius de Grote]]: Ordo Basilianus S. Iosaphat of Ordo Sancti Basilii Magni (OSBM, OSBas) (Oekraïne en Wit-Rusland)
** Basiliaanse Congregatie Melkieten van de Heilige Verlosser: Ordo Basilianus Sanctissimi Salvatoris Melkitarum (BS) (Libanon)
** Basiliaanse Congregatie van Sint Jan de Doper: Ordo Basilianus Sancti Iohannis Baptistae (BC) (Baladiten of Suariten, Choueriten) (Libanon)
** Basiliaanse Congregatie van de Melkieten van [[Aleppo (stad)|Aleppo]]: Ordo Basilianus Aleppensis Melkitarum (BA) (Libanon)

==== Maronitische kloosterorden ([[Antiocheense ritus]]) ====
* Libanese Maronitische Orde: Ordo Libanensis Maronitarum (OLM) (Baladiten of Valditen)
* Antonijns Maronitische Orde: Ordo Antonianorum Maronitarum (OAM) (Monniken van Mar Chaya)
* Maronitische Orde van de Mariamiten: Ordo Maronita Beatae Mariae Virginis (OMM) (Aleppianen of Halebieten)

==== Chaldeewse Kloosterorde ([[Chaldeeuwse ritus]]) ====
De [[Chaldeeuws-Katholieke Kerk]] is in 1552 afgesplitst van de [[Assyrische Kerk|Nestoriaanse Kerk]] en onderhoudt sindsdien nauwe banden met de [[Rooms-Katholieke Kerk]].
* Orde van de Antonianen van Sint Hormisdas der Chaldeeërs: Ordo Antonianus Sanctae Hormisdae Chaldaeorum (OAOC)

=== Overige christelijke kloosterorden ===
De [[Anglicaanse Kerk]] kent een groot aantal kloosterorden, die vooral de regels van Benedictus en Franciscus volgen. Daarnaast zijn te noemen:
* Orde van [[Port-Royal-des-Champs|Port Royal]] (Île-de-France, Frankrijk), [[Oecumene|oecumenische]] congregatie volgens de leefregels van de cisterciënsers, verbonden met de [[Oudkatholieke Kerk]]
* Franziskusbruderschaft te Zehdenik bij Berlijn (Duitsland), een [[Oecumene|oecumenische]] gemeenschap, verbonden met de [[Oudkatholieke Kerk]]
* [[Gemeenschap van Sint-Jan]] (Engeland)
* Kommunität Casseler Ring (CCR) (Beieren, Duitsland)
* Communität Christusbruderschaft [[Selbitz (Opper-Franken)|Selbitz]] (CCB) (Duitsland)
* Diakonessenhuizen
* [[Gemeenschap van Taizé]], een [[Oecumene|oecumenische]] kloostergemeenschap te Taizé (Bourgondië, Frankrijk)
* [[Evangelische Broedergemeente]] (Unitas Fratrum) is nooit als kloosterorde bedoeld en heeft zich sinds zijn stichting in de 18<sup>e</sup> eeuw tot kerkgenootschap ontwikkeld.

== Boeddhistische kloosterorden ==
[[Sangha (boeddhisme)|De boeddhistische Sangha]] als geheel is een kloosterorde, die gebaseerd is op de [[Dhamma]] en [[Vinaya]] van de [[Gautama Boeddha|Boeddha]]. Boeddhistische monniken worden bhikkhus genoemd. Strikt gesproken hoeven bhikkhus niet altijd in kloosters te wonen, maar dit is wel de norm. De Orde van Bhikkhunis is een aparte kloosterorde voor nonnen. In de boeddhistische Sangha als geheel kunnen er twee ordes onderscheiden worden:
* de orde van [[bhikkhu]]s (de bhikkhu-sangha)
* de orde van [[bhikkhuni]]s (de bhikkhuni-sangha)
Binnen de verschillende stromingen van het Boeddhisme ([[Theravada (boeddhisme)|Theravada]], [[Mahayana]] en het [[Tibetaans boeddhisme]]) bestaan er de volgende kloosterorden, die onderling meer uniform zijn dan de Sangha als geheel is. Deze lijst is niet compleet.

=== Mahayana ===
Het Mahayana heeft meer verschillende groeperingen, en in sommige van die groeperingen bestaat er geen Vinaya, en zijn er geen bhikkhus. De kloosterorden zijn er erg gevarieerd, en sommige ordes beoefenen zelfs vechtsporten.
* Het [[Zen]] heeft geen Vinaya of bhikkhus, maar heeft wel kloosterorden.
* De [[Shaolin]] orde is bekend vanwege haar expertise in zelfverdedigingskunsten.

=== Theravada ===
De Theravada Sangha is behoorlijk uniform, ook tussen de verschillende Theravada boeddhistische landen zoals [[Thailand]] en [[Sri Lanka]].
* De [[Thaise Bostraditie]] is een Thaise kloosterorde, waar de kloosters gevestigd zijn in bossen.
* De [[Dhammayuttika Nikaya|Dhammayut Orde]] en de [[Maha Nikaya]] zijn de twee kloosterorden van Thailand.
* De orde van [[Siladhara]]s is een orde van (westerse) boeddhistische nonnen, gerelateerd aan de Thaise Bos Traditie.

=== Tibetaans boeddhisme ===
Het Tibetaans boeddhisme beschikt wel over de Vinaya, en de verschillende groeperingen zijn er onderling meer uniform dan in het Mahayana. In het [[Tibetaans boeddhisme]] wordt zowel het Mahayana als het Vajrayana boeddhisme aangehangen.
* [[Nyingma]]
* [[Gelug]]
* [[Kagyü]]
* [[Sakya (boeddhisme)|Sakya]]

===Bön===
De [[bön]] is een oude religie uit [[Tibet (gebied)|Tibet]] die veel gebruiken van het [[Tibetaans boeddhisme]] heeft overgenomen, waaronder de vorming van kloosterordes.

==Islamitische kloosterorden==
Het [[Soefisme]] kent vele kloosterorden, ook wel [[Lijst van tariqas|tariqats]] genoemd.

== Zie ook ==
* [[Monnik (christendom)]]
* [[Abdij]]
* [[Bedelorden]]
* [[Kloosters in Groningen]]
* [[Kloosters in Friesland]]
* [[Lijst van katholieke kloosters en abdijen in België]]

== Externe links ==
* [http://www.parochiesinbeweging.be/zoekportaal/xkloosters.html Kloosters en gemeenschappen in Vlaanderen]
* [http://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_Ordensk%C3%BCrzel_%28katholisch%29 Latijnse namen en afkortingen van kloosterorden (Wikipedia Duits)]
* [http://www.vita-religiosa.de/ Institutionele structuren van middeleeuwse religieuze orden (Duits-Engels-Frans-Italiaans)]
* [http://www.katholiek.nl/overzicht-van-ordes-congregaties-en-gemeenschappen/ Alfabetisch overzicht van congregaties en gemeenschappen]
* [https://web.archive.org/web/20081009091745/http://www.augustiniancanons.org/About/houses_and_congregations_through_copy(1).htm Congregaties en kloosters van de Augustijner Koorheren]

== Bronnen ==
* Johannes J. Gerhartz SJ, ''"Insuper Promitto..." Die feierliche Sondergelübde katholischer Orden'', Rome 1966, gedeeltelijk op [http://books.google.nl/books?id=Ayhg_5vPM5gC&pg Google Books]
* Michel van der Plas, "Abdijen in de Lage Landen, en de mensen die er wonen", 1989, Uitgeverij Lannoo, Tielt en Uitgeverij Arbor, Baarn.
* Ton van Schaik, "Abdijen in West-Europa en hun bewoners", 1992, Uitgeverij Lannoo Tielt en Uitgeverij de Fontijn bv, Baarn.

== Referenties ==
{{References}}

[[Categorie:Kloosterorde| ]]

Kloosterorde - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"