Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Stobbe van pas gekapte [[zwarte els]] Dezelfde boomstronk na een jaar Surrey, Engeland]]'''Hakhout''', ook wel '''strubbel''' of '''schaarhout''', is hout dat gekapt wordt van bomen en struiken voor gebruik. De boom wordt daarbij iets boven de boomvo…'

2026-05-11T09:17:07Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'miniatuur|Stobbe van pas gekapte [[zwarte els]] miniatuur|Dezelfde boomstronk na een jaar miniatuur|Tamme kastanje hakhoutplantage in [[Surrey (graafschap)|Surrey, Engeland]]'''Hakhout''', ook wel '''strubbel''' of '''schaarhout''', is hout dat gekapt wordt van bomen en struiken voor gebruik. De boom wordt daarbij iets boven de boomvo…'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Coppice stool.jpg|miniatuur|Stobbe van pas gekapte [[zwarte els]]]]
[[Bestand:Coppice stool2.JPG|miniatuur|Dezelfde boomstronk na een jaar]]
[[Bestand:Coppiced sweet chestnut woodland.jpg|miniatuur|Tamme kastanje hakhoutplantage in [[Surrey (graafschap)|Surrey]], Engeland]]'''Hakhout''', ook wel '''strubbel''' of '''schaarhout''', is hout dat gekapt wordt van [[Boom (plant)|bomen]] en struiken voor gebruik. De boom wordt daarbij iets boven de boomvoet (de stambasis) gekapt, waarna een stronk, boomstronk of [[stobbe]] overblijft. Uit de stobbe groeien vervolgens een aantal opstaande takken, die na een paar jaren, wanneer de gewenste dikte is bereikt, worden gekapt. Een perceel met hakhout is een '''hakhoutbos''', een [[houtwal]] met hakhout is een '''hakhoutwal'''. Een [[houtkade]] is een met hakhout begroeide [[veenkade (waterkering)|veenkade]]. [[Griend (beplanting)|Griend]] is hakhoutbos van wilg.

De frequentie waarmee een hakhoutbos wordt gekapt is afhankelijk van de boomsoort en het beoogde gebruik: [[Es (boom)|es]] om de 5 à 7 jaar, [[Els (geslacht)|els]] om de 6 à 10 jaar, [[wilg]] na 1 jaar of om de 6 à 10 jaar en [[eik]] om de 10 à 15 jaar.

Eik wordt als hakhout het meest gebruikt op zandgrond en zandige leemgronden. Op vochtige of meer voedselrijke groeiplaatsen lenen ook [[wilg]], [[Els (geslacht)|els]] en [[Fraxinus|es]] zich voor gebruik als hakhout. [[Linde (geslacht)|Linde]], [[iep]] en [[Fagus|beuk]] nemen wat groeiplaatseisen betreft een tussenpositie in.

Oude stobben in hakhoutbossen of houtwallen, die jarenlang zijn gekapt, kunnen een flinke omvang bereiken; men spreekt dan van [[Stoof (hakhout)|stoven]] of hakhoutstoven, plaatselijk ook van
[[strubben]] of hakhoutstrubben.

Wanneer bij de kap op elke stobbe van de nieuwe stammetjes (de telgen) één stammetje wordt gespaard, ontstaat na verdere uitgroei een [[spaartelgenbos]].

Omdat de uitlopende jonge twijgen op de stobben kwetsbaar zijn voor [[wildvraat]], werden hakhoutpercelen voorheen soms omheind met een [[heg|haag]] van moeilijk doordringbare struiken, meestal gedoornd en gestekeld, om het wild buiten te houden.

== Adventiefknoppen ==
Het hakhoutbeheer is gebaseerd op het vermogen van een boom zich steeds weer te herstellen. De overgebleven stobbe kan na het oogsten van het hout opnieuw uitlopen, zodat het geoogste hout in de loop van de tijd weer wordt vervangen.

Als gevolg van de toegenomen lichtinval op de bodem en van de beschadiging die houtkap oplevert zullen slapende knoppen worden geactiveerd en uitlopen. Daarnaast kunnen er door de beschadiging nieuwe [[Meristeem|takmeristemen]] worden geproduceerd in het [[cambium]]. Deze takmeristemen vormen de [[Adventief (morfologie)|adventiefknoppen]], en vanuit deze knoppen kunnen nieuwe takken, takcomplexen en uiteindelijk bomen groeien. <ref>{{Aut|[[Jan den Ouden (wetenschapper)|Den Ouden, J.]], Muys, B., Moren, F. & Verheyen, K.}} (2010). ''Bosecologie en Bosbeheer''. Leuven, Acco Uitgeverij. p40. p111-112</ref>

== Gebruik ==
* Van de [[eik]] werd de [[bast]] gebruikt voor [[Eek (eik)|eek]], het overblijvende dikke geschilde hout als palen voor de paling- en worstrokerijen en het dunnere hout als takkenbossen voor het stoken van ovens.
* Hakhout uit [[geriefbos]]jes werd geoogst voor huiselijk gebruik als [[brandhout]] en voor het maken van gereedschappen.
* Hakhout van de [[tamme kastanje]] wordt onder andere gebruikt voor hekken en rasters.
* [[Griend (beplanting)|Griendhout]] uit wilgenplantages langs rivieren werd elk jaar gesnoeid om te gebruiken als bindwilg, of vlechtwerk voor manden. Takken van meerdere jaren oud vonden onder andere toepassing in de waterbouw, bij het maken van [[zinkstuk]]ken.
* Een moderne toepassing van hakhout is als [[biobrandstof]] voor de productie van [[groene stroom]].

== Holsetterbos ==
* Het laatste oorspronkelijke hakhoutbos van Nederland is het Holsetterbos bij [[Holset]].

== Fotogalerij ==
<gallery widths="165" heights="125">
Hakhoutcultuur met overstaanders bij een hardhoutooibos (abelen-iepenbos).jpg|Hakhout met overstaanders in een [[abelen-iepenbos]]
Bosperceel met hakhoutbeheer.jpg|Hakhoutperceel na de kap in de [[Sysselt]]
Essenhakhout Overlangbroek.JPG|Essenhakhout in [[Overlangbroek]]
</gallery>

== Zie ook ==
* [[Middelhout]]
* [[Hooghout (bosbouw)|Hooghout]]

== Externe links ==
* [https://ecopedia.be/encyclopedie/hakhout Hakhout] op Ecopedia
{{Appendix}}
{{Navigatie bosbouw en -beheer}}

[[Categorie:Hout]][[Categorie:Bosbouw]]

Hakhout - Bewerkingsoverzicht

Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Stobbe van pas gekapte [[zwarte els]] Dezelfde boomstronk na een jaar Surrey, Engeland]]'''Hakhout''', ook wel '''strubbel''' of '''schaarhout''', is hout dat gekapt wordt van bomen en struiken voor gebruik. De boom wordt daarbij iets boven de boomvo…'