Colani: /* Trivia */

2024-11-25T12:02:37Z

Trivia

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Dit artikel gaat over de historische persoon Jan van Gent. De naam van de gelijknamige vogel wordt gespeld als [[jan-van-gent]].}}
{{Infobox dynastie
| naam = Jan van Gent
| leven = [[1340]] – [[1399]]
| afbeelding = Jongaunt.jpg
| functie = [[Hertog van Lancaster]]
| periode = [[1362]] – [[1399]]
| voorganger = ''geen''
| opvolger = [[Hendrik IV van Engeland|Hendrik van Bolingbroke]]
| geboortedatum = [[24 juni]] [[1340]]
| geboorteplaats = [[Gent]]
| sterfdatum = [[3 februari]] [[1399]]
| sterfplaats = [[Londen]]
| vader = [[Eduard III van Engeland]]
| moeder = [[Filippa van Henegouwen]]
| dynastie = [[Huis Plantagenet|Plantagenet]] [[Huis Lancaster|Lancaster]] (als stamvader)
| broerzus = [[Eduard van Woodstock]] [[Isabella van Coucy]] Johanna van Engeland Willem van Hatfield [[Lionel van Antwerpen]] [[Edmund van Langley]] Blanca Maria Plantagenet [[Margaretha Plantagenet]] Willem van Windsor [[Thomas van Woodstock]]
| partner = [[Blanche van Lancaster]] [[Constance van Castilië (1354-1394)|Constance van Castilië]] [[Katherine Swynford]]
| kinderen = [[Filippa van Lancaster]] Jan Plantagenet (1362-1365) [[Elizabeth Plantagenet]] Eduard Plantagenet [[Hendrik IV van Engeland|Hendrik IV]] Isabella Plantagenet [[Catharina van Lancaster|Catharina]] Jan (1374-1375) Jan Beaufort [[Henry Beaufort (bisschop)|Henry Beaufort]] [[Thomas Beaufort]] Johanna Beaufort
}}

'''Jan van Gent''' ([[Engels]]: ''John of Gaunt'') ([[Gent]], in de [[Sint-Baafsabdij]], [[24 juni]] [[1340]] – [[Londen]], [[3 februari]] [[1399]]) was de vierde zoon van koning [[Eduard III van Engeland]] en [[Filippa van Henegouwen]].

== Biografie ==
Door zijn eerste huwelijk met zijn nicht [[Blanche van Lancaster]] ([[1359]]) kreeg Jan van Gent in [[1362]] de titel [[hertog van Lancaster]]. Jan trok ten strijde in [[Spanje]] en [[Frankrijk]]. Na de dood van Blanche hertrouwde hij in [[1371]] met [[Constance van Castilië (1354-1394)|Constance van Castilië]], dochter van [[Peter I van Castilië|Peter de Wrede]]. Vanwege dit huwelijk kon hij aanspraak maken op de titel van koning van [[Kroon van Castilië|Castilië en León]].

In [[1374]] keerde Jan van Gent terug naar [[Engeland]] en na de dood van zijn broer [[Eduard de Zwarte Prins]] werd hij de machtigste man van het land. Hij beschermde de religieuze hervormer [[John Wyclif]], met wie hij sympathiseerde. In [[1377]] stierf Eduard III en werd opgevolgd door Jans jeugdige neef [[Richard II van Engeland|Richard II]]. Hij bleef aanvankelijk diens raadgever maar na enkele domme besluiten raakte hij gebrouilleerd met de koning en een deel van het volk.

[[Bestand:WyclifGent.jpg|thumb|left|[[John Wyclif]] leest zijn Bijbelvertaling voor aan Jan van Gent]]
Tijdens de boerenrevolte van [[1381]] verwoestte een menigte zijn kasteel, het [[Savoy Palace]].

Op grond van zijn huwelijk met [[Constance van Castilië (1354-1394)|Constance van Castilië]] maakte hij aanspraak op de Castiliaanse troon. In [[1386]] landde hij met een grote krijgsmacht in [[A Coruña (stad)|La Coruña]], veroverde Bayona, Santiago de Compostela en Vigo. De expeditie mislukte echter door tegenslag, waaronder ziekte van een deel van het leger. Jan van Gent besloot uiteindelijk om af te zien van zijn aanspraken op de troon, en via het [[Verdrag van Bayona]] werden deze uiteindelijk afgekocht.

Na het mislukte avontuur in Spanje vertrok Jan van Gent naar Aquitanië, en pas in november 1389 keerde hij terug naar Engeland. Daar verzoende hij zich met de koning. Hij steunde Richard tegen de [[hertog van Gloucester]], [[Thomas van Woodstock]], maar na diens val werd de verhouding weer slechter.

Jan had vier kinderen bij zijn minnares [[Katherine Swynford]], een schoonzus van [[Geoffrey Chaucer]]. Na de dood van zijn vrouw huwde hij haar en de kinderen werden gewettigd maar uitgesloten van troonopvolging. Zijn achterachterkleinzoon [[Hendrik VII van Engeland|Hendrik VII]] maakte desondanks aanspraak op de troon.

Jans zoon uit zijn eerste huwelijk, Hendrik Bolingbroke, was minder diplomatiek dan zijn vader en werd door Richard II in [[1398]] verbannen. Jan stierf in [[1399]] en zijn bezittingen werden verbeurdverklaard. Hierop keerde Hendrik terug. Hij zette Richard af en werd zelf koning als [[Hendrik IV van Engeland|Hendrik IV]].

== Relatie met Chaucer ==
[[Bestand:The Dreame of Chaucer Book of the Duchess.jpg|thumb|right|180px|Titelblad van “The Dreame of Chaucer”, beter bekend als ''[[The Book of the Duchess]]'', vermoedelijk tussen 1368 en 1372 ontstaan. Verschenen uitgave van Chaucers werken door William Thynne in 1532]]

Jan van Gent was een beschermheer van de dichter [[Geoffrey Chaucer]], de auteur van ''[[The Canterbury Tales]]''. Tegen het einde van Jans leven waren ze [[zwager]]s. Chaucer was getrouwd met [[Filippa Roet|Filippa (de) Roet]], en de derde vrouw van Jan, Katherine, was Filippa's zuster. Jans kinderen met Katherine waren Chaucers neven en nichten.
Chaucers ''[[The Book of the Duchess]]'', ook wel bekend als ''The Deth of Blaunche'' (de dood van Blanche), werd geschreven ter herdenking van Blanche van Lancaster, de eerste vrouw van Jan. Het gedicht verwijst allegorisch naar Jan en Blanche als "the Black Knight" en "Lady White". "Blanche" betekent namelijk "wit". Aan het eind van het gedicht wordt mogelijk verwezen naar het huwelijk van Jan en Blanche door een zinspeling op hun titels van Lancaster en Richmond: "long castel" (versregel 1318) en "riche hil" (regel 1319).

== Huwelijken en kinderen ==
Met [[Blanche van Lancaster]]:
* [[Filippa van Lancaster]] (1360-1415), gehuwd met koning [[Johan I van Portugal]]
* Jan Plantagenet (1362-1365)
* [[Elizabeth Plantagenet]] (1363-1426)
* Eduard Plantagenet (1365 - 1365)
* [[Hendrik IV van Engeland]], later koning van Engeland (1366-1413)
* Isabella Plantagenet (1368-136x)
Met [[Constance van Castilië (1354-1394)|Constance van Castilië]]
* [[Catharina van Lancaster|Catharina]] (1373 - 1418), later getrouwd met [[Hendrik III van Castilië]]
* Jan (1374-1375)
Met [[Katherine Swynford]]
* John Beaufort (1373–1410), graaf van Somerset, gehuwd met Margaret Holland (1385-1439)
* [[Henry Beaufort (bisschop)|Henry Beaufort]] (1375–1447), kardinaal van Winchester
* [[Thomas Beaufort]] (1377–1427), baron van Exeter
* Johanna Beaufort (1379–1440)

== Kwartierstaat (voorouders) ==
{{Stamboom Jan van Gent (1340-1399)}}

== Trivia ==
De herkomst van de naam [[jan-van-gent]] voor een bepaald soort vogel heeft niets met deze persoon te maken, maar is mogelijk een verbastering van de Keltische naam voor de vogel (Iers: gainéad, Engels gannet).

{{Bibliografische informatie}}
[[Categorie:Hertog van Aquitanië]][[Categorie:Huis Plantagenêt]][[Categorie:Huis Lancaster]][[Categorie:Persoon in de 14e eeuw]]

Jan van Gent - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Trivia */