Colani: Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door "

Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp
"

2024-07-30T18:37:50Z

Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door " Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp "

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Brugge Karel de Goede Sint-Salvatorskathedraal.jpg
| onderschrift = Portret op papier van Karel de Goede in de [[Sint-Salvatorskathedraal]]
| naam = Karel de Goede
| leven = ca. [[1080]]/[[1086|86]] - [[1127]]
| functie = [[Lijst van graven van Vlaanderen|Graaf van Vlaanderen]] [[Graafschap Artesië|Graaf van Artesië]] [[graafschap Zeeland|Graaf van Zeeland]]
| periode = [[1119]] - [[1127]]
| voorganger = [[Boudewijn VII van Vlaanderen|Boudewijn VII]]
| opvolger = [[Willem Clito|Willem I]]
| vader = [[Knoet IV van Denemarken]]
| moeder = [[Adela van Vlaanderen]]
}}
[[Bestand:Karel I.jpg|thumb|Graaf Karel I in de ''[[Flandria illustrata]]'' uit 1641. Zijn Latijnse benaming luidde ''Carolus Primus Pius'' (Karel I, de Vrome). Hij lijkt op deze afbeelding van [[Antonius Sanderus]] op de latere [[keizer Karel V]].]]
'''Karel''', bijgenaamd '''de Goede''' ([[Denemarken]], ca. [[1080]]/[[1086|86]] – [[Brugge]], [[2 maart]] [[1127]]) was [[Lijst van graven van Vlaanderen|graaf van Vlaanderen]] van [[1119]] tot aan zijn dood. Hij trouwde met [[Margaretha van Clermont]], dochter van [[Reinoud II van Clermont|Reinoud II]].

==Geschiedenis==
'''Karel van Denemarken''', later Karel ''de Goede'' genaamd, werd geboren in [[Denemarken]] als zoon van koning [[Knoet IV van Denemarken]] en van [[Adela van Vlaanderen]], dochter van graaf [[Robrecht I de Fries|Robrecht I ''de Fries'']] en [[Geertruida van Saksen]].<ref>{{Aut|M. Guérard}} (ed.), ''Cartulaire de l'abbaye de Saint-Bertin'', Parijs, 1840, pp. [https://archive.org/stream/cartulairedelabb00sain#page/256/mode/2up 257] (II 45: ''Signum {{Aut|Caroli}}, regis Danorum filii.''), [https://archive.org/stream/cartulairedelabb00sain#page/288/mode/2up 288] (II 92: ''Carolus ...; erat enim filius Canuti, regis Dacie, ex filia primogenita Roberti Frisonis et Gertrudis.'')</ref>

Na de moord op haar echtgenoot Knoet in [[1086]] vluchtte Adela met Karel naar het hof van haar vader Robrecht ''de Fries''. Haar tweelingdochters Ingegert en Caecilia bleven achter in Denemarken. Adela hertrouwde later met [[Rogier I van Apulië|Rogier Bursa]], hertog van [[Apulië]]. Karel van Denemarken bleef bij zijn grootvader en oom aan het grafelijk hof en genoot er een goede opvoeding. Zoals veel ridders uit die tijd, vertrok Karel van Denemarken ook op [[Bedevaart|pelgrim]]stocht naar het [[Heilige Land]] (1107-1108).

Hij fungeerde als raadgever voor zijn neef, graaf [[Boudewijn VII van Vlaanderen]], bijgenaamd 'Hapkin'. Zijn naam komt dan ook voor op verschillende akten vanaf [[1112]]. Hij nam ook deel aan het neerslaan van de opstand van de Zuid-Vlaamse leengraven in [[1115]] en [[1117]].<ref>''Sigeberti Continuatio Valcellensis'' 1115 (= {{Aut|D.L.C. Bethman}} (ed.), ''[[Monumenta Germaniae Historica]], Scriptores'', VI, Hannover, 1844, p. [https://web.archive.org/web/20170228083538/http://www.dmgh.de/de/fs1/object/goToPage/bsb00001094.html?pageNo=459 459]: ''Castrum Encres, Hugone Camdavena pulso, qui illud usurpaverat, Balduinus comes Flandriae cepit, et Karolo consobrino suo deidt.'').</ref> Hij was regent van [[Graafschap Vlaanderen|Vlaanderen]] toen Boudewijn VII op veldtocht ging naar [[Normandië]] in [[1117]] en [[1118]] en tevens tijdens de laatste levensmaanden van de graaf in [[1119]].

Karel volgde zijn kinderloze neef [[Boudewijn VII van Vlaanderen|Boudewijn VII]] op, die hem had aangewezen als zijn opvolger, nog vóór diens dood op [[17 juni]] 1119. Ondanks enige weerstand tegen zijn persoon werd hij toch als graaf van Vlaanderen erkend.<ref>{{Aut|D. Nicholas}}, ''Medieval Flanders'', New York - Londen, 1992 (= 2012), p. [https://books.google.be/books?id=WhmtAgAAQBAJ&pg=PA62 62].</ref> Zijn bijnaam ''de Goede'' kreeg Karel van Denemarken tijdens de hongersnood die in [[1124]]-[[1125]] heel Europa teisterde. Via verschillende maatregelen kon hij verhinderen dat het dodenaantal erg hoog opliep.

Karel was een godvruchtig vorst en zijn hele binnenlandse politiek was vooral gericht op de vestiging en de handhaving van de openbare vrede door de bestrijding van onrecht en armoede. Hierdoor ontstemde hij een deel van de kleine adel, onder meer de rijke familie van Erembald, die er eerder in geslaagd was zich te doen opnemen in de adel, hoewel zij van onvrije afkomst was. De [[Erembalden]] waren uit [[Veurne]] afkomstig en leverden de [[kasselrij|burggraven]] van Brugge.

Toen de graaf naar aanleiding van een juridisch dispuut de onvrije afkomst van de Erembalden in het openbaar beklemtoonde, werd hij het slachtoffer van een samenzwering, geleid door [[Bertulf (kanselier van Vlaanderen)|Bertulf]], proost van het Brugse Sint-Donaaskapittel en zelf een lid van de clan der Erembalden. Karel werd in de [[Sint-Donaaskathedraal|Sint-Donaaskerk]] te Brugge vermoord.<ref>{{Aut|M. Guérard}} (ed.), ''Cartulaire de l'abbaye de Saint-Bertin'', Parijs, 1840, p. [https://archive.org/stream/cartulairedelabb00sain#page/296/mode/2up 297] (II 103, 1127).</ref> Achtentwintig samenzweerders werden gevangengenomen en, op bevel van de Franse koning [[Lodewijk VI van Frankrijk|Lodewijk VI]], van de hoogste toren van de burcht naar beneden geworpen. Een van zijn moordenaars, Wido van Steenvoorde, werd in [[Reningelst]] gedood in een tweegevecht met Herman den Isèren.

Mede door het ontbreken van een rechtstreekse erfgenaam, veroorzaakte Karels dood een ernstige politieke crisis. Hiervan maakte de koning van Frankrijk gebruik om zijn Normandische achterneef [[Willem Clito]], kleinzoon van [[Mathilde van Vlaanderen]] en [[Willem de Veroveraar]] (Mathilde was de zuster van Karels grootvader graaf [[Robrecht I de Fries]]) als graaf op te dringen ([[23 maart]] [[1127]]). Dit stootte op het verzet van [[Brugge]] en [[Gent]].

Uiteindelijk werd Karel opgevolgd door een neef, [[Diederik van de Elzas]], die de machtsstrijd won dankzij de steun der Vlaamse steden. Dit was de eerste gelegenheid waarbij de steden een doorslaggevende rol speelden in de Vlaamse politiek.

De aanleiding en gevolgen van de moord zijn erg gedetailleerd beschreven in het dagboek van zijn secretaris [[Galbert van Brugge]].

In [[1884]] werd Karel ''de Goede'' door de Katholieke Kerk [[zaligverklaring|zalig]] verklaard. Zijn [[neogotiek|neogotische]] reliekschrijn (1883-1885) staat in een zijkapel van de [[Sint-Salvatorskathedraal|Sint-Salvatorskathedraal (Brugge)]]. In de middenbeuk kan men het oud houten portret van hem terugvinden. Zijn rechter bovenrib werd bewaard in een kristallen, neogotisch reliekschrijn, die sinds 1880 was tentoongesteld in de [[Torhout]]se St.-Pieterskerk. Het reliekschrijn werd op 16 juli 2004 gestolen.<ref>{{Aut|hvs, Belga}}, [https://www.standaard.be/cnt/go37eb3p Relikwie Karel de Goede gestolen], in ''[[de Standaard]]'' (16/07/2004). [https://web.archive.org/web/20220405111711/https://www.standaard.be/cnt/go37eb3p Gearchiveerd] op 5 april 2022.</ref>

== Voorstelling in de kunst ==
Een minder bekend werk is ''De begrafenis van Karel de Goede'' van de hand van [[Jan Van Beers (kunstschilder)|Jan Van Beers]] (1852-1927), een schilder van historische taferelen. Dit schilderij bevindt zich in de reserve van het [[Petit Palais|Musée du Petit Palais]] in Parijs.

Een opgerolde gouache-tekening op hout (35 op 25 cm) met 'le bon conte de Flandre' werd in 1782 gevonden te Brugge in het reliekschrijn waarin de beenderen van de Vlaamse graaf bewaard werden. Tussen 1606 en 1782 werd dit schrijn niet geopend. De afbeelding bleef in het schrijn tot 1957, waarna het portret werd ingelijst en in Brugge nog steeds bewaard wordt.

== Voorouders==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Karel de Goede
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Ulf Jarl]] (?-1026) ∞ [[Estrid Svendsdatter]] (ca. 993-1067)
|colspan="2"|? (-) ∞ ? (-)
|colspan="2"|[[Boudewijn IV van Vlaanderen]] (980–1035) ∞ 1012 [[Otgiva van Luxemburg]] (986-1030)
|colspan="2"|[[Robert II van Frankrijk]] (972-1031) ∞ [[Constance van Arles]] (986-1034)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Sven Estridson]] (ca. 1019-1074) ∞ ? (-)
|colspan="4"|[[Boudewijn V van Vlaanderen]] (1013-1067) ∞ 1028 [[Adela van Mesen]] (1116-1165)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Knoet IV]] (1043-1086) ∞ [[Adela van Vlaanderen]] (1064-1115)
|- bgcolor="#E0E0E0"
|colspan="9"|'''Karel de Goede (ca. 1080-1127)'''
|}

== Literatuur ==
* {{Aut|Galbert van Brugge|Galbert van Brugge}}, ''De moord op Karel de Goede'', {{Aut|R. van Caenegem - A. Demyttenaere - L. Devliegher}} (inl. en vert.), Leuven, Davidsfonds, 1999.
* {{Aut|Frans Rens (letterkundige)|F. Rens}}, ''Karel de Goede, graef van Vlaenderen'', in: Belgisch museum voor de Nederduitsche tael- en letterkunde en de geschiedenis des vaderlands, 1839, [https://www.dbnl.org/tekst/will028belg03_01/will028belg03_01_0011.php p. 117-123].
* {{Aut|Franz Ganshof}}, ''Note sur les événements de 1127 en Flandre'', in: Handelingen van het Genootschap voor geschiedenis te Brugge, 1924.
* {{Aut|Galbert van Brugge}}, ''Galbertus notarius Brugensis De multro, traditione, et occisione gloriosi karoli comitis Flandriarum'', {{Aut|J. Rider}} (ed.) (''Corpus Christianorum, Continuatio Mediaeualis'', CXXXI), 1994.
* {{Aut|Marc Carnier}}, "De Goede en de heel erg slechten. De moord op Karel graaf van Vlaanderen (1127)", in: id., ''Koningsmoorden'', 2000, [https://books.google.be/books?id=BFvPPbh2Ej4C&pg=PA127#v=onepage&q&f=false p. 127-142].
* {{Aut|L. Feller}}, ''L'assassinat de Charles le Bon comte de Flandre: 2 mars 1127'', Parijs, Perrin, 2012. {{ISBN|9782262035280}}

De moord op Karel de Goede wordt ook beschreven in de gedocumenteerde historische roman ''Zonsverduistering boven Brugge'' van [[Vic De Donder]], die gebaseerd is op het historische verslag van Galbert. Ook de roman ''De Kerels van Vlaanderen'' van [[Hendrik Conscience]] gaat over de moord.

==Zie ook==
* [[Lijst van graven van Vlaanderen]]

==Noten==
{{References|90%|2}}

==Externe link==
* [http://www.heiligen.net/mrt/0203.htm Heiligennet: ''Karel de Goede (ook van Vlaanderen of Carolus Bonus), Brugge, Vlaanderen, België; graaf van Vlaanderen, weldoener & martelaar; † 1127'']

{{Bibliografische informatie}}
 
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
 

[[Categorie:Huis Estridsen]]
[[Categorie:Graaf van Vlaanderen]]
[[Categorie:Belgisch heilige of zalige]]
[[Categorie:Zalige]]
[[Categorie:Heilige of zalige van koninklijke afkomst]]
[[Categorie:Vermoord heerser]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 11e eeuw]]

Karel de Goede - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door " Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp "

Colani: Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door "

Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp
"