Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:18:03Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox medicus
| naam = Karl Gebhardt
| afbeelding = Bundesarchiv Bild 183-S73523, Karl Gebhardt.jpg
| onderschrift = Karl Gebhardt in 1944
| volledigenaam =
| geboorteplaats = [[Haag in Oberbayern]], [[Koninkrijk Beieren]], [[Duitse Keizerrijk]]
| geboortedatum = [[23 november]] [[1897]]
| sterfplaats = [[Landsberg am Lech (stad)|Landsberg am Lech]], [[Beieren]], [[Amerikaanse bezettingszone in Duitsland]]
| sterfdatum = [[2 juni]] [[1948]]
| doodsoorzaak = [[Ophanging (levensbeëindiging)|Ophanging]]
| nationaliteit = {{DE}}
| beroep = [[Professor]] [[Chirurg]] [[Arts]]
| bekendvan = [[Lijfarts]] van: [[Heinrich Himmler]]: 20 april 1938 - mei 1945<ref name="Miller 2006, p.376.">Miller 2006, p.376.</ref> [[Führer]]: 20 april 1944 - april 1945<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_A-G.html">http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_A-G.html</ref>
| algemeennaam1 =
| algemeen1 =
| algemeennaam2 =
| algemeen2 =
| tijdvak1 = Herfst 1922 - 1935<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.353." />
| functie1 = Vrijwillig onbetaalde arts-assistent
| tijdvak2 = 1933 - 1934<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.353.">Schulz 2003, p.353.</ref>
| functie2 = Leider van de ''Reichsartzelager'' in Hohenaschau
| tijdvak3 = 1935 - mei 1945<ref name="Miller 2006, p.376." /><ref name="Schulz 2003, p.353." /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." />
| functie3 = Leider van het ''Medizinische Institut für Leibesüngen''
| tijdvak4 = 1 augustus 1936 - 16 augustus 1936<ref name="Schulz 2003, p.354." /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." /><ref name="Miller 2006, p.376." />
| functie4 = Hoofdarts van de [[Olympische Zomerspelen 1936]]
| tijdvak5 = 26 oktober 1939 - mei 1945<ref name="Miller 2006, p.376." /><ref name="Schulz 2003, p.354.">Schulz 2003, p.354.</ref><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." />
| functie5 = Chefarts van het SS-sanatorium in [[Lychen|Hohenlychen]]
| tijdvak6 = 10 oktober 1939 - 30 januari 1940<ref name="Miller 2006, p.376." />
| functie6 = [[Divisie (landmacht)|Divisie]][[arts]] in de ''[[SS-Verfügungstruppe]]''
| tijdvak7 = 2 december 1944 - mei 1945<ref name="Schulz 2003, p.355.">Schulz 2003, p.355.</ref><ref name="Miller 2006, p.376." />
| functie7 = [[Legergroep|Heeresgruppen]][[arts]] van de ''[[Heeresgruppe Oberrhein]]''<ref name="Miller 2006, p.376." />
| tijdvak8 = 24 januari 1945 - mei 1945<ref name="Schulz 2003, p.355." />
| functie8 = Heeresgruppenarts van de ''[[Heeresgruppe Weichsel]]''<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." />
| tijdvak9 = 24 april 1945 - mei 1945<ref name="Schulz 2003, p.355." /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." /><ref name="Miller 2006, p.376.">Miller 2006, p.376.</ref>
| functie9 = Gedelegeerd president van het [[Duitse Rode Kruis]]
| vakgebied =
| werkveld =
| specialisme = [[Orthopedie]]
| onderzoeksgebied =
| instituten =
| praktijk =
| prijzen =
| BIG-inschrijfnummer =
| opleiding =
| partners = Marianne Hess<ref name="Miller 2006, p.379." /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." /><ref name="Schulz 2003, p.353." />
| kinderen = Twee zonen<ref name="Miller 2006, p.379." />
| religie = [[Katholiek]]<ref name="Miller 2006, p.379.">Miller 2006, p.379.</ref>
| politieknaam =
| politiek = [[Bestand:Parteiadler der Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (1933–1945) (andere).svg|25px]] [[Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij|NSDAP]]
| opleidingnaam1 =
| opleiding1 =
| opleidingnaam2 =
| opleiding2 =
| overignaam1 =
| overig1 =
| overignaam2 =
| overig2 =
| zieook =
| website =
| handtekening =
| extra portaal =
}}
'''Karl Franz Gebhardt''' ([[Haag in Oberbayern]], [[23 november]] [[1897]] - [[Landsberg am Lech (stad)|Landsberg am Lech]], [[2 juni]] [[1948]]) was een [[Duitsland|Duitse]] [[chirurg]] en de [[lijfarts]] van de ''[[Reichsführer-SS]]'' [[Heinrich Himmler]] en de [[Führer]]. Hij was [[Gruppenführer|SS-Gruppenführer]] ([[generaal-majoor]]) en ''[[Generaal-majoor|Generalleutnant]]'' in de ''[[Waffen-SS]]'' tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]].

