Colani op 8 apr 2023 om 12:44

2023-04-08T12:44:12Z

Nieuwe pagina

{{Infobox kabinet Nederland
| naam = Kabinet-Colijn IV
| afbeelding = Kabinet 1937 - SFA001002657.jpg
| onderschrift = De ministers van het kabinet-Colijn IV vooraf aan een ministerraadsvergadering in 1937
| coalitie = [[Roomsch-Katholieke Staatspartij|RKSP]], [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]], [[Christelijk-Historische Unie|CHU]]
| zetels = 31 + 17 + 8 = 56
| premier = [[Hendrikus Colijn|dr. H. (Hendrik) Colijn]]
| begindatum = [[24 juni]]
| beginjaar = [[1937]]
| demissionairdatum = [[29 juni]]
| demissionairjaar = [[1939]]
| einddatum = [[25 juli]]
| eindjaar = [[1939]]
| voorganger = [[Kabinet-Colijn III|Colijn III]]
| opvolger = [[Kabinet-Colijn V|Colijn V]]
| afbeelding2 =Taartdiagram Kabinet-Colijn IV.png
| onderschrift2 =Zetels in de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]]
| periode = 1918-1940
}}

Na de [[Tweede Kamerverkiezingen 1937|verkiezingen]] wordt, vooral op aandringen van de katholieken, het rechtse '''kabinet-Colijn IV''' gevormd, waardoor liberalen en vrijzinnig-democraten uit de regering verdwijnen. Het vierde kabinet-Colijn treedt aan op 24 juni 1937 en heeft, anders dan de vier voorgaande kabinetten, weer een parlementair karakter. Het wordt gesteund door [[RKSP]], [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]] en [[Christelijk-Historische Unie|CHU]]. De financieel-economische problemen beheersen het kabinetsbeleid. Daarnaast vragen de toevloed van (joodse) [[vluchteling]]en, de toenemende onrust in de samenleving door het optreden van de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]] en de internationale spanningen veel aandacht. Er is sprake van een steeds grotere oorlogsdreiging.

Vanwege het ontbreken van eenstemmigheid over de financiële politiek, met name ten aanzien van de financiering van de bestrijding van de [[jeugdwerkloosheid]], biedt het kabinet op 29 juni 1939 zijn ontslag aan, nadat in mei de [[Ministerie van Financiën|minister van Financiën]] al is afgetreden. De katholieke ministers staan hierbij tegenover de ministers van de andere partijen. Het vijfde kabinet-Colijn volgt op 25 juli 1939 het vierde kabinet-Colijn op.

Enkele belangrijke wapenfeiten van dit kabinet:
* Minister Romme van Sociale Zaken tracht via openbare werken werklozen aan werk te helpen. Daarnaast voert hij een spaarregeling voor werklozen in ('het [[kwartje van Romme]]'). Bij ieder kwartje dat een werkloze per week spaart, legt de overheid er een kwartje bij.
* De eerste tekenen van de [[Tweede Wereldoorlog]] dienen zich aan. In maart 1938 is er een nationaalsocialistische machtsovername in Oostenrijk en vindt de '[[Anschluss]]' (aansluiting) van dat land bij Duitsland plaats. In datzelfde jaar vindt in september de conferentie van München plaats, waarna Duitsland delen van Tsjecho-Slowakije annexeert. In april 1939 valt Italië Albanië binnen. Nederland handhaaft een strikte neutraliteit.
* Door de minister van Defensie, Van Dijk, worden enkele maatregelen genomen om de defensie te versterken. De [[dienstplicht]] wordt verlengd.
* Minister Welter van Koloniën wijst in november 1938 een verzoek om grotere autonomie van Nederlands-Indië af. Dat verzoek is in 1936 gedaan door de [[Volksraad (Nederlands-Indië)|Volksraad]] (een uit inlanders en Indische Nederlanders bestaand adviesorgaan), die de regering verzoekt een conferentie bijeen te roepen om over geleidelijke zelfstandigheid te praten.
* De positie van minister Goseling van Justitie komt begin 1939 ter discussie te staan vanwege de [[affaire-Oss]]. De minister wordt ervan beschuldigd een onderzoek van de [[Koninklijke Marechaussee|marechaussee]] in Oss naar een zedenmisdrijf waarbij katholieke geestelijken zijn betrokken te hebben tegengewerkt. Een Kamercommissie velt een hard oordeel over het besluit van de minister, hoewel de goede trouw van de minister niet ter discussie staat. Dat oordeel wordt gedeeld door de meerderheid van de Tweede Kamer. Op het moment dat dit oordeel wordt uitgesproken, is het kabinet echter al gevallen.

==Formatie en mutaties==
Na de verkiezingswinst van de ARP staat terugkeer van een kabinet onder leiding van Colijn niet ter discussie. Met name RKSP-fractievoorzitter Goseling stuurt echter aan op herstel van de rechtse coalitie. Ook de fractievoorzitter van de CHU, De Geer, heeft daarvoor een voorkeur. Formateur Colijn vormt daarop een parlementair meerderheidskabinet van de drie rechtse partijen.

Goseling vervangt Van Schaik als minister van Justitie en vice-minister-president. Colijn zelf wordt minister van het nieuw gevormde [[ministerie van Algemene Zaken]]. De jonge Tilburgse hoogleraar Romme wordt minister van Sociale Zaken.

In mei 1939 treedt minister De Wilde van Financiën af, omdat hij vindt dat tegenover extra uitgaven voor bestrijding van de werkloosheid extra bezuinigingen moeten staan. De minister had eerder al op het punt gestaan op te stappen, maar had daarvan afgezien vanwege de internationale spanningen.

De reden van het vertrek van De Wilde is uiteindelijk de indiening van voorstellen van minister Romme ter bestrijding van de jeugdwerkloosheid. De door Romme voorgestelde plannen kosten [[Nederlandse gulden|f]] 10 miljoen en behelzen onder meer invoering van een soort arbeidsplicht voor jongeren.

De wetsvoorstellen worden door een vormfout direct na het advies van de [[Raad van State (Nederland)|Raad van State]] ingediend, zonder dat De Wilde nog bezwaren kan maken. Dat was voor hem reden af te treden.

Colijn nam na het vertrek van De Wilde Financiën erbij.

==Mythe rond affaire-Oss==
In de film ''[[De Bende van Oss]]'' (2011) wordt gesteld dat het kabinet-Colijn IV zou zijn gevallen door de affaire-Oss. Ook de historicus Leo Hoeks en de cultuurwetenschapper Gerard Rooijakkers suggereren dat in hun boek ''De Bende van Oss: Sabel tegen Mes''.<ref>Zie [https://web.archive.org/web/20131226054814/http://www.debendevanoss.nl/het-boek De Bende van Oss], boekhandel uitgeverij Veerhuis zj</ref> De kwestie leidde indertijd indirect wel tot een onderzoek naar de minister van Justitie, maar een oordeel over die zaak werd pas geveld toen het kabinet al was gevallen over de financiering van een regeling ter bestrijding van jeugdwerkloosheid.{{Bron?|Als er twee bronnen gegeven worden voor deze mythe, dan is leveren van bronnen daartegen wel gewenst|2022|08|01}}

==Ambtsbekleders==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!colspan="3"|Ambtsbekleders
!colspan="2"|[[Lijst van Nederlandse ministers|Ministers]] / [[Lijst van Nederlandse ministeries|Ministerie]]
!Termijn
!Partij
|-
| rowspan="2" style="background-color: #008F90"|
| rowspan="2"|[[Bestand:Hendrik Colijn (1925).jpg|120px|H. (Hendrik) Colijn]]
| rowspan="2"|[[Hendrikus Colijn|dr. H. (Hendrik) Colijn]] (1869–1944)
| [[Lijst van premiers van Nederland|Voorzitter]]
|
| 26 mei 1933 – 10 augustus 1939
| rowspan="2"|[[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]]
|-
| [[Lijst van Nederlandse ministers van Algemene Zaken|Minister]]
| [[Ministerie van Algemene Zaken|Algemene Zaken]]
| 8 juli 1937 – 10 augustus 1939
|-
| style="background-color: #006F70"|
| [[Bestand:Hendrik van Boeijen 1942.jpg|120px|H. (Hendrik) van Boeijen]]
| [[Hendrik van Boeijen|H. (Hendrik) van Boeijen]] (1889–1947)
| [[Lijst van Nederlandse ministers van Binnenlandse Zaken|Minister]]
| [[Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties|Binnenlandse Zaken]]
| 24 juni 1937 – 31 mei 1944
| [[Christelijk-Historische Unie|CHU]]
|-
| style="background-color: #008F90"|
| [[Bestand:Hendrik Colijn (1925).jpg|120px|H. (Hendrik) Colijn]]
| [[Hendrikus Colijn|dr. H. (Hendrik) Colijn]] (1869–1944)
| rowspan="2"|[[Lijst van Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken|Minister]]
| rowspan="2"|[[Ministerie van Buitenlandse Zaken (Nederland)|Buitenlandse Zaken]]
| 24 juni 1937 – 1 oktober 1937 ''(waarnemend)''
| [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]]
|-
| style="background-color: #C0C0C0"|
| [[Bestand:1918, Burgemeester Jacob Patijn van Den Haag.jpg|120px|J.A.N. (Jacob) Patijn]]
| [[Jacob Adriaan Nicolaas Patijn|mr. J.A.N. (Jacob) Patijn]] (1873–1961)
| 1 oktober 1937 – 10 augustus 1939
| [[Onafhankelijken|O]] ''(Liberaal)''
|-
| style="background-color: #008F90"|
| [[Bestand:Wilde, J.A. de - SFA002019696.jpg|120px|J.A. (Jacob Adriaan) de Wilde]]
| [[Jacob Adriaan de Wilde|mr. J.A. (Jacob Adriaan) de Wilde]] (1879–1956)
| rowspan="2"|[[Lijst van Nederlandse ministers van Financiën|Minister]]
| rowspan="2"|[[Ministerie van Financiën (Nederland)|Financiën]]
| 24 juni 1937 – 19 mei 1939 ''(afgetreden)''
| [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]]
|-
| style="background-color: #008F90"|
| [[Bestand:Hendrik Colijn (1925).jpg|120px|H. (Hendrik) Colijn]]
| [[Hendrikus Colijn|dr. H. (Hendrik) Colijn]] (1869–1944)
| 19 mei 1939 – 25 juli 1939 ''(waarnemend)''
| [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]]
|-
| style="background-color: #003319"|
| [[Bestand:Carel Goseling.jpg|120px|C.M.J.F. (Carel) Goseling]]
| [[Carel Goseling|mr. C.M.J.F. (Carel) Goseling]] (1891–1941)
| [[Lijst van Nederlandse ministers van Justitie|Minister]]
| [[Ministerie van Justitie en Veiligheid|Justitie]]
| 24 juni 1937 – 25 juli 1939
| [[Roomsch-Katholieke Staatspartij|RKSP]]
|-
| rowspan="3" style="background-color: #003319"|
| rowspan="3"|[[Bestand:Max Steenberghe.jpg|120px|M.P.L. (Max) Steenberghe]]
| rowspan="3"|[[Max Steenberghe|mr. M.P.L. (Max) Steenberghe]] (1899–1972)
| rowspan="2"|[[Lijst van Nederlandse ministers van Economische Zaken|Minister]]
| [[Ministerie van Handel, Nijverheid en Scheepvaart|Handel, Nijverheid en Scheepvaart]]
| 24 juni 1937 – 15 juli 1937
| rowspan="3"|[[Roomsch-Katholieke Staatspartij|RKSP]]
|-
| [[Ministerie van Economische Zaken en Klimaat|Economische Zaken]]
| 15 juli 1937 – 25 juli 1939
|-
| [[Lijst van Nederlandse ministers van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit|Minister]]
| [[Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit|Landbouw en Visserij]]
| 24 juni 1937 – 15 juli 1937 ''(waarnemend)''
|-
| style="background-color: #008F90"|
| [[Bestand:Jannes Johannes Cornelis van Dijk.jpg|120px|J.J.C. (Jannes) van Dijk]]
| [[Jannes Johannes Cornelis van Dijk|dr. J.J.C. (Jannes) van Dijk]] (1871–1954)
| [[Lijst van Nederlandse ministers van Defensie|Minister]]
| [[Ministerie van Defensie (Nederland)|Defensie]]
| 24 juni 1937 – 10 augustus 1939
| [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]]
|-
| style="background-color: #003319"|
| [[Bestand:Romme, Carl - SFA007000408.jpg|120px|C.P.M. (Carl) Romme]]
| [[Carl Romme|mr. C.P.M. (Carl) Romme]] (1896–1980)
| [[Lijst van Nederlandse ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid|Minister]]
| [[Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid|Sociale Zaken]]
| 24 juni 1937 – 25 juli 1939
| [[Roomsch-Katholieke Staatspartij|RKSP]]
|-
| style="background-color: #006F70"|
| [[Bestand:Jan Rudolph Slotemaker de Bruine.jpg|120px|J.R. (Jan Rudolph) Slotemaker de Bruine]]
| [[Jan Rudolph Slotemaker de Bruine|dr. J.R. (Jan Rudolph) Slotemaker de Bruine]] (1869–1941)
| [[Lijst van Nederlandse ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap|Minister]]
| [[Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap|Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen]]
| 18 mei 1935 – 25 juli 1939
| [[Christelijk-Historische Unie|CHU]]
|-
| style="background-color: #C0C0C0"|
| [[Bestand:Johannes Antonius Marie van Buuren.jpg|120px|J.A.M. van Buuren]]
| [[Johannes Antonius Marie van Buuren|mr.dr. J.A.M. van Buuren]] (1884–1970)
| [[Lijst van Nederlandse ministers van Verkeer en Waterstaat|Minister]]
| [[Ministerie van Verkeer en Waterstaat|Waterstaat]]
| 24 juni 1937 – 25 juli 1939
| [[Onafhankelijken|O]] ''(Liberaal)''
|-
| style="background-color: #003319"|
| [[Bestand:Welter, Ch.J.I.M. - SFA007000358.jpg|120px|Ch.J.I.M. (Charles) Welter]]
| [[Charles Welter|Ch.J.I.M. (Charles) Welter]] (1880–1972)
| [[Lijst van Nederlandse bewindspersonen van Koninkrijksrelaties en van Koloniën|Minister]]
| [[Ministerie van Koloniën (Nederland)|Koloniën]]
| 24 juni 1937 – 25 juli 1939
| [[Roomsch-Katholieke Staatspartij|RKSP]]
|-
| colspan="7"|Bron: [https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp8ws0/kabinet_colijn_iv_1937_1939 Kabinet-Colijn IV] Parlement & Politiek
|}

{{Appendix|1=alles|2=
* {{Bronvermelding parlement.com}}
{{References}}
}}
{{Navigatie kabinetten Nederland}}

[[Categorie:Nederlands kabinet|Colijn IV]]
[[Categorie:Nederlandse politiek in 1937]]
[[Categorie:Nederlandse politiek in 1938]]
[[Categorie:Nederlandse politiek in 1939]]

Kabinet-Colijn IV - Bewerkingsoverzicht

Colani op 8 apr 2023 om 12:44