Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-12-03T07:55:56Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox persoon Tweede Wereldoorlog
| naam = Jannes Doppenberg
| afbeelding =
| onderschrift=
| gbdat = [[13 november]] [[1892]]
| sterfdat = [[20 oktober]] [[1943]]
| geslacht =
| gbplaats = [[Putten (plaats)|Putten]]
| sterfplaats = [[Arnhem]], [[Nederland]]
| zijde = {{DE-1935}}
| org = [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]]
| spfunc =
| rang =
}}
'''Jannes Doppenberg''' ([[Putten (plaats)|Putten]], [[13 november]] [[1892]] - [[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]], [[20 oktober]] [[1943]]) was een [[Nederland]]se politieman. Hij werd tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] door het [[Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog|verzet]] geliquideerd omdat hij nauw samenwerkte met de [[Nazi-Duitsland|Duitse]] bezetter.

== Levensloop ==
Doppenberg kreeg in 1922 een aanstelling bij de politie in [[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]]. Daarvoor werkte hij als opzichter bij de maatschappij Helenaveen in [[Helenaveen]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMCODA02:000188425:mpeg21:a0053 Plaatselijk nieuws], Apeldoornsche courant, 23 juli 1921</ref> Bij de politie klom hij uiteindelijk op tot hoofdwachtmeester.

=== Jodenploeg ===
Doppenberg was lid van de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]]. In december 1942 kreeg Doppenberg van de Apeldoornse politiecommissaris [[Johan Meijer (politiecommissaris)|Johan Meijer]] de leiding over de nieuw gevormde ''jodenploeg''.<ref>Ad van Liempt (2011). ''Jodenjacht: de onthutsende rol van de Nederlandse politie in de Tweede Wereldoorlog''. Balans: Amsterdam</ref> In de provincies Gelderland en Overijssel waren veel Joden ondergedoken. De Duitse bezetter wilde deze provincies zo snel mogelijk ''judenfrei'' hebben. Van de ''jodenploeg'' maakten de politieagenten [[Huibertus Oosterdijk]], [[Johan Pelk (politieman)|Johan Pelk]], [[Jan Lamberts (1918-1949)|Jan Lamberts]] en [[Cornelis Willem van den Berg]] deel uit. Af en toe werden zij bij gestaan door de gepensioneerde politie-inspecteur [[Willem van den Berg (inspecteur)|Willem van den Berg]]. Zij werden allemaal door Meijer uit gekozen omdat zij geen gewetensbezwaren hadden. Tot augustus 1943 was de groep verantwoordelijk was voor de opsporing van bijna 200 ondergedoken Joden.

Op 16 juli 1943 waren Doppenberg en zijn collega Lamberts verantwoordelijk voor de arrestatie van de bekende verzetsstrijder [[Johannes Post]] en zijn joodse koerierster [[Lien Kuijper]]. Zij werden aangehouden in pension ''De Roo'' in [[Ugchelen]]. Beiden werden in het politiebureau van [[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]] opgesloten. Johannes Post wist te ontsnappen maar werd meteen weer opgepakt. Op 18 juli 1943 werd hij alsnog door een Nederlandse rechercheur bevrijd. Kuijper kwam terecht in [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]], waar zij werd vergast.

=== Liquidatie ===
[[Arend Smit]] was lid van de [[Gereformeerde Kerken in Nederland|Gereformeerde]] [[Zuiderkerk (Apeldoorn)|Zuiderkerk]]. In die kerk was er een kleine groep die zich bezig hield met het onderbrengen van Joodse onderduikers. Via bevriende politiemannen had Smit vernomen dat Doppenberg samenwerkte met de [[Sicherheitsdienst]] en verantwoordelijk was voor een groot aantal slachtoffers. Smit besloot daarop met een aantal anderen dat Doppenberg geliquideerd moest worden.

Begin mei 1943 had Doppenberg op het treinstation van Apeldoorn de Joodse verzetsstrijder [[David van der Reis]] aangehouden. Van der Reis kwam via de [[Sicherheitsdienst]] in [[Arnhem]] en [[kamp Westerbork]] terecht in het nazi-vernietigingskamp [[Sobibór (vernietigingskamp)|Sobibór]] in Oost-Polen, waar hij op 21 mei 1943 werd vermoord.

De Apeldoorner [[Joop Abbink]] kende Van der Reis via een collega van hem uit zijn tijd bij [[Fokker Technologies|Fokker]] in [[Amsterdam]]. Toen de nood aan de man kwam had Abbink voor Van der Reis een onderduikplek in Apeldoorn geregeld en een persoonsbewijs. Van der Reis had geprobeerd om Abbink en [[Cor van den Dool]] te betrekken bij zijn verzetsgroep de [[Oranje Vrijbuiters]], maar beide mannen vonden het een te wilde bedoeling.

Toen zij via de bevriende rechercheur [[Hanno Niemeijer]] erachter kwamen dat Doppenberg verantwoordelijk was voor de arrestatie van Van der Reis melden zij zich aan als vrijwilliger. Smit zorgde er vervolgens via Niemeijer voor dat Abbink en Van den Dool een pistool kregen. De mannen posten verschillende avonden op plekken waar Doppenberg langs kwam. Op 9 oktober schoot Abbink hem neer in de buurt van zijn huis in de buurt van de Hogeweg. Doppenberg viel neer, maar wist zijn huis binnen te vluchten. Elf dagen later overleed Doppenberg alsnog aan zijn verwondingen.

=== Represaille ===
De Duitsers reageerden op de aanslag door op 16 oktober 1943 de paardenhandelaar [[Louis Dobbelmann (verzetsstrijder)|Louis Dobbelmann]] dood te schieten. Dit was de eerste [[Lijst van slachtoffers van de Aktion Silbertanne|Silbertanne-moord]] in [[Gelderland]]. Aktion Silbertanne was de naam voor een serie moordaanslagen die door [[Nederlandsche SS|Nederlandse SS'er]]s en Nederlandse [[Oostfront (Tweede Wereldoorlog)|oostfrontveteranen]] werden gepleegd op personen die anti-Duits waren, meestal in reactie op aanslagen die door het verzet werden gepleegd.

== Persoonlijk ==
Doppenberg liet een vrouw en zes kinderen na. Zijn vierde kind, Reier Doppenberg, was lid van de Nederlandse SS en in oktober 1942 aan het Oostfront omgekomen. Voor zijn inzet had hij eerder het [[IJzeren Kruis (Duitsland)|IJzeren Kruis]] (Tweede klasse) ontvangen.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110529758:mpeg21:a0091 Rouwadvertentie], Volk en Vaderland, 29 januari 1943</ref>

{{Appendix|2=
* Coen Hilbrink (2015). ''Knokploegen: religie en gewapend verzet 1943-1944''. Amsterdam: Boom, p.88-94
* Jan de Roos en Thea de Roos-van Rooden (2010). ''Moed en overmoed: een biografie van burgemeester Dirk Frans Pont (1893-1963)''. Hilversum: Uitgeverij Verloren, p.135-136
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Doppenberg, Jannes}}
[[Categorie:Nederlands politiefunctionaris]]
[[Categorie:NSB-lid]]
[[Categorie:Persoon geliquideerd door het Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog]]

Jannes Doppenberg - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd