Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-07-06T08:31:45Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox pantservoertuig
| naam=Ford GPA
| afbeelding= Ford GPA-001.jpg
| onderschrift= Ford GPA ‘Seep’
| bemanning=1 chauffeur
| lengte=4,6 m
| breedte=1,6 m
| hoogte=1,75 m
| gewicht=1.630 kg
| laadvermogen=400 kg
| pantser=geen
| hoofd=
| motor=Ford GPW, 60 [[Paardenkracht (eenheid)|pk]], 2.199 [[kubieke centimeter|cc]], 4-cilinders
| wegsnelheid=95 km/h / water 8,5 km/h
| bereik= 400 km (weg) / 70 km (water)
}}
De '''Ford GPA''' was een [[amfibievoertuig]] gebaseerd op de bekende [[jeep]] uit de [[Tweede Wereldoorlog]]. Bij een geallieerde landing vanuit zee en bij het oversteken van rivieren zou een varende jeep zijn waarde kunnen bewijzen. Het ontwerp was echter geen succes; het voertuig was te zwaar en was zowel in het water als op het land moeilijk hanteerbaar<ref name=AMJP>[http://www.m201.com/GPA.htm {{en}} Het verhaal van de amfibische jeep]</ref>. De Seep was wel de basis voor de latere en meer succesvolle amfibievrachtwagen, de [[DUKW]].

De afkorting GPA staat voor:
* '''G''' is van government (overheid)
* '''P''' voor een [[wielbasis]] van 80 inch (213 cm)
* '''A''' voor amfibisch.
De officiële type aanduiding was: QMC-4 ¼ Ton Truck Light Amphibian.

==Geschiedenis en ontwikkeling ==
De jeep was aan het begin van de Tweede Wereldoorlog al in productie genomen. In maart 1941 werd het Amerikaanse ''National Defense Research Committee'' (NDRC) gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken van een amfibische jeep<ref name=AMJP/>. Deze varende jeep, ook wel ''Seep'' van ''Sea Jeep'' genoemd, zou een belangrijke rol kunnen spelen in de strijd tegen het Duitse leger in Europa. Er werd rekening gehouden dat veel bruggen vernield zouden zijn en een varende jeep zou een uitkomst kunnen bieden.

In juni 1941 werd de opdracht voor een ontwerp verstrekt aan Sparkman & Stephens, een ontwerper van [[Jacht (scheepstype)|jachten]]. Het voertuig zou maximaal 1.200 kg mogen wegen. In het najaar van 1941 waren de tekeningen klaar en het Amerikaanse defensiebedrijf [[Marmon-Herrington]] werd gevraagd een [[prototype]] te bouwen. In december 1941 werd het prototype gepresenteerd; met een gewicht van bijna 1.700 kilogram was het voertuig echter veel te zwaar. In diezelfde maand werd automobielbedrijf [[Ford Motor Company|Ford]] ook gevraagd een prototype te bouwen. Ford voorzag de standaard [[Ford GPW]] van een waterdichte [[scheepsromp|romp]], een [[Scheepsschroef|schroef]] en een roer<ref>{{en}} {{Cite book|title= Jeep|auteur=Jim Allen|uitgever=MBI Publishing, St Paul (VS)|datum=2004|url= http://books.google.nl/books?id=zTsAbTJB5RIC&pg=PA40&dq=ford+gpa&hl=nl&ei=kGf6TMDDJoObOv-yzNQK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CDgQ6AEwBA#v=onepage&q=ford%20gpa&f=false|accessdate=2010-12-04}}</ref>. In februari 1942 werd het Ford model getoond en in april kreeg Ford al de opdracht om 5.000 exemplaren te produceren.

==In dienst==
[[Bestand:Ford GPA-003.jpg|thumb|left|Interieur van de Seep]]
Het voertuig was niet uitgebreid getest en in de praktijk vielen de prestaties tegen. Met een eigen gewicht van 1.600 kg was het het voertuig 400 kg zwaarder dan verwacht. De grootte van de romp was hiervoor niet aangepast waardoor de seep laag in het water lag. Hierdoor kon minder vracht en passagiers, maximaal vier naast een chauffeur, worden meegenomen. Het voertuig was ook alleen te gebruiken bij kalm weer en lage golven. De seep was wel voorzien van een pomp om naar binnen gestroomd water eruit te pompen. De belangrijkste taak van de seep om soldaten en vracht van schepen naar de wal te brengen kwam hierdoor in het geding. Eenmaal op land was de seep ook te zwaar en bleef daardoor vaak in het zand steken. Medio 1943 werd de productie al gestaakt. In total waren circa 12.800 Seeps geproduceerd<ref name=AMJP/>.
[[Bestand:Ford GPA 2019.jpg|miniatuur|rechts]]
De seep heeft een rol gespeeld bij de [[landing op Sicilië]]. Verder zijn de seeps gebruikt bij de [[Operatie Overlord|landing in Normandië]], in Nederland en bij de strijd in de [[Grote Oceaan]]. Veel seeps zijn onder de Amerikaanse [[Lend-Lease Act|Leen- en Pachtwet]] ook aan de Sovjet-Unie geleverd. Bij het Rode Leger waren de ervaringen met het voertuig beter, met name bij het oversteken van rivieren.

==Naoorlogse Sovjet versie - GAZ-46 MAV==
Vanwege het succes van de seep, besloot het Sovjetleger na de oorlog een eigen voertuig te produceren. Zonder veel uiterlijke veranderingen werd de romp geplaatst op het [[chassis]] van een [[GAZ-64|GAZ-67]] 4x4 jeep. In 1952 werd een tweede versie ontwikkeld op basis van de [[UAZ-69]] jeep, de GAZ-46 MAV<ref>{{en}} JANE's Military Vehicles and Ground Support Equipment, 1985, blz 493</ref>. De '''MAV''' (Russisch, малый автомобиль водоплавающий, ofwel ''klein drijvend voertuig'') werd ook bij andere [[Warschau Pact]] landen gebruikt. Hieronder nog enkele technische gegevens van de GAZ-46 MAV:

'''Motor:'''
*Merk/type: M 20, 4-cilinders
*Brandstof: benzine
*Vermogen: 55 [[Paardenkracht (eenheid)|pk]] bij 3.600 toeren per minuut

'''Afmetingen en gewichten:'''
*Lengte voertuig: 5,06 meter
*Hoogte voertuig: 2,04 meter
*Breedte voertuig: 1,74 meter
*Gewicht (leeg): 2 ton
*Maximaal toegestaan laadvermogen: 0,5 ton

'''Prestaties'''
*Maximumsnelheid op land: 90 km/h
*Maximumsnelheid in water: 9 km/h
*Inhoud brandstoftank: 90 liter
*Bereik op land: 500 kilometer

==Zie ook==
* [[DUKW]]
* [[Volkswagen Schwimmwagen]]

==Externe links==
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20210709181630/https://olive-drab.com/idphoto/id_photos_gpa.php Olive Drab informatie over Ford GPA]
* {{en}}[http://books.google.com/books?id=uicDAAAAMBAJ&pg=PA74&dq=popular+science+1943+brothers+under+the+skin&hl=en&ei=TXDOTLrHA42Snwe6-O3aDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q&f=true '' "This Jeep Can Swim" '', Juni 1943, Popular Science]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20100514105028/http://www.filmprops.nl/produkten/fordoper.man.htm Technische handleiding Ford Amfibische jeep, ¼ ton, 4x4]

{{Appendix}}
{{Navigatie gevechtsvoertuigen Verenigde Staten Tweede Wereldoorlog}}

[[Categorie:Militair voertuig]]
[[Categorie:Amerikaans gevechtsvoertuig in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Technologie tijdens de Tweede Wereldoorlog]]

Ford GPA - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd