Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-05-22T08:27:27Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding =
| naam = Guda, vrouwe van Valkenburg
| leven = vóór [[1057]] - [[1125]]
| functie1 = [[Heren van Valkenburg|Vrouwe van Valkenburg]]
| periode1 = [[1083]]/[[1093|93]] - [[1118]]<br />(naast [[Siegfried II van Walbeck]] en [[Thibald van Voeren]])
| voorganger1 = [[Irmentrud van Zutphen]]
| opvolger1 = [[Gosewijn I van Valkenburg]]
| vader = [[Rupert I van Opper-Lahngouw]]
| moeder = Irmentrud van Zutphen
}}
'''Guda van Valkenburg''' (11e eeuw - [[Luik (stad)|Luik]], [[30 juni]] [[1125]]) was een [[adel]]lijke vrouw in de [[Nederlanden]], die door haar afkomst en huwelijken een belangrijke rol speelde in de ontstaansgeschiedenis van het [[land van Valkenburg]] en het [[:Categorie:Huis Valkenburg-Heinsberg|Huis Valkenburg-Heinsberg]].

== Afstamming ==
[[Bestand:Schenkingsoorkonde van Hendrik III aan Ermengardis van Falchenberch en 3 andere dorpen (1041), historische collectie Streekmuseum Het Land van Valkenburg, Limburg.jpg|thumb|Kopie van de schenkingsakte van [[keizer Hendrik III]] uit 1041]]
Over de afstamming van Guda van Valkenburg kan weinig met zekerheid gezegd worden. Lange tijd werd aangenomen dat zij een dochter of kleindochter was van Irmgard van Aspel en Rees, die op haar beurt identiek zou zijn met de legendarische heilige [[Irmgard van Suchtelen]]. Deze Irmgard zou dan de nicht van de [[Heilige Roomse Rijk|Duitse]] koning [[keizer Hendrik III|Hendrik III]] zijn, die in 1041 door de keizer werd begiftigd met een aantal bezittingen in de [[Luikgouw]], waaronder de plaats ''Falchenberch'' ([[Oud-Valkenburg]]). De in [[Maastricht]] opgemaakte schenkingsoorkonde draagt de datum 15 februari 1041 en is bewaard gebleven in het staatsarchief van [[Noordrijn-Westfalen]] in [[Düsseldorf]].<ref>Silvertant, pp. 21-23.</ref>

Tegenwoordig wordt aangenomen dat deze "Ermengardis", de nicht van de Duitse keizer in de akte van 1041, ofwel [[Ermgard van Verdun]] (ca. 980 - 1042), ofwel [[Irmentrud van Zutphen]] (1020/23 - 1083/93) betreft. De eerste was een dochter van [[Godfried van Verdun]] en [[Mathilde van Saksen (942-1008)|Mathilde van Saksen]]. Vóór haar pleit dat zij inderdaad een nicht van de Duitse keizer was en dat zij tevens de zus was van [[Gozelo I|Gozelo van Verdun]], hertog van [[Neder-Lotharingen|Neder-]] en [[Opper-Lotharingen]], op wiens voordracht de keizerlijke schenking van 1041 plaatsvindt.<ref name="prillebegin">Zie het artikel [http://www.vestingstadvalkenburg.nl/Archiefstukken/Het%20prille%20begin.pdf "Het prille begin"], op ''vestingstadvalkenburg.nl''. [https://web.archive.org/web/20160304220150/http://www.vestingstadvalkenburg.nl/Archiefstukken/Het%20prille%20begin.pdf Gearchiveerd] op 4 maart 2016.</ref> Tegen haar pleit dat zij al vrij oud was ten tijde van de schenking.

De tweede, Irmentrud van Zutphen, was vermoedelijk een kleindochter van de eerste.<ref>Volgens het artikel [http://www.vestingstadvalkenburg.nl/Archiefstukken/Het%20prille%20begin.pdf "Het prille begin"] was Irmentrud de dochter van Ermgard. [https://web.archive.org/web/20160304220150/http://www.vestingstadvalkenburg.nl/Archiefstukken/Het%20prille%20begin.pdf Gearchiveerd] op 4 maart 2016.</ref> Haar ouders waren [[Liudolf van Brauweiler]] (een [[Liudolfingen|Liudolfinger]]) en [[Mathilde van Zutphen]] (die volgens sommige bronnen de dochter van [[Otto van Hammerstein]] en Ermgard van Verdun zou zijn geweest).<ref>Silvertant, p. 31.</ref> In deze visie zou Irmentrud Valkenburg (en andere bezittingen) in 1041 rechtstreeks van de keizer hebben ontvangen. Volgens de eerdergenoemde visie, ontving ze deze bezittingen op zijn vroegst in 1042, na de dood van Ermgard. Irmentrud wordt echter pas in een tweetal aktes uit 1075 als vrouwe van Valkenburg aangemerkt.<ref name="prillebegin" />

== Biografische schets ==
=== Geboorte ===
Irmentrud van Zutphen huwde Rupert I van Opper-Lahngouw vóór 1050. Ze kreeg met hem zes kinderen, waaronder [[Irmgard van Suchtelen]] en Guda van Valkenburg. Guda's vader Rupert kan gezien worden als de eerste heer van Valkenburg, hoewel hij deze bezitting verwierf via zijn vrouw. Hij overleed vóór 1056. Van een tweede huwelijk van Irmentrud is niets bekend. Guda van Valkenburg is dus uiterlijk in 1056 geboren. Na de dood van Irmentrud in 1083 of 1093, erfde Guda onder andere Valkenburg.

=== Huwelijken ===
Guda was tweemaal gehuwd. Haar eerste echtgenoot was [[Siegfried II van Walbeck]] (? - na 1087), graaf van Noord-Thüringengouw en [[Derlingouw]]. Er zijn geen kinderen van Guda en Siegfried bekend. Haar tweede echtgenoot was [[Thibald van Voeren]] (ca. 1049-1106), [[Vroege heren van Voeren|heer van Voeren]]. Ook met Thibald had Guda voor zover bekend geen kinderen.<ref>Zie genealogie [https://www.graafschap-middeleeuwen.nl/genealogie/getperson.php?personID=I8673&tree=DGidME_01 "Guda van Valkenburg"], op ''graafschap-middeleeuwen.nl''. [https://web.archive.org/web/20230716205825/https://www.graafschap-middeleeuwen.nl/genealogie/getperson.php?personID=I8673&tree=DGidME_01 Gearchiveerd] op 16 juli 2023.</ref> Als gevolg van het kinderloos blijven van dit huwelijk gingen Thibald's [[Voerstreek|Voerense]] bezittingen na zijn dood naar zijn neef Arnulf II van Voeren, terwijl rond 1118 Guda's Valkenburgse bezittingen vererfden op haar verwante Oda van Walbeck en derhalve overgingen op haar echtgenoot [[Gosewijn I van Heinsberg|Gosewijn I]]. En in 1128 op diens zoon [[Gosewijn II van Valkenburg|Gosewijn II]].<ref>{{Aut|[[Arnoud-Jan Bijsterveld|Bijsterveld, Arnoud-Jan]]}} (2015) 'Machts- en territoriumvorming: van Karolingische kernregio tot territoriale lappendeken, 900-1200' in: ''Limburg. Een geschiedenis, tot 1500'', pp. 214-215. [[Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap]], Maastricht.</ref>

=== Leven en dood ===
Waarschijnlijk woonde Guda met haar gezin op [[kasteel Genhoes (Valkenburg)|kasteel Genhoes]] in [[Oud Valkenburg]], dat ouder is dan de [[Kasteel Valkenburg|hoogteburcht van Valkenburg]]. Deze werd pas rond 1115 door Gosewijn I gebouwd. Mogelijk vestigde Guda zich later op [[kasteel Wittem]], dat zij eveneens van haar moeder had geërfd en dat zij na haar dood aan de [[Sint-Jacobsabdij (Luik)|Sint-Jacobsabdij]] in [[Luik (stad)|Luik]] naliet.

In 1118 trok Guda zich als [[recluus|recluse]] terug in de Luikse [[Sint-Jacobsabdij van Luik|Sint-Jacobsabdij]], waar zij zeven jaar later overleed. In een schenkingsakte uit 1119 komt de zinsnede voor "''Guda met dominius suus Arnulphus''", wat mogelijk inhoudt dat haar schoonzoon Arnold I van Rode toen als zaakwaarnemer optrad.

== Nalatenschap ==
Guda van Valkenburg kan, samen met haar grootmoeder(?) Irmentrud, gezien worden als de grondleggers van het [[land van Valkenburg]], een [[heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheid]] die tot eind 14e eeuw zelfstandig bleef en daarna nog vier eeuwen als onderdeel van de [[landen van Overmaas]] een belangrijke rol speelde in het staatkundig bestel van het [[Maasland (Limburg-Luik)|Maasland]].

In de [[Sint-Jacobskerk (Luik)|Sint-Jacobskerk]] in Luik is de 12e-eeuwse grafsteen van Guda bewaard gebleven, deels in de gevel van de klokkentoren ingemetseld.<ref>Schurgers e.a. (1979), pp. 57-64.</ref>

{{appendix|2=
* {{aut|Habets, M.}}, "Het prille begin", in: ''Heuvelland-Aktueel'', 10-05-2006 ([http://www.vestingstadvalkenburg.nl/Archiefstukken/Het%20prille%20begin.pdf PDF] op website ''vestingstadvalkenburg.nl'')
* {{Aut|Silvertant, J.}}, ''Valkenborgh.Geschiedenis en archeologie van de middeleeuwse vesting''. Gulpen, 2014
* {{Aut|Schurgers, H., J. Notten, L. Pluymaekers}}, ''Geschiedenis van Valkenburg-Houthem''. Valkenburg, 1979
* [https://www.graafschap-middeleeuwen.nl/genealogie/getperson.php?personID=I8673&tree=DGidME_01 "Guda van Valkenburg"], op website ''graafschap-middeleeuwen.nl''
----
{{references}}
}}

[[Categorie:Heer van Valkenburg]]
[[Categorie:Huis Valkenburg-Heinsberg]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 11e eeuw|Valkenburg, Guda]]

Guda van Valkenburg - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd