Colani: /* Verloop */

2025-11-06T08:08:31Z

Verloop

Nieuwe pagina

{{Infobox militair conflict
| partof = Oorlogen in Nederlands Indië
| afbeelding = Diponegoro.jpg
| onderschrift = Prins Diponegoro
| date = 1825-1830
| place = Vorstenlanden in Java
| result = Nederlandse overwinning
| combatant1 = Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
| combatant2 = Opstandelingen onder Prins Diponegoro
| commander1 = Generaal Hendrik Merkus de Kock
| commander2 = Prins Diponegoro
| strength1 = 25.000
| strength2 = Onbekend, vermoedelijk tienduizenden
| casualties1 = Tussen 10.000 en 15.000
| casualties2 = Vermoedelijk 200.000, inclusief burgerslachtoffers
}}

De '''Java-oorlog''' (1825–1830) <ref>{{Citeer boek |titel=De wraak van Diponegoro - Begin en einde van Nederlands-Indië |achternaam=Bossenbroek |voornaam=Martin |url=https://www.hebban.nl/boek/de-wraak-van-diponegoro-martin-bossenbroek |taal=nl |uitgever=Athenaeum - Polak en Van Gennep |datum=2020 |pagina=11-323 |isbn=978 90 253 0151 4}}</ref> was een conflict in [[Midden-Java]] tussen het [[Verenigd Koninkrijk der Nederlanden|Verenigd Koninkrijk der]] [[Verenigd Koninkrijk der Nederlanden|Nederlanden]], plaatselijk vertegenwoordigd door de [[Gouverneur-generaal van Nederlands-Indië]] enerzijds en anderzijds de inheemse bevolking uit de [[vorstenlanden]] [[Sultanaat Yogyakarta|Yogyakarta]] en [[Surakarta (vorstenstaat)|Surakarta]] die in opstand kwam onder leiding van hun prins [[Diponegoro]]. Aan Javaanse zijde stierven vermoedelijk 200.000 inwoners; een tiende van hen in de strijd, de rest door honger en ontbering. Aan Nederlandse zijde kostte de oorlog het leven aan 15.000 regeringssoldaten, onder wie 8.000 Europeanen. <ref>Koloniale oorlogen in Indonesië, Piet Hagen, Arbeiderspers, 2018, Pag. 310-338</ref>
== Oorzaken ==
Onder het gouverneurschap-generaal van [[Herman Willem Daendels]] (1808–1811) en [[Thomas Stamford Raffles]] (1811–1816) waren steeds meer gebieden onttrokken aan de vorsten van Yogyakarta en Surakarta. Hierdoor waren voor de hofgroten minder landerijen beschikbaar als [[apanage]] en besloten de vorsten ter compensatie van het inkomstenverlies grond te verhuren aan Europese en Chinese ondernemers ter bebouwing, terwijl daar mensen op woonden. De bevolking werd hierdoor zwaar belast, afgeperst door Chinese tolpachters en onderworpen aan dwangarbeid. Gouverneur-generaal [[Godert van der Capellen]] (1816–1826) verbood daarop 6 mei 1823 de landverhuur om de boeren te beschermen, maar schadeloosstelling voor de inheemse aristocraten bleef uit, die daarop in verzet kwamen tegen het koloniale bewind. <ref>Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Java-oorlog". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref>

Ondertussen was er in Yogyakarta strijd gaande om de positie van sultan. [[Diponegoro]] meende recht te hebben op de sultanstroon, maar omdat hij een [[Buitenechtelijk kind|zoon van een concubine]] was, werd hij daar door zijn familieleden meerdere keren van weerhouden. Misnoegd over de situatie en uit haat tegen de Europese [[christendom|christelijke]] kolonisten waar zijn familie mee 'heulde', trok hij zich terug op zijn landgoed Tegalrejo om zich in de [[islam]] te verdiepen. Al spoedig genoot hij een grote faam als heilige en [[wonderdoener]]. <ref>Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Dipo Negoro". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref> Hij beweerde de verlosser van Java te zijn die de indringers zou verdrijven en verwierf daarmee een sterke aanhang, die zich wapende tot een leger. Uiteindelijk riep Diponegoro in 1825 een [[jihad]] (heilige oorlog) uit tegen de christelijke Nederlanders en de "ongelovige" of "afvallige" (''[[ridda|murtad]]'') Javanen die met hen samenwerkten. <ref>{{cite book|author=J. Kathirithamby-Wells|editor1-last=Mackerras|editor1-first=Colin|title=Culture and Society in the Asia-Pacific|date=1998|publisher=Routledge|page=23|url=http://books.google.com/books?id=oE_PX09fyGkC&pg=PA23&dq=Java+War+1825+jihad&hl=en&sa=X&ei=OPQQVMoRgbHIBPyvgNAK&ved=0CCYQ6AEwAg#v=onepage&q=Java%20War%201825%20jihad&f=false|chapter=The Old and the New}}</ref> Verschillende Javaanse aristocraten die nog steeds compensatie van de Nederlanders eisten, sloten zich bij hem aan. De Paku Alam (Jogja) bleef afzijdig en de [[susuhunan]] van Surakarta steunde de Nederlandse regering. <ref>Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Java-oorlog". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref>

== Verloop ==
[[Bestand:Nicolaas Pieneman - The Submission of Prince Dipo Negoro to General De Kock.jpg|300px|thumb|De gevangenneming van prins Diponegoro door generaal De Kock. Schilderij door [[Nicolaas Pieneman (1809-1860)|Nicolaas Pieneman]]]]
Diponegoro wist aanvankelijk het grootste deel van Midden-Java te bezetten, maar het beleg van Yogyakarta werd gebroken door generaal [[Hendrik Merkus de Kock]]. Pas in 1827 waren de Nederlanders aan de winnende hand en werden de rebellen gedwongen om een berg[[guerrilla]] te voeren, terwijl de bevolking veel te lijden had van honger en epidemieën. De strijd kon pas worden beëindigd toen Diponegoro, die met een vrijgeleide bij de bevelhebber was verschenen onder de belofte te kunnen onderhandelen, op 28 maart 1830 in de boeien werd geslagen. Hij weigerde overgave en werd verbannen naar [[Sulawesi]].<ref>David van Reybroeck, ''Revolusi - Indonesië en het ontstaan van de moderne wereld'', De Bezige Bij, Amsterdam, 2020, p. 55</ref> <ref>[https://historiek.net/de-gevangenneming-van-prins-diponegoro-door-generaal-de-kock-5/16058/ Historiek.nl, ''De gevangenneming van prins Dipo Negoro door generaal De Kock'', 7 maart 2020]. [https://web.archive.org/web/20230815165746/https://historiek.net/de-gevangenneming-van-prins-diponegoro-door-generaal-de-kock-5/16058/ Gearchiveerd] op 15 augustus 2023.</ref>

{{Appendix}}

[[Categorie:Geschiedenis van Java]][[Categorie:Godsdienstoorlog]][[Categorie:Oorlog in Nederlands-Indië]][[Categorie:1820-1829]][[Categorie:1830-1839]][[Categorie:Successieoorlog]]

Java-oorlog - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Verloop */