Colani: Tekst vervangen - "{{Woordenboek}}↵" door ""

2024-12-04T13:07:02Z

Tekst vervangen - "{{Woordenboek}}↵" door ""

Nieuwe pagina

{{Infobox god
| naam = Griffioen
| namen = Grijpvogel
| oorsprong = [[Scythen|Scythische]] en [[Griekse mythologie]], [[Arabische wereld|Arabische]] en [[Azië|Aziatische]] folklore
| periode =
| cultuscentrum =
| gedaante = [[Hybride (biologie)|hybridisch]] [[Mythisch wezen|fabeldier]]
| dier = kop en de vleugels van een adelaar, paardenoren, hanenkam van schubben
| associaties = Symboliseert de heerschappij over twee rijken, de aarde en de lucht
| grieks =
| romeins =
| kunst =
| literatuur =
| ouders =
| siblings =
| partner =
| nakomelingen = [[Hippogrief]]
| afbeelding = Griffioen.jpg
| onderschrift = Griffioen uit "578 Afbeeldingen van viervoetige dieren" I.I Schipper 1660, graveur Matthius Merian, naar J.Jonstons' "Naekeurige Beschryvingh van de Natuur
}}
[[Bestand:Griffioen, Kasteel de Haar, juli 2003.jpg|thumb|Een beeld van een griffioen bij [[Kasteel de Haar]]]]
[[Bestand:Gryphon.png|thumb|Een afbeelding van een griffioen voor [[Alice's Adventures in Wonderland]]]]
[[Bestand:Weststellingwerf_wapen.svg|thumb|Een griffioen wordt vaak gebruikt in een [[wapen (heraldiek)|wapen]], hier het wapen van [[Weststellingwerf]]]]
Een '''griffioen''', ook '''grijpvogel''' of [[Vogel Grijp]] genoemd, is een [[Hybride (biologie)|hybridisch]] [[Mythisch wezen|fabeldier]] dat de heerschappij over twee rijken symboliseert: over de aarde (zijn leeuwenlichaam) en over de lucht (de kop en de vleugels van een adelaar). Het is een hybride schepsel zoals ook de [[Centaur (mythologie)|centaur]], de [[Draak (fabeldier)|draak]] en de [[hippogrief]]. Behalve de genoemde kenmerken heeft hij ook de oren van een [[paard (dier)|paard]] en een hanenkam die lijkt gemaakt te zijn van vissenschubben.

== Geschiedenis ==
De griffioen komt oorspronkelijk uit de mythologie van de [[Scythen]] en het [[Oude Griekenland]]. De Aziatische griffioen had een gekuifd hoofd, terwijl de Minoïsche en Griekse griffioenen meestal in spiralen gevormde gekrulde manen hadden. Sinds de [[middeleeuwen]] komt hij ook in [[West-Europa]] voor, onder meer in de [[heraldiek]]. Zo speelt de griffioen bijvoorbeeld een belangrijke rol in het [[wapen van Pommeren]]. Vandaar dat de hertogelijke dynastie zich de ''griffioenen ([[Greifen]])'' noemde. Ook is de griffioen een symbool voor goddelijke macht en een bewaker van het goddelijke.

Het is wel verondersteld, het eerst door [[Paleontologie|paleontoloog]] [[Jack Horner]], dat de mythe van de griffioen die in de woestijnen van Azië goudzoekers verslindt afkomstig is van mensen die aldaar fossielen van ''[[Protoceratops]]'' hadden aangetroffen, een [[Dinosauriërs|dinosauriër]] die ook een vogelachtige kop met snavel bezit.

==Trivia==
*Het 17e Squadron MRH (multirole-helikopters) van de Belgische luchtcomponent heeft een griffioen als embleem.
*De [[Vrije Universiteit Amsterdam]] heeft een griffioen als logo.<ref>[https://web.archive.org/web/20200808114909/https://www.vu.nl/nl/over-de-vu/profiel-en-missie/het-beeldmerk-griffioen/index.aspx Het beeldmerk 'griffioen'], www.vu.nl</ref>
*De griffioen was het symbool van de 41e brigade van de Nederlandse [[Koninklijke Landmacht|landmacht]], gelegerd in [[Seedorf (legerplaats)|Seedorf]] in Duitsland. Na het opheffen van de 41e brigade is de griffioen het symbool geworden van 411 Opvang- en Afvoercie (per 1 juli 2006), onderdeel van 400 Geneeskundig Bataljon, gelegerd in Ermelo.
*De Finse papier- en triplexfabrikant [[UPM-Kymmene]] (merknaam Wisa) heeft de griffioen als logo.
*Een van de afdelingen van de toverschool [[Zweinstein]] uit de populaire [[Harry Potter (boekenreeks)|Harry Potter]]-boekenreeks heet [[Griffoendor]].
*Vliegtuigfabrikant [[Saab]] heeft een griffioen als logo geleend van Scania. Ook toen er nog auto's gemaakt werden onder de naam Saab werd een tijd een griffioen in het logo gebruikt.
*Vrachtautofabrikant en fabrikant van scheepsmotoren en bussen [[Scania]] heeft een griffioen als logo.
*Andere automerken met de griffioen als logo zijn het Engelse [[Vauxhall Motors|Vauxhall]], [[Bedford (vrachtwagenmerk)|Bedford]] en [[Kieft (bedrijf)|Kieft]], het Italiaanse [[Iso (bedrijf)|Iso Rivolta]], en het Duitse sportwagenmerk [[Gumpert]].
*De griffioen is het [[wapendier]] van de [[Huis Romanov|Romanov]]-dynastie en siert onder andere de [[Herdenkingsdecoratie voor het 300-jarig bestaan van de Romanov-dynastie]] en de [[Orde van Sint-Nicolaas de Wonderdoener]].
*De twee [[schildhouder]]s in de wapens van [[Dordrecht]], [[Wapen van Heemstede|Heemstede]] en [[Wapen van Waterland|Waterland]] zijn griffioenen. Het waterschap [[Hollandse Delta]] heeft één griffioen achter het [[Wapen van Hollandse Delta|wapen]] staan.
*Ook de wapens van de Friese gemeenten [[Ooststellingwerf|Oost-]] en [[Weststellingwerf]] hebben een griffioen op het schild staan.
*[[SV De Griffioen]] is een sportvereniging in [[Oosterwolde (Friesland)]]. De griffioen komt terug in het logo.

==Zie ook==
* [[Lijst van fabeldieren]]
* [[Vogel Grijp]]
* [[Asterix en de Griffioen]]

==Externe link==
* [https://www.xs4all.nl/~adcs/NatBl/fabel/griffn.html Griffioen] - [[Jacob van Maerlant]] over de Griffioen in zijn ''Der Naturen Bloeme''

==Referenties==
{{References}}

{{Navigatie vaktermen heraldiek}}

[[Categorie:Fabeldier]][[Categorie:Arabische folklore]][[Categorie:Cultuur in Azië]][[Categorie:Cultuur in Europa]][[Categorie:Fictieve hybride]][[Categorie:Wapendier]][[Categorie:Fictieve vogel]][[Categorie:Fictieve leeuw]]

Griffioen - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "{{Woordenboek}}↵" door ""