== Jeugd, opleiding, loopbaan ==
Gebhardt stamde uit een te Landshut gevestigde geneesherenfamilie. Zijn vader was van 1912 tot 1916 huisarts van de ouders van Heinrich Himmler. Hij studeerde van [[1919]] tot [[1924]] geneeskunde in [[München]]. In 1935 werd hij huisarts van Himmler. Hij werd toen ook 'Verbindungsmann' tussen de Reichssportführer en Himmler. Nog in 1935 werd hij SS-Sturmbannführer in de Algemene-SS (zonder commando over een eenheid). In 1937 werd hij in [[Berlijn]] benoemd tot professor voor [[orthopedie|orthopedische chirurgie]].

Onder zijn patiënten telde hij o.a. de Belgische [[Leopold III van België|koning Leopold III]]; twee van diens kinderen: prins [[Boudewijn van België|Boudewijn]] (de latere koning) en [[Josephine Charlotte van België|prinses Joséphine]] (de latere echtgenote van groothertog Jan van Luxemburg); de echtgenote van de koninklijke commissaris voor administratieve hervorming, Camu; en graaf G. de Grunne, grootmeester van het huis van [[Elisabeth in Beieren (1876-1965)|koningin Elisabeth]] (de moeder van Leopold III). De meeste patiënten gingen ter behandeling naar Duitsland, maar van 1937 af kwam Gebhardt zelf herhaaldelijk naar Brussel. Op 10 en 11 juni 1939 en begin juli 1939 verbleef hij te Brussel, waar hij telkenmale politieke gesprekken had met koningin Elisabeth. Hij nam de leiding op zich van het [[tuberculose]][[sanatorium]] in Hohenlychen, gemeente [[Lychen]], in [[Brandenburg (provincie)|Brandenburg]], dat hij eerst liet ombouwen tot orthopedische kliniek en vervolgens, tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]], tot ziekenhuis van de [[Waffen-SS]]. In de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog gaf Gebhardt zich uit als president van het Duitse [[Rode Kruis]] (DRK), maar dit bleek later niet te kloppen.<ref>Zie: Birgit Morgenbrod, Stephanie Merkenich: ''Das Deutsche Rote Kreuz unter NS-Diktatur 1933-1945'', Paderborn 2008, blz. 419.</ref>

Karl Gebhardt was een jeugdvriend van [[Heinrich Himmler]] en lid van het ''[[Vrijkorps|Freikorps Oberland]]'', waartoe ook Himmler en [[SS-Oberstgruppenführer]] [[Sepp Dietrich]] behoorden. Hij nam ook deel aan [[Bierkellerputsch|Hitlers mislukte poging tot een staatsgreep in München]] op [[9 november]] [[1923]], maar werd pas op [[1 mei]] [[1933]] lid van de [[Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij|NSDAP]]. Twee jaar daarna trad hij toe tot de SS.

== Oorlogsmisdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog ==
Gebhardt voerde in verschillende [[concentratiekamp]]en [[experiment]]en uit op gevangenen in [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] en, met gevangenen uit het concentratiekamp [[Ravensbrück]], in Hohenlychen ([[Lychen]]). Karl Gebhardt groeide in zijn functie als [[Heinrich Himmler]]s lijfarts uit tot een van de belangrijkste SS-artsen. Hij begeleidde Himmler tijdens diens vlucht en werd op [[21 mei|21]] of [[22 mei]] [[1945]] in [[Bremervörde]] gearresteerd.
[[Bestand:Karl Gebhardt, SS-Arzt.jpg|thumb|Karl Gebhardt tijdens de [[Processen van Neurenberg|Neurenbergse processen]] tegen naziartsen]]
Op [[9 december]] [[1946]] begonnen de [[Processen van Neurenberg|Neurenberger processen]] [[Artsenproces|tegen de naziartsen]], waarbij Gebhardt werd aangeklaagd wegens dodelijke [[sulfonamide]]-experimenten op vrouwelijke [[concentratiekamp]]bewoners en misdadige chirurgische ingrepen. Gebhardt werd op [[20 augustus]] [[1947]] voor [[oorlogsmisdrijf|oorlogsmisdaden]] en [[misdaad tegen de menselijkheid|misdaden tegen de menselijkheid]] ter dood veroordeeld en op [[2 juni]] [[1948]] op vijftigjarige leeftijd [[Ophanging (doodstraf)|opgehangen]].

== Carrière ==
Gebhardt bekleedde verschillende rangen in zowel de ''[[Allgemeine-SS]]'' als ''[[Waffen-SS]]''. De volgende tabel laat zien dat de bevorderingen niet synchroon liepen.
{| class=wikitable
! Datum
! ''Beiers leger''
! ''Allgemeine-SS''
! ''Heer''
! ''Waffen-SS''
! ''Duitse Rode Kruis''
|-
| 1 maart 1916<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." /> || ''[[Oorlogsvrijwilliger|Kriegsfreiwilliger]]'' || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 1 maart 1920<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." /><ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352.">Schulz 2003, p.352.</ref> || ''[[Tweede luitenant|Leutnant]] [[B.d.|a.D.]]'' || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 29 juli 1934<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_A-G.html"/> || {{center|—}} || [[Untersturmführer|SS-Untersturmführer]] || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 1 januari 1935<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_A-G.html"/> || {{center|—}} || [[Obersturmführer|SS-Obersturmführer]] || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 20 april 1935<ref name="SS-Personalamt: SS-Dienstaltersliste vom 1. Dezember 1938, lfd. Nr. 292">SS-Personalamt: SS-Dienstaltersliste vom 1. Dezember 1938, lfd. Nr. 292</ref><ref name="DienstalterslisteNSDAP1935">{{de}}[http://www.dws-xip.pl/reich/biografie/1935/1935.html Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP van 01.07.1935. p.26-27. Geraadpleegd op 27 januari 2024.]</ref><ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352." /> || {{center|—}} || [[Sturmbannführer|SS-Sturmbannführer]] || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 15 september 1935<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352." /> (directe bevordering door [[Himmler]]) || {{center|—}} || [[Obersturmbannführer|SS-Obersturmbannführer]] || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 9 november 1936<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352." /> || {{center|—}} || [[Standartenführer|SS-Standartenführer]] || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 20 april 1938<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352." /> || {{center|—}} || [[Oberführer|SS-Oberführer]] || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| 5 september 1938<ref name="Schulz 2008, p.682.">Schulz 2008, p.682.</ref> || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}} || [[Lijst van rangen en insignes van het Duitse Rode Kruis#Rangen en insignes|DKR-Generalführer]]
|-
| 15 april 1940<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352." /> || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}} || SS-Oberführer der ''[[Militaire reserve|der Reserve]]'' ''([[Waffen-SS|W-SS]])'' || {{center|—}}
|-
| 15 mei 1940<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352." /> || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}} || SS-Oberführer ''der Reserve'' ''(W-SS)'' || {{center|—}}
|-
| 1 oktober 1940<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352." /> || {{center|—}} || [[Brigadeführer|SS-Brigadeführer]] || {{center|—}} || ''[[Brigadegeneraal|Generalmajor]]'' in de ''[[Waffen-SS]]'' || {{center|—}}
|-
| 30 januari 1943<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.352." /><ref name="Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP vom 9. November 1944. p.12.">Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP vom 9. November 1944. p.12.</ref> || {{center|—}} || [[Gruppenführer|SS-Gruppenführer]] || {{center|—}} || ''[[Generaal-majoor|Generalleutnant]]'' in de ''[[Waffen-SS]]'' || {{center|—}}
|-
| 1 maart 1943<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_A-G.html"/> || {{center|—}} || {{center|—}} || ''[[Brigadegeneraal|Generalarzt]]'' ''[[Militaire reserve|der Reserve]]'' || {{center|—}} || {{center|—}}
|-
| || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}} || {{center|—}} || [[Lijst van rangen en insignes van het Duitse Rode Kruis#Rangen en insignes|DKR-Generalhauptführer]]<ref name="Schulz 2008, p.682." />
|-
|}

== Lidmaatschapsnummers ==
* [[Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij|NSDAP]]-nr.: 1 723 317 (lid geworden op 1 mei 1933<ref name="Miller 2006, p.375.">Miller 2006, p.375.</ref><ref name="Schulz 2003, p.353." /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." />)
* [[Schutzstaffel|SS]]-nr.: 265 894 (lid geworden op 1 mei 1933<ref name="Miller 2006, p.375." /><ref name="Schulz 2003, p.353." /><ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." />)

== Decoraties ==
Selectie:
* [[IJzeren Kruis (Duitsland)|Herhalingsgesp bij IJzeren Kruis 1939]], 1e Klasse (1942 beide klassen<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." /><ref name="Miller 2006, p.379.">Miller 2006, p.379.</ref>) en 2e Klasse<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_A-G.html"/><ref name="TracesOfWar-35493">https://www.tracesofwar.nl/persons/35493. [https://web.archive.org/web/20230813200933/https://www.tracesofwar.nl/persons/35493 Gearchiveerd] op 13 augustus 2023.</ref>
* [[IJzeren Kruis (Duitsland)#1914|IJzeren Kruis 1914]], 1e Klasse<ref name="Miller 2006, p.379." /> (30 april 1918<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." />) en 2e Klasse<ref name="Miller 2006, p.379." /> (27 juni 1915<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." />)
* [[Kruis voor Oorlogsverdienste#Het Kruis voor Oorlogsverdienste in nazi-Duitsland en in de Bondsrepubliek Duitsland|Ridderkruis van het Kruis voor Oorlogsverdienste]] met [[Onderscheiding met zwaarden|Zwaarden]]<ref name="http://www.geocities.com/~orion47/SS-POLIZEI/SS-Gruf_A-G.html"/><ref name="TracesOfWar-35493" /> op 16 mei 1944 als SS-Gruppenführer en ''Generalleutnant'' in de ''Waffen-SS'' en ''Oberster Kliniker/Reichartz SS u. Polizei''<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT.">Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT.</ref><ref name="Miller 2006, p.379." />
* [[Duits Kruis]] in zilver op 20 april 1944<ref name="TracesOfWar-35493" /> op 20 april 1944 als [[Gruppenführer|SS-Gruppenführer]] en ''[[Generaal-majoor|Generalleutnant]]'' in de ''[[Waffen-SS]]'' en ''[[Reichsarzt SS|Oberster Kliniker/Reichartz SS u. Polizei]]''<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF GEBHARDT." /><ref name="Miller 2006, p.379." />

== Literatuur ==
* Freya Klier, ''Die Kaninchen von Ravensbrück'', Droemer-Knaur (München, 1995), {{ISBN|3-426-77162-4}}.
* Alexander Mitscherlich et al., ''Medizin ohne Menschlichkeit'', Fischer Verlag (Frankfurt/Main, 1997), {{ISBN|3-596-22003-3}} (geannoteerde documenten van de Neurenbergse processen tegen nazi-artsen).
* Peter Witte et al., ''Der Dienstkalender Heinrich Himmlers 1941/42'', Hans Christians Verlag (Hamburg, 1999), {{ISBN|3-7672-1329-X}}.
* A. De Jonghe, ''Hitler en het politieke lot van België'', Antwerpen - Utrecht, 1972, p. 100-106, p. 374

