Colani: /* Vernoemingen */

2023-03-26T04:32:45Z

Vernoemingen

Nieuwe pagina

{{Infobox militair persoon
| naam = Gaspard de Coligny
| afbeelding = Gaspard de Coligny 1517 1572.jpg
| afbeeldingbreedte =
| onderschrift = Portret van Gaspard de Coligny (1517-1572). Onderdeel van de Leeuwarden-reeks, een serie portretten van militairen uit de [[Tachtigjarige Oorlog]] en leden van het Huis [[Oranje-Nassau]], in 1633 voor het eerst vermeld in het [[Stadhouderlijk Hof]] in Leeuwarden.
| bijnaam = Seigneur de Châtillon
| volledigenaam = Gaspard II van Coligny
| geboortedatum = [[16 februari]] [[1519]]
| geboorteplaats = [[Châtillon-sur-Loing]]
| sterfdatum = [[24 augustus]] [[1572]]
| sterfplaats = [[Parijs]]
| begraven =
| religie = [[Protestantisme|Protestants]]
| partij-naam =
| partij = [[Koninkrijk Frankrijk]]
| onderdeel =
| dienstjaren = 1552-1572
| rang = [[Admiraal van Frankrijk]]
| eenheid =
| leiding = [[Hugenoten]]
| veldslagen-naam =
| veldslagen = [[Bartholomeusnacht]]
| onderscheidingen =
| anderwerk =
| portaal = Middeleeuwen
}}
'''Gaspard de Coligny''' ([[Châtillon-sur-Loing]], [[16 februari]] [[1519]] - [[Parijs]], [[24 augustus]] [[1572]]) was graaf van [[Châtillon-Coligny]] als ''Gaspard II van Coligny''. Hij was [[admiraal van Frankrijk]] en [[hugenoots]] leider. Zijn dochter [[Louise de Coligny]] was gehuwd met [[Willem van Oranje]], ze was zijn vierde echtgenote.

== Biografie ==
Coligny werd geboren in een adellijke familie in [[Bourgondië (regio)|Bourgondië]]. Zijn ouders waren Gaspard I van Coligny en Louise van Montmorency, de zus van [[Anne van Montmorency (1493-1567)|Anne de Montmorency]]. Hij studeerde letteren maar stopte ermee toen hij in het leger ging. In 1544 vocht hij in Italië. In 1552 werd hij admiraal. Als admiraal organiseerde hij twee vlootexpedities om [[Frans Florida]] te stichten; dit bestond slechts kortstondig. In 1557 verdedigde hij [[Saint-Quentin (Aisne)|Saint-Quentin]] vruchteloos tegen de Habsburgers en werd hij gevangengezet, eerst in [[Sluis (stad)|Sluis]], Zeeuws-Vlaanderen en nadien in het [[Spanjaardenkasteel]] te [[Gent]].

=== Calvinist ===
In Gent las hij de [[Bijbel (christendom)|Bijbel]], die hij van zijn broer had gekregen. Hij hoorde over de leider van de protestanten [[Maarten Luther]] in Duitsland en correspondeerde met de Frans-Zwitsere theoloog [[Johannes Calvijn]], grondlegger van de christelijke stroming die calvinisme ging heten. Nadat er voor hem een losprijs was betaald, mocht hij naar huis. Coligny besloot te strijden voor de rechten van de protestanten in Frankrijk, die door de katholieken werden uitgescholden als [[hugenoten]], wat hun [[geuzennaam]] werd. Het aantal hugenoten wordt in het midden van de 16de eeuw op een half miljoen geschat. Talrijke andere adellijke families gingen over tot het calvinisme en gaven het macht en aanzien. Coligny was aangetrokken door de theologie van Calvijn, maar zijn beslissing had zeker ook politieke motieven.

=== Hugenotenoorlog ===
In 1562 braken de [[Hugenotenoorlogen]] uit. Coligny nam ondanks zijn aarzelingen deel aan de strijd. Na de dood van [[Lodewijk I van Bourbon-Condé]] werd hij de militaire leider van de hugenoten. Het kasteel van [[Tanlay]] in Bourgondië, eigendom van zijn broer François de Coligny d'Andelot, werd hun hoofdkwartier. Onder leiding van Gaspard de Coligny werd daar, in een torenkamer, geregeld overleg gepleegd. Coligny was maar een matige veldheer en zijn leger werd in oktober 1569 verslagen [[Slag bij Moncontour|bij Moncontour]]. Hij slaagde er echter in een nieuw leger samen te stellen in het zuiden van Frankrijk en wist zo de voordelige [[Vrede van Saint-Germain-en-Laye]] (1570) af te dwingen.

=== Moord ===
Coligny kon hierna terugkeren naar het Franse hof en wist in de gratie te komen van koning [[Karel IX van Frankrijk]]. Hij probeerde de koning te overtuigen om met een gecombineerd katholiek en protestants leger de [[Spaanse Nederlanden]] aan te vallen. Deze plannen vielen slecht bij [[Catharina de' Medici|Catherina de' Medici]] en de katholieke voorman [[Hendrik I van Guise]]. Op [[22 augustus]] 1572 werd hij in Parijs op straat neergeschoten. Hij verloor daarbij een vinger van zijn rechterhand en een elleboog werd verbrijzeld. Hij werd op zijn ziekbed nog bezocht door de koning. Maar twee dagen later, tijdens de [[Bartholomeusnacht]], werd hij in zijn huis vermoord door een militie in opdracht van hertog Hendrik I van Guise, met medeweten van de koning. Nog levend werd hij uit het venster geworpen en op straat onthoofd.<ref>{{en}} [https://www.britannica.com/biography/Gaspard-II-de-Coligny-seigneur-de-Chatillon Gaspard II de Coligny, seigneur de Châtillon (britannica.com)] Geraadpleegd op 27 januari 2023.</ref>

== Vernoemingen ==
In Gent en [[Baarn]] is een protestants-christelijke school naar Gaspard de Coligny genoemd.

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Coligny, Gaspard}}
[[Categorie:Franse adel]]
[[Categorie:Frans admiraal]]
[[Categorie:Vermoord heerser|Gaspard C]]
[[Categorie:Hugenoot]]
[[Categorie:16e-eeuws militair]]

Gaspard de Coligny - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Vernoemingen */