https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=GeheimraadGeheimraad - Bewerkingsoverzicht2026-04-11T19:20:42ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Geheimraad&diff=26008&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-04-06T05:23:57Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>Een '''Geheimraad''' is een ([[academie|niet-academische]]) titel voor speciale [[adviseur]]s van een [[vorst (titel)|soeverein vorst]]. De titel kwam in de [[17de eeuw]] voor het eerst in zwang. De vorst verleende deze titel aan persoonlijke raadgevers, maar later ook aan [[hoogleraar|hoogleraren]] en ondernemers. Tegenwoordig wordt een dergelijke titel, ''privy councillor'' of ''privy counsellor'', alleen nog in het [[Verenigd Koninkrijk]] gehanteerd.<br />
<br />
==[[Duitsland]]==<br />
De titel ''Geheimrat'' (eig.: ''Geheimer Rat'') werd reeds verleend ten tijde van het [[Heilige Roomse Rijk]]. Niet alleen verleende de [[keizer]] deze titel, maar ook de talrijke vorsten die het rijk telde. Deze praktijk werd voortgezet tijdens het [[Tweede Duitse Rijk]]. Met de instelling van de [[Weimarrepubliek|republiek]] in 1918 werd de titel niet meer verleend. Een ''Geheimrat'' werd aangesproken als [[excellentie]].<br />
<br />
Een ''Wirklicher Geheimer Rat'' ("Werkelijke Geheime Raad") stond in hogere rangorde dan een ''Geheimer Rat''.<br />
<br />
==[[Oostenrijk]]==<br />
De titel ''Geheimrat'' werd ook in het [[Cisleithanië|keizerrijk Oostenrijk]] verleend. Ook hier werd de drager van de titel aangesproken als excellentie. In 1919 werd het voeren van de titel strafbaar gesteld. De reeds bestaande titel ''(Geheimer) Hofrat'' wordt sindsdien verleend aan academici, [[ambtenaar|beambten]] etc. en heeft de titel ''Geheimrat'' in feite vervangen.<br />
<br />
In zowel Duitsland als Oostenrijk kon een vorst een beroep doen op een ''Geheimer Rat'' om hem van dienst te zijn en te adviseren. Dit was alleen theoretisch, in de praktijk was het gewoon een eretitel die werd verleend en slechts klein aantal werd dan ook daadwerkelijk door de vorst gevraagd om advies. Het is overigens een misvatting dat alleen mensen van adel geheimraad konden worden. Met name zij die in het wetenschappelijk veld werkzaam waren, waren vaak niet van adel. Dit gold ook voor ondernemers en zakenlieden.<br />
<br />
In de [[Duits]]talige landen waren er diverse varianten op de titel ''Geheimer Rat'':<br />
<br />
*Baurat (Bau-R.) / Geheimer Baurat<br />
*Hofbaurat / Geheimer Hofbaurat<br />
*Justizrat / Geheimer Justizrat<br />
*Kommerzienrat (Kom.-R.) (in Oostenrijk: Kommerzialrat) / Geheimer Kommerzienrat (Geh. Kom.-R.)<br />
*Medizinalrat / Geheimer Medizinalrat<br />
*Ökonomierat / Geheimer Ökonomierat<br />
*Regierungsrat (Reg.-R.) / Geheimer Regierungsrat (Geh. Reg.-R.)<br />
*Regierungs- und Baurat / Geheimer Regierungs- und Baurat<br />
*Geheimer Archivrat<br />
*Generalsuperintendent (Gen.-Sup.)<br />
*Hofrat<br />
*Legationsrat (Leg.-R.)<br />
*Kommissionsrat<br />
*Obertribunalrat (Ob.Trib.R.)<br />
*Rat<br />
*Staatsrat (Staats-R.)<br />
*Geheimrat (Geheim-R.)<br />
*Wirklicher Geheimrat (Wirkl. Geh.-R.)<br />
<br />
De titel van geheimraad volgde voor de naam van een persoon en voor diens (eventuele) academische en/of adellijke titels. Bijvoorbeeld: ''Wirkl. Geh.-R.'' Prof. Dr. [[Eduard von Simson]] of ''Geheimer Baurat'' Dr.-Ing. Dr. phil. h.c. Dr. tech. h.c. [[Emil Rathenau]] (oprichter van [[AEG]]).<br />
<br />
==[[Rusland]]==<br />
[[Tsaar|Tsaristisch]] [[Rusland]] kende ook de titel geheimraad. Het was de hoogste titel binnen de [[Rangentabel]].<br />
<br />
==[[Verenigd Koninkrijk]]==<br />
{{Zie hoofdartikel|Privy Council van het Verenigd Koninkrijk|||||||||}}<br />
''His Majesty's Most Honourable [[Privy Council van het Verenigd Koninkrijk|Privy Council]]'', kortweg ''Privy Council'' - ''privy'' van ''[[privacy]]'' - is de geheimraad van de [[Verenigd Koninkrijk|Britse]] [[Koning (titel)|koning]](in). De ''Privy Council'' bestaat uit twee comités:<br />
<br />
*Een comité bestaande uit alle huidige en vroegere ministers, aangevuld met vooraanstaande politici (zoals de leiders van de grootste partijen in het [[parlement]]) zijn ''Privy Councillors'' (of ''Privy Counsellors)''<br />
*Een juridisch comité, het ''Judicial Committee of the Privy Council'', dat bestaat uit de belangrijkste Britse [[rechter]]s. Daarnaast hebben ook rechters ''([[Law Lords]])'' uit het [[Commonwealth of Nations]] ([[Gemenebest van Naties]]) zitting in het ''Judicial Committee''. Het ''Judicial Council'' fungeert namelijk ook als hoogste rechtsinstantie van het Commonwealth.<br />
<br />
Nieuwe leden moeten een [[eed|eed zweren]] alvorens te worden toegelaten tot de ''Privy Council''. Leden voeren de titel ''[[The Right Honourable]]'' en personen die deze titel reeds voeren (bijvoorbeeld adel) plaatsen de afkorting "PC" achter hun naam. Bijvoorbeeld ''The Rt. Hon.'' Dr. [[Gordon Brown]] of ''The Most Revd.'' Dr. [[Rowan Williams]] DPhil DCL DD MA (Cantab) FBA (voormalig [[Aartsbisschop van Canterbury]]).<br />
<br />
==Zie ook==<br />
* [[Staatsraad (staatsorgaan)|Staatsraad]]<br />
[[Categorie:Rechtsgeschiedenis]]<br />
[[Categorie:Titulatuur]]</div>Colani