{{clearleft}}
== Externe links ==
* [http://www.bis.uni-oldenburg.de/bisverlag/taaang98/kap12.pdf Zwischenbericht Gebhardts zu seinen Menschenversuchen]
* Schäfer, Silke ''[https://web.archive.org/web/20080528193131/http://edocs.tu-berlin.de/diss/2002/schaefer_silke.pdf Zum Selbstverständnis von Frauen im Konzentrationslager. Das Lager Ravensbrück]'' 131 p., dissertatie 2002, TU Berlin. ([[Portable Document Format|PDF]]-bestand, 741 [[Kilobyte|kB]]).
* [http://individual.utoronto.ca/jarekg/Ravensbruck/GebhardtKarl.html Biografische schets]

{{Commonscat|Karl Gebhardt}}
{{Appendix|1=alles|2=
* {{Citeer boek
| achternaam = Schulz
| voornaam = Andreas
| auteur =
| auteurlink =
| medeauteurs = Günter Wegmann
| datum = 2003
| titel = Die Generale der Waffen-SS und der Polizei Band 1 A-G
| uitgever = Biblio Verlag
| plaats = Bissendorf
| ISBN = 3-7648-2373-9
| NUR =
| hoofdstuk =
| hoofdstukurl =
| pagina's = 352, 353, 354, 355
| formaat =
| editie =
| taal = de
| url =
| toegang =
| archiefurl =
| dodeurl =
| origdatum =
| citaat =
| doi =
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Schulz
| voornaam = Andreas
| auteur =
| auteurlink =
| medeauteurs = Dieter Zinke
| datum = 2008
| titel = Die Generale der Waffen-SS und der Polizei Band 3 LA-PL
| url =
| uitgever = Biblio Verlag
| plaats = Bissendorf
| isbn = 3-7648-2375-5
| NUR =
| pagina = Sonstige Ergänzungen/Korrekturen zum 1. Band; 682
| hoofdstuk =
| hoofdstukurl =
| formaat =
| editie =
| taal = de
| toegang =
| archiefurl =
| dodeurl =
| origdatum =
| citaat =
| doi =
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Tixier
| voornaam = Thierry
| auteur =
| auteurlink =
| medeauteurs =
| datum = 2019
| titel = Allgemeine SS - Polizei - Waffen SS Volume 3
| url =
| uitgever =
| plaats =
| isbn = 978-1-326-84038-9
| NUR =
| pagina = SS GRUF GERHARDT (Geen paginavermelding)
| hoofdstuk =
| hoofdstukurl =
| formaat =
| editie =
| taal = fr
| toegang =
| archiefurl =
| dodeurl =
| origdatum =
| citaat =
| doi =
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Miller
| voornaam = Michael D.
| auteur =
| auteurlink =
| medeauteurs = Andreas Schulz, Ken McCanliss
| datum = 2006
| titel = Leaders of the SS & German Police Volume 1
| url =
| uitgever = R. James Bender Publishing
| plaats = San Jose
| isbn = 978-93-297-0037-2
| NUR =
| pagina = 375, 376, 379
| hoofdstuk =
| hoofdstukurl =
| formaat =
| editie =
| taal = en
| toegang =
| archiefurl =
| dodeurl =
| origdatum =
| citaat =
| doi =
}}
* {{Citeer boek
| achternaam =
| voornaam =
| auteur = SS-Personalhauptamt
| auteurlink =
| medeauteurs =
| datum = 9. November 1944
| titel = Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP (SS-Oberst-Gruppenführer-SS-Standartenführer)
| uitgever = Reichsdruckerei
| plaats = Duitsland
| ISBN =
| NUR =
| hoofdstuk =
| hoofdstukurl =
| pagina's = 12
| formaat =
| editie =
| taal = de
| url =
| toegang =
| archiefurl =
| dodeurl =
| origdatum =
| citaat =
| doi =
}}
----
{{References}}
}}
{{Navigatie laatste bewoners van de Führerbunker}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Gebhardt, Karl}}
[[Categorie:Chirurg]]
[[Categorie:Duits hoogleraar]]
[[Categorie:Duits medicus]]
[[Categorie:Duits militair in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Kamppersoneel in Auschwitz]]
[[Categorie:Geëxecuteerd NSDAP-lid]]
[[Categorie:SS-lid]]
[[Categorie:Kamppersoneel in Ravensbrück]]
[[Categorie:Holocaustpleger]]
[[Categorie:Duits krijgsgevangene]]
[[Categorie:Duits generaal]]

Karl Gebhardt - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd