https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Johanna_van_ConstantinopelJohanna van Constantinopel - Bewerkingsoverzicht2026-06-18T01:01:28ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Johanna_van_Constantinopel&diff=129041&oldid=prevColani: Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door "<br><br>
Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp
<br>"2024-07-30T18:41:58Z<p>Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door "<br><br> Digitalisering en Wiki opmaak: <a href="/index.php?title=Terry_van_Erp" title="Terry van Erp">Terry van Erp</a> <br>"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Infobox dynastie<br />
| afbeelding = Johannavanconstantinopel.jpg<br />
| onderschrift = Johanna van Constantinopel in het [[Begijnhof Kortrijk|begijnhof]] van [[Kortrijk]]<br />
| naam = Johanna van Constantinopel<br />
| leven = 1194/1200 – 1244<br />
| functie1 = [[Bestand:Blason comte-des-Flandres.svg|20px]] [[Lijst van graven van Vlaanderen|Gravin van Vlaanderen]]<br />[[Graafschap Zeeland|Gravin van Zeeland]]<br /><br />
| periode1 = [[1205]] - [[1244]]<br />
| voorganger1 = [[Boudewijn I van Constantinopel|Boudewijn IX]]<br />
| opvolger1 = [[Margaretha II van Vlaanderen|Margaretha II]]<br />
| functie2 = [[Bestand:Hainaut Modern Arms.svg|20px]] [[Lijst van graven van Henegouwen|Gravin van Henegouwen]]<br />
| periode2 = [[1205]] - [[1244]]<br />
| voorganger2 = [[Boudewijn I van Constantinopel|Boudewijn VI]]<br />
| opvolger2 = [[Margaretha II van Vlaanderen|Margaretha]]<br />
| vader = [[Boudewijn I van Constantinopel]]<br />
| moeder = [[Maria van Champagne]]<br />
| heraldiek=[[Bestand:Blason comte-des-Flandres.svg|110px]]<br />
| heraldiek-uitleg=Wapen van Johanna.<br />
}}<br />
[[Bestand:Henegouwen denier Johanna van Constantinopel.jpg|thumb|Zilver [[denarius|denier]], geslagen onder Johanna van Constantinopel.]]<br />
'''Johanna van Constantinopel''' (tussen [[1194]] en 1200 — [[Marquette-lez-Lille|Marquette]], [[5 december]] [[1244]]), [[Lijst van graven van Vlaanderen|gravin van]] [[Graafschap Vlaanderen|Vlaanderen]] en [[Graafschap Henegouwen|Henegouwen]] van 1205 tot 1244, was de oudste dochter van graaf [[Boudewijn I van Constantinopel|Boudewijn IX van Vlaanderen]] (VI van Henegouwen) en [[Maria van Champagne]] Zij werd in mei 1204 ook [[Latijnse Keizerrijk|keizerin van Constantinopel]].<br />
<br />
== Vroege leven ==<br />
Na het overlijden van haar moeder ([[1204]]) en de spoorloze verdwijning van haar vader (april [[1205]]) liet koning [[Filips II van Frankrijk|Filips II Augustus van Frankrijk]] haar met haar zuster [[Margaretha II van Vlaanderen|Margaretha]] in [[1208]] naar zijn hof in [[Parijs]] overbrengen om haar te onttrekken aan anti-Franse invloeden. [[Antonius Sanderus]] vermeldt in zijn ''Flandria Illustrata'' dat de Franse vorst wilde voorkomen dat Johanna zou huwen met een Engelse prins. Boudewijns broer markgraaf [[Filips I van Namen]] werd regent over Vlaanderen en Henegouwen en voogd van de minderjarige Johanna tot aan zijn dood in ook oktober 1212.<br />
<br />
== Heerschappij ==<br />
