Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-05-09T07:26:47Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Zie artikel|Dit artikel gaat over de woordverklaring van Hofmeier. Zie [[Hofmeier (schaatsploeg)]] voor de Nederlandse schaatsploeg Hofmeier}}

'''Hofmeier''' ([[Latijn]]: ''maior domus'' (''majordomo''); mv. ''maiores domus''; ook ''dux domus regiae'', ''senior domus'', ''praefectus aulae'') was oorspronkelijk de titel van het hoofd van de huishouding aan het hof van de [[Grote Volksverhuizing|Germaanse koninkrijken]] in de [[vroege middeleeuwen]] en zou vooral in de [[Frankische rijk|Frankische koninkrijken]] van de 7e en 8e eeuw aan het hof van de [[Merovingen]] aan belang winnen.

== Taken en positie ==
De ''maior'' schijnt oorspronkelijk de leider te zijn geweest van de onvrije leden (knechten, [[Horigheid|horigen]]) van het hof (vgl. ''maiorissa'' die instond voor het vrouwelijke personeel).<ref>[[Aelius Donatus]], ''ad'' [[Publius Terentius Afer|Terentius]], ''Phormio'' [http://books.google.com/books?id=kWUGAAAAQAAJ&pg=RA2-PA32&dq=inauthor:Donatus+maiores+domus&hl=nl#PRA2-PA77,M1 II 1.57]: ''unde apud veteres Columellae dicti servi maiores domus''.</ref> Zo blijkt uit een versie van de [[Salische Wet]]<ref>''Leg. Sal.'' X 6 (= XI § VI) ({{Aut|K.A. Eckhardt}} (ed.), ''Monumenta Germaniae Historica, Leges nationum Germanicarum'', IV.1, Hannover, 1896, pp. [http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000855/images/index.html?id=00000855&nativeno=53 53]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }}-[http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000855/images/index.html?id=00000855&fip=134.58.127.72&no=&seite=96 54]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }} (H10-A3).): ''Si quis maiorem, infestorem, scantionem, mariscalcum, stratorem, fabrum ferrarium, aurificem, sive carpentarium, vinitorem, vel porcarium, vel ministerialem furaverit, aut occiderit, vel vendiderit valentem sol. XXV, MCCCC din. qui fac sol.... culp. iud. excepto cap. et del.— Si vero maiorissam aut ancillam ministerialem valentem sol. XXV, superiorem caussam convenit observare.— In alio pacto dicit de ipsis praecia baec sol. in summa LXXXV, qui fac. den MMMCC culp. iud., exc. car. et del.''.</ref> dat de [[Seneschalk]] de hofmeier behandelt als "opperknecht". Het is pas in het Frankische rijk dat we de ''maior domus'' terugvinden als vaste functie binnen de hofhouding.

Onder de Merovingische koningen was het niet ongebruikelijk dat er meerdere hofmeiers waren, waarbij zowel de koning, als de koningin, de koningszonen en koningsdochter een hofmeier had.<ref>[[Gregorius van Tours]], ''Historiarum Francorum'' [http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost06/Gregorius/gre_hi07.html VII 27, 28, 43]: ''Waddo autem, qui erat maior domus reginae Rigunthis, se eisdem copolavit.'' (27); ''Cui iam, ut supra dictum est, adhaeserant dux Desiderius et Bladastis cum Waddone maiore domus Rigunthis reginae.'' (28); ''Waddo maior domus Rigundis ad Brunichildem reginam transiit, et ab ea susceptus, cum muneribus et gratia est demissus.'' (43).</ref> Met de opdeling van het rijk in [[Neustrië]], [[Austrasië]] en [[Koninkrijk Bourgondië|Bourgondië]] werden er nu ook drie hofmeiers aangesteld om voor elke vorst zijn hofhouding te zorgen.<ref>[[Fredegarius]], ''Chronica'', ''cont.'', c. 4, 5: ''Eo anno Warnacharius maior domus Theuderici transit, qui omnem facultatem suam in alimoniis pauperum distribuit''.</ref> Het is in die periode dat de hofmeiers zowel de koninklijke goederen gaan beheren als aan het hoofd komen te staan van de ''[[Antrustio|trustis dominica]]'' (de koninklijke hofhouding bestaande uit edellieden).<ref>''Lex Ribuaria'' tit. 1, 91: ''ut nullus optimatus, maior domus, domesticus, comes, gravio, cancellarius vel quibuslibet gradibus sublimita in provintia Ribuaria in iudicio resedens munera ad iudicio pervertendo non accipiat''.</ref>

== Machtsovername ==
De hofmeier was aanvankelijk degene die de [[hofhouding]] van de [[Merovingen|Merovingische]] vorsten beheerde. Door het stijgend aantal zwakke en jeugdige [[Vorst (heerser)|vorsten]] op de [[troon]] aan het einde van de Merovingische periode, zagen de hofmeiers kans hun macht te vergroten. Ze namen deze geleidelijk over, waardoor er verschillende conflicten ontstonden. Het was uiteindelijk een familie van hofmeiers van [[Pepiniden|Pepiniden of Pippiniden]] (waar de latere [[Karolingen|Karolingen of Karolingers]] uit ontstonden) die de macht van de [[Merovingen|Merovingen of Merovingers]] overnam. Daarop volgde de definitieve machtsovername van [[Pepijn de Korte]] in [[751]] met goedkeuring van de paus.

== Lijst van hofmeiers ==
In de periode van 548 tot 751 waren er in Austrasië, Neustrië en Bourgondië de volgende hofmeiers:

{| class=wikitable
|-
![[Austrasië]]
![[Neustrië]]
![[Koninkrijk Bourgondië|Bourgondië]]
|-
| [[Parthenius]] ?-548
|  
|  
|-
| [[Servilio]] 565?
| [[Audegisl]] 561?-567?
|  
|-
|  
| [[Badegisl]] 581?
|  
|-
| [[Florentianus (hofmeier)|Florentianus]] 570?-590?
| [[Waddo]] 584
| [[Warnachar I]] 596-599
|-
|  
| [[Landericus]] 584-604
| [[Bertoald]] 599-605
|-
|  
|  
| [[Protadius]] 605-606
|-
| [[Rado (persoon)|Rado]] 613-617?
| [[Gundeland]] 613-639
| [[Claudius (hofmeier)|Claudius]] 606-613
|-
| [[Chuc]] 617?-623?
|  
| [[Warnachar II]] 613-626
|-
| [[Pepijn van Landen]] 623-639
|  
|  
|-
| [[Otto (hofmeier)|Otto]] 640
| [[Aega (hofmeier)|Aega]] 640-642
| [[Flaochad]] 642
|}

Flaochad was de laatste hofmeier in Bourgondië. Na hem viel Bourgondië onder Neustrië.

{| class=wikitable
![[Austrasië]]
![[Neustrië]]
|-
| [[Grimoald I (hofmeier)|Grimoald I]] 641-657
| [[Erchinoald]] 642-657
|-
| [[Wulfoald]] 662-675
| [[Ebroin]] 657-673
|-
|  
| [[Leudesius]] 675
|-
|  
| [[Ebroin]] 675-680
|-
| [[Pepijn van Herstal]] 675-714
| [[Waratton]] 680-681 en 684-686
|-
|  
| [[Ghislemar]] 681-684
|-
|  
| [[Berchar (hofmeier)|Berthar]] 686-687
|-
|  
| [[Nordebert]] 687-696
|-
|  
| [[Grimoald II (hofmeier)|Grimoald II]] 696-714
|- width=100% align=center
| colspan=3|[[Theudoald]] 714-715/717
|-
| [[Karel Martel]] 717-718
| [[Raganfrid]] 715-718
|- width=100% align=center
| colspan=3|Karel Martel 718-741
|- width=100% align=center
| colspan=3|[[Pepijn de Korte]] 741-751 met naast zich [[Carloman (hofmeier)|Carloman]] 741-747
|}

In 751 verklaarde Pepijn de Korte zich tot koning van de Franken en kwam er een einde aan het hofmeierschap.

== Noten ==
{{References}}

== Referenties ==
* {{Aut|J. Fleckenstein}}, art. Hausmeier, in ''Lexikon des Mittelalters'' 4 (1989), coll. [http://www.manfred-hiebl.de/mittelalter-genealogie/_voelkerwanderung/h/hausmeier.html 1974-1975].
* [https://www.mittelalter-lexikon.de/wiki/Hausmeier {{Aut|P. C. A. Schels}}, art. Hausmeier, in ''Kleine Enzyklopädie des deutschen Mittelalters'' (2006).]

== Verder lezen ==
* {{Aut|K-H. Haar}}, ''Studien zur Entstehung und Entwicklungsgeschichte des fränkischen maior-domus-Amtes, diss. [[universiteit Augsburg]], 1968.

[[Categorie:Hofmeier| ]]

Hofmeier - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd