https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=HumoresHumores - Bewerkingsoverzicht2026-04-25T08:10:41ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Humores&diff=23324&oldid=prevColani op 26 mrt 2023 om 06:032023-03-26T06:03:31Z<p></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zijbalk humores}}<br />
Volgens de oude Grieken werd de [[gemoedstoestand]] van mensen bepaald door het (on)evenwicht tussen vier '''lichaamssappen''' of, in het [[Latijn]], '''''humores''''': [[bloed]] (Grieks ''haima'', Latijn ''sanguis''), gele [[Gal (anatomie)|gal]] (Grieks ''xanthè cholè''), zwarte gal (Grieks ''melaina cholè'') en [[slijm]] (Grieks ''phlegma'').<br />
<br />
Al naargelang de overheersende ''humor'', werden mensen grofweg ingedeeld in vier temperamenten. Ook aandoeningen werden toegeschreven aan een teveel of tekort aan bepaalde sappen.<br />
<br />
Het idee van de vier sappen werd door [[Hippocrates van Kos|Hippocrates]] ontwikkeld, en door [[Claudius Galenus|Galenus]] verder uitgebouwd. Het bleef overeind tijdens de gehele [[middeleeuwen]] en lang daarna, en werd pas halverwege de [[negentiende eeuw]] definitief weerlegd.<br />
<br />
==De vier temperamenten==<br />
[[Bestand:Dürer_Melancholia_I.jpg|250px|thumb|''Melancholie'' van [[Albrecht Dürer]]]]<br />
*Bloed: Vurige, energieke mensen werden verondersteld een overheersende hoeveelheid bloed te hebben, en werden [[sanguinisch]] genoemd.<br />
*Gal: Het [[cholerisch]]e type werd verondersteld makkelijk irriteerbaar te zijn en snel kwaad te worden als gevolg van een teveel aan gele gal. Het Franse ''colère'' en het Spaanse ''cólera'' betekent woede.<br />
*Zwarte gal: Een teveel aan zwarte gal werd verondersteld neerslachtigheid, introversie en depressies te veroorzaken. Nog steeds worden neerslachtige stemmingen aangeduid als [[Melancholie (gemoedstoestand)|melancholie]], vertaald als zwartgalligheid.<br />
*Slijm: [[Flegmatisch|Flegmatici]], mensen met veel slijm in hun lichaam, waren vooral kalm en weinig emotioneel.<br />
<br />
{| class=wikitable<br />
!humor<br />
!seizoen<br />
![[Element_(oudheid)|element]]<br />
!orgaan<br />
!kwaliteit<br />
!oude naam<br />
!temperament<br />
!karakteristieken<br />
|- <br />
| bloed<br />
| lente<br />
| [[Element_(oudheid)|lucht]]<br />
| hart<br />
| warm & vochtig<br />
| ''sanguis''<br />
| [[sanguinisch]]<br />
| energiek, hartelijk, onbevangen, optimistisch, creatief, zorgeloos, levendig, sociaal, open, impulsief, vluchtig<br />
|- <br />
| gele gal<br />
| zomer<br />
| [[Element_(oudheid)|vuur]]<br />
| lever en gal<br />
| warm & droog<br />
| ''kholé''<br />
| [[cholerisch]]<br />
| ambitieus, eerzuchtig, rusteloos, driftig, egocentrisch, extravert, gepassioneerd, energiek, resultaat-gericht<br />
|- <br />
| zwarte gal<br />
| herfst<br />
| [[Element_(oudheid)|aarde]]<br />
| [[milt]]<br />
| koud & droog<br />
| ''melaina kholé''<br />
| [[melancholisch]]<br />
| serieus, introvert, passief, rustig, analytisch, neerslachtig, voorzichtig, wantrouwend, gewetensvol, zorgvuldig, depressief<br />
|- <br />
| slijm (fluim)<br />
| winter<br />
| [[Element_(oudheid)|water]]<br />
| hersenen<br />
| koud & vochtig<br />
| ''phlégma''<br />
| [[flegmatisch]]<br />
| kalm, aandachtig, geduldig, rationeel, onverstoorbaar, tolerant, overpeinzend, consistent, loyaal, [[stoa|stoïcijns]]<br />
|}<br />
<br />
==Medische consequenties==<br />
Veel ziektes werden toegeschreven aan een teveel aan een van de vier sappen. Als gevolg hiervan werd de remedie van zulke kwalen gezocht in het verwijderen van dit overschot, bijvoorbeeld door [[aderlaten]] (bij een teveel aan bloed).<br />
<br />
[[Menstruatie]] werd verklaard als de natuurlijke manier van het vrouwelijk lichaam om zich van overtollig bloed en slijm te ontdoen. {{bron?|Waar komt deze informatie gedaan? Dachten zij echt zo?|2016|05|19}}<br />
[[Categorie:Astrologie]]<br />
[[Categorie:Gemoedstoestand]]<br />
[[Categorie:Geschiedenis van de geneeskunde]]</div>Colani