[[Bestand:Joan of Constantinople 001.png|thumb|left|200px|Johanna van Constantinopel, prent uit de 19e eeuw]]<br />
Met koninklijke goedkeuring trad Johanna in januari [[1212]] in het huwelijk met [[Ferrand van Portugal]], zoon van koning [[Sancho I van Portugal]]. Reeds bij het begin van hun regering werden Johanna en haar echtgenoot gedwongen [[Ariën-aan-de-Leie|Aire]] en [[Sint-Omaars]] aan Filips II af te staan (door het [[Verdrag van Pont-à-Vendin]], [[25 februari]] [[1212]]). Ferrand schaarde zich spoedig achter koning [[Jan zonder Land]] en de Duitse [[keizer Otto IV]] tégen Frankrijk.<br />
<br />
Nadat hij tijdens de [[Slag bij Bouvines]] ([[27 juli]] [[1214]]) in Franse handen was gevallen moest de jonge gravin gedurende dertien jaar alleen regeren. Haar troon kwam even in gevaar toen de kluizenaar [[Bertrand van Rains]] zich ten onrechte uitgaf voor de teruggekeerde Boudewijn IX. Ook had zij af te rekenen met haar zwager [[Burchard van Avesnes]], de eerste echtgenoot van haar zuster Margaretha, maar zij slaagde erin dit huwelijk in [[1221]] te laten verbreken.<br />
<br />
Een gunstige evolutie deed zich voor toen [[Pierre Mauclerc]] zijn oog liet vallen op gravin Johanna. Ze bekwamen dat [[paus Honorius III]] het huwelijk met Ferrand annuleerde wegens bloedverwantschap. De inmiddels koning geworden [[Lodewijk VIII van Frankrijk|Lodewijk VIII]] zag die echtverbintenis niet zitten. Hij wendde zich tot de paus, maakte dat Ferrand en Johanna konden hertrouwen, en stelde in de [[Vrede van Melun]] de voorwaarden vast waaronder Ferrand zou vrijkomen. Het overlijden van Lodewijk zorgde voor een kleine vertraging, maar op 6 januari 1227 mocht Ferrand de kerker verlaten, nadat Johanna 25.000 Parijse ponden had betaald aan de regentes [[Blanche van Castilië]]. [[Dowaai]], [[Rijsel]] en [[Sluis (stad)|Sluis]] werden in pand gegeven om de andere helft van het losgeld te waarborgen.<br />
<br />
Omstreeks [[1231]] werd hun enige kind, Maria, geboren. Zij werd uitgehuwelijkt aan [[Robert I van Artesië]], broer van de Franse koning [[Lodewijk IX van Frankrijk|Lodewijk IX]], maar overleed reeds in [[1236]].<br />
<br />
Nadat Ferrand op [[27 juli]] [[1233]] overleden was, onderhield gravin Johanna goede relaties met Frankrijk én Engeland. Ook al hertrouwde zij nog in [[1237]] met [[Thomas van Savoye (1199-1259)|Thomas van Savoye]], toch overleed zij kinderloos. Dat gebeurde op 5 december 1244 in de [[abdij van Marquette]], die ze in 1228 had gesticht met Ferrand van Portugal en waar ze zich kort voordien als non had teruggetrokken. Ze werd opgevolgd door haar zuster Margaretha.<br />
<br />
Tussen 2003 en 2007 werden in de abdij opgravingen uitgevoerd, waarbij de overblijfselen van haar [[praalgraf]] werden aangetroffen.<ref>Chauvin Benoît en Delepierre Guillaume, "Le mausolée de la comtesse Jeanne à l'abbaye de Marquette, essai de restitution", in: ''Revue du Nord'', 2006, nr. 5, p. 109-125. {{DOI|10.3917/rdn.368.0109}}</ref> Dit was opgericht in het kerkkoor enkele decennia na haar overlijden, want aanvankelijk was ze met haar eerste echtgenoot en hun dochter begraven op het kerkhof.<br />
<br />
== Geloofsleven ==<br />
Johanna ging de geschiedenis in als een wilskrachtige en vrome vrouw. Zij begunstigde het kloosterleven en onder haar impuls ontstonden vele [[klooster (gebouw)|kloosters]] en [[abdij]]en. Zo schonk ze een stuk land aan het einde van de huidige [[Burgstraat_(Gent)|Burgstraat]] te [[Gent]] waarop het [[Groot_Begijnhof_Sint-Elisabeth|Oud Elisabeth Begijnhof]] kon worden gebouwd. Ze steunde ook de bestaande [[ziekenhuis|hospitalen]] en [[leprozerie]]ën en stichtte er nieuwe (onder meer de ''[[Hospice Comtesse]]'' in [[Rijsel]]). De slotzusters van de [[Nonnenbosabdij]], die door de gravin in haar testament begunstigd werden, lazen elk jaar op 5 december in het [[martyrologium]] de volgende tekst: ''Zij schonk ons tienduizend [[halecum]], een tiende van [[Coilge]] en van [[Gits]]''.<br />
<br />
== Standbeelden ==<br />
Haar [[standbeeld]] staat in de tuin van het [[Begijnhof Kortrijk|begijnhof]] in [[Kortrijk]], alsook in het [[Groot Begijnhof Sint-Elisabeth]] in Gent, in een nis boven de ingang van de Dr. Decrolyschool in de Begijnhofdries.<br />
<br />
== Voorouders ==<br />
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"<br />
|- bgcolor="#E0E0E0"<br />
!colspan="9"|Voorouders van Johanna van Constantinopel<br />
|-<br />
|'''Overgrootouders'''<br />
|colspan="2"|<br />
[[Boudewijn IV van Henegouwen]] <br />(1110-1171)<br />∞ 1127<br />[[Adelheid van Namen]]<br />(1112/15–1169)<br />
|colspan="2"|<br />
[[Diederik van de Elzas]] <br />(1100-1168)<br />∞ 1139<br />[[Sybille van Anjou]] <br />(1116-1165)<br /><br />
|colspan="2"|<br />
[[Theobald IV van Blois]] <br />(1090-1152)<br />∞1123 <br />[[Mathilde van Karinthië]] <br />(1097/1106–1161)<br /><br />
|colspan="2"|<br />
[[Lodewijk VII van Frankrijk]] <br />(1120-1180)<br />∞1137<br />[[Eleonora van Aquitanië]]<br /> (1122-1204)<br /><br />
|-<br />
|'''Grootouders'''<br />
|colspan="4"|<br />
[[Boudewijn V van Henegouwen]] (1150–1195)<br />∞ 1169<br />[[Margaretha van de Elzas]] (1145-1194)<br /><br />
|colspan="4"|<br />
[[Hendrik I van Champagne]] (1126-1181)<br />∞ 1164<br />[[Maria van Frankrijk (1145-1198)|Maria van Frankrijk]] (1145–1198)<br /> <br />
|-<br />
|'''Ouders'''<br />
|colspan="8"|<br />
[[Boudewijn I van Constantinopel]] (1171-1205)<br /> <br />
∞ 1186<br /><br />
[[Maria van Champagne]] (1174-1204)<br />
|-<br />
|- bgcolor="#E0E0E0"<br />
!colspan="9"|Johanna van Constantinopel (±1194–1244)<br />
|}<br />
<br />
== Literatuur ==<br />
*Theo Luykx, ''Johanna van Constantinopel, gravin van Vlaanderen en Henegouwen'', 1947<br />
*Geneviève De Cant, ''Jeanne et Marguerite de Constantinople'', 1995. {{ISBN|9782873860448}}<br />
*Nicolas Dessaux (ed.), ''Jeanne de Constantinople, comtesse de Flandre et de Hainaut'', tent.cat., 2009. {{ISBN|2757202987}}<br />
<br />
== Voetnoten ==<br />
{{References}}<br />
<br />
<br><br><br />
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]<br />
<br><br />
<br />
{{Bibliografische informatie}}<br />
<br />
[[Categorie:Graaf van Vlaanderen]]<br />
[[Categorie:Huis Henegouwen]]<br />
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 12e eeuw|Constantinopel, J]]</div>Colani