Colani: Tekst vervangen - "[https://raamsdonkshistorie.nl raamsdonkshistorie.nl]" door "link=https://genealogie-raamsdonk.nl"

2024-12-08T21:48:06Z

Nieuwe pagina

Een '''grootmoeder''' of '''oma''' is een vrouw die een [[kleindochter]] of [[kleinzoon]] heeft. Dit kan een kind zijn van haar (plus)[[Zoon (familie)|zoon]] of van haar (plus)[[dochter]].

== Rol en betekenis ==
Grootmoeders spelen een belangrijke rol bij de zwangerschap en bevalling van jongere vrouwen, vooral van hun eigen dochters. Bij ontbreken van professionele [[verloskundige]]n heeft de grootmoeder een extra belangrijke rol, met name mate in [[Derde wereld|derde-wereldlanden]] in Azië, Afrika en Zuid-Amerika.<ref name=":3">{{Citeer web|url=http://www.iycn.org/files/IYCN-GM-and-Men-Lit-Review-060311.pdf|titel=The roles and influence of grandmothers and men, literature review|bezochtdatum=2017-09-06|auteur=Dr. Judi Aubel|datum=2011 schatting op basis van de literatuurlijst|uitgever=United States Agency for International Development|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20150401025544/http://www.iycn.org/files/IYCN-GM-and-Men-Lit-Review-060311.pdf|archiefdatum=2015-04-01}}</ref> Vanuit hun eigen ervaring hebben grootmoeders kennis over voeding voor de moeder, de zorg voor pasgeborenen, borstvoeding en de zorg voor zieke kinderen.<ref name=":3" /> Vooral tijdens de eerste weken en maanden van het leven is de grootmoeder van groot belang voor het gezond opgroeien van een baby.<ref name=":3" />

Als kinderen opgroeien, brengen grootmoeders aan hen de [[normen en waarden]] over die zij in hun eigen opvoeding hebben meegekregen.<ref name=":4">{{Citeer web|url=http://www.mindpub.com/art145.htm|titel=Grandparents Play Key Role in the Lives of Grandchildren|bezochtdatum=2017-09-07|auteur=Vijai P. Sharma, Ph.D|datum=1996|werk=www.mindpub.com|uitgever=|taal=|dodeurl=ja|archiefurl=https://web.archive.org/web/20170610091255/http://www.mindpub.com/art145.htm|archiefdatum=2017-06-10}}</ref> Grootmoeders kunnen dan ook een grote rol spelen in het leven van hun kleinkinderen. Dat geldt met name voor kleindochters en hun grootmoeder van moeders kant. Het blijkt dat de grootmoeder van moeders kant populairder is bij de kleindochter dan die van vaders kant.<ref name=":4" /> Een van de oorzaken is mogelijk het feit dat een dochter - de moeder van het kleinkind - beter contact heeft met haar eigen moeder dan met haar schoonmoeder. De intimiteit tussen grootmoeder en kleindochter is groter naarmate de twee dichter bij elkaar in de buurt wonen.

== Rol in traditionele culturen ==
In verschillende traditionele culturen, zoals in Oezbekistan, India, Malawi, Tanzania en Nigeria (bij de [[Igbo (volk)|Igbo]]) worden de pas bevallen moeder en haar baby geïsoleerd van hun omgeving.<ref name=":3" /> Deze isolatie kan enkele weken tot maanden duren. Een van de grootmoeders wijdt de moeder in in de zorg voor haar baby. Zij geeft praktische adviezen, draagt haar kennis over, geeft emotionele steun en steunt de moeder ook door het verschaffen van voeding, geld of wat er nog meer nodig is.<ref name=":3" /> Soms worden bij deze isolatie ook andere oudere vrouwen ingezet, naast de grootmoeders.<ref name=":3" />

In deze traditionele culturen worden vrouwen op jonge leeftijd voor het eerst moeder, want zij trouwen op hun zeventiende of achttiende jaar. Zij zijn dan nog onervaren op vele gebieden en zullen zelden een besluit over hun baby nemen zonder hun moeder of schoonmoeder te raadplegen.<ref name=":3" /> In deze culturen heeft de grootmoeder veel meer invloed op de baby dan de vader, die vooral zorgt voor de financiën en voeding voor het gezin.<ref name=":3" /> Hoewel grootmoeders in deze culturen groot gezag hebben, blijkt toch dat zij, bijvoorbeeld in Kenia, onvoldoende kennis hebben over bijvoorbeeld de juiste voeding voor een baby.<ref name=":3" /> Gezondheidsvoorlichting moet daarom niet alleen gericht worden op de ouders, maar ook op de grootmoeders.<ref name=":3" />

== Synoniemen voor het woord grootmoeder ==
Er bestaan veel synoniemen voor het woord grootmoeder. Gebruikelijk zijn de termen ''oma'' en ''opoe''.<ref name="synoniemen.net" /> Beide zijn afkomstig uit de [[kindertaal]]. Het zijn kinderlijke vervormingen van respectievelijk de woorden grootmama en grootmoeder. Daarbij zijn de eerste letters ''gr'' weggevallen, zijn de middelste letters ''tm'' vervangen door resp. ''m'' en ''p.'' Ook zijn de laatste lettergrepen ''ma'' en ''der'' vervallen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/cms/en/108-nieuwsbrief/vraag-van-de-maand/143838-vraag-van-januari-2012|titel=Januari 2012: 'oma' of 'opoe'|bezochtdatum=2017-08-24|auteur=Femke Niehof|werk=www.meertens.knaw.nl}}</ref>

In het [[Vlaams]] bestaan onder andere: ''bomma'',<ref>https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/bomma. [https://web.archive.org/web/20221128205419/https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/bomma Gearchiveerd] op 28 november 2022.</ref> ''meme'',<ref>https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/meme</ref> ''metje'', ''metjen'' of ''metj'n'',<ref>https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/metje. [https://web.archive.org/web/20221127162042/https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/metje Gearchiveerd] op 27 november 2022.</ref> ''mit'',<ref>https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/mit. [https://web.archive.org/web/20220927044935/https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/mit Gearchiveerd] op 27 september 2022.</ref> ''moemoe''<ref>https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/moemoe. [https://web.archive.org/web/20221002034047/https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/term/moemoe Gearchiveerd] op 2 oktober 2022.</ref> en ''moeke''.<ref>https://web.archive.org/web/20130524153949/http://www.vlaamswoordenboek.be/definities/toon/4878</ref> In het [[Fries (taal)|Fries]] wordt ''beppe''<ref name="synoniemen.net">https://synoniemen.net/index.php?zoekterm=grootmoeder. [https://web.archive.org/web/20230508123014/https://synoniemen.net/index.php?zoekterm=grootmoeder Gearchiveerd] op 8 mei 2023.</ref> gebruikt en in het [[Gronings]] ''opoe''. De aanduiding ''opoe'' wordt buiten het Gronings nauwelijks nog gebruikt; in veel sociale kringen heeft het een neerbuigende toon.

Daarnaast bestaan er vele koosnamen en andere namen in dialecten, zoals omaatje en omi(e).

== Zie ook ==
* [[Grootvader]]
* [[Grootouderdag]]

{{Appendix}}
<br><br>
Bron digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
<br><br>
[[Bestand:Header-01.jpg|alt=Wiki Raamsdonk|center|link=https://genealogie-raamsdonk.nl]]
[[Categorie:Verwantschap]]
[[Categorie:Vrouw]]

Grootmoeder - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "[https://raamsdonkshistorie.nl raamsdonkshistorie.nl]" door "link=https://genealogie-raamsdonk.nl"