Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-10-08T13:51:27Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

Het '''filhellenisme''' ''(fil - hel - le` nis - me)'' is een sterk met de [[Grieken]] sympathiserende stroming. Het filhellenisme van de Romeinen zorgde ervoor dat de conventionele einddatum van het [[hellenisme]] 27 v.C. is.<ref>Naar ongepubliceerde cursus Geschiedenis Vakstudie 2 van de Arteveldehogeschool. <br />Auteurs: Bauters, C.;Berings, G.; Van Schaftingen, J.. <br />AHS/PBAOSO/4837/1</ref>

==Het filhellenisme in de Oudheid==
De term "philhellen" had in de oudheid twee betekenissen of, mogelijk, een verschuivende betekenis. Het woord betekent in het [[Grieks]] "vriend van de Grieken" en werd ook voor Grieken gebruikt. [[Plato]] en [[Xenophon]] gebruikten de term in de betekenis van "Grieks [[Vaderlandsliefde|patriot]]" in de strijd tegen vreemdelingen.

Voorbeelden van vreemde vorsten die als philhellen genoemd en geëerd werden zijn:

* [[Alexander I van Macedonië]], in de ogen van de Grieken een halve barbaar, werd door de Thebaanse dichter Pindares een "philhellen" genoemd.
* [[Jason van Pherae]] genoemd door [[Isocrates]]
* [[Evagoras van Cyprus]] genoemd door Isocrates
* [[Nero (keizer)|Keizer Nero]], die Griekenland bezocht
* Keizer [[Hadrianus]], die veel geld in het behoud van de Griekse cultuur investeerde en het [[Panhellenicon]] weer bijeenriep.
* Alle koningen van het [[Parthische Rijk]] noemden zichzelf vrienden der Grieken op de munten die ze lieten slaan.

De Grieken zagen neer op vreemdelingen die zij "[[barbaren]]" noemden. De Romeinse elite voelde zich desondanks zeer tot de Griekse leefwijze, de gerechten, de filosofie, de welsprekendheid en de kunst aangetrokken. Deze gevoelens leefden ook bij de [[Hellenisme|Hellenistische]], maar in Griekse ogen barbaarse, vorsten in [[Anatolië|Klein-Azië]] en op de [[Kaukasus (gebied)|Kaukasus]].
De hoogste eer die de Grieken een dergelijke bewonderaar, [[Hadrianus]] die vloeiend [[Attisch (dialect)|Attisch-Grieks]] sprak is daarvan een voorbeeld, bewezen was een tekst of inscriptie waarin de vreemdeling een "filhellenos" of "vriend van Griekenland" werd genoemd.<ref>Anthony Everitt</ref>

==Filhellenisme in de 19e eeuw==
[[Bestand:Eugène Delacroix - Le Massacre de Scio.jpg|300px|right|Het bloedbad op Chios, door Eugène Delacrouix]]
In de [[19e eeuw|negentiende eeuw]] was het Filhellenisme een stroming die sympathiseerde met het streven naar onafhankelijkheid van de Grieken in een periode dat [[Griekenland]] deel uitmaakte van het [[Ottomaanse Rijk]]. Een bekende exponent van die stroming was [[Lord Byron]] die meestreed tijdens de [[Griekse Onafhankelijkheidsoorlog]] en er ook overleed.

In zijn gedichten beschreef Byron het contrast tussen het geknechte en het ooit zo trotse Griekenland.<ref>Don Juan C. III. 1820</ref> Deze gedichten, met name "De bergen zien op Marathon" werden in Nederland bekend door een vertaling van de hand van [[Nicolaas Beets]].<ref>{{Citeer web |url=http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/BeetsNic/winterloof/griekzan.html |titel="DE GRIEKSCHE ZANGER onder de Turksche Overheersching" |bezochtdatum=18 juni 2010 |archiefdatum=4 maart 2016 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20160304194849/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/BeetsNic/winterloof/griekzan.html |dodeurl=ja }}</ref>

De 19e-eeuwse Europeanen maakten voor het eerst kennis met de restanten van de Griekse klassieke architectuur. In de daarvoor liggende eeuwen was de nadruk steeds op de literaire en filosofische nalatenschap van het klassieke Griekenland gevallen. Zo werden in de 19e eeuw de door Phidias gehouwen [[Elgin Marbles]] en de beroemde [[Nikè van Samothrake|Nikè]] van [[Samothrake|Samothrakè]] naar Londen en het [[Louvre]] in Parijs gebracht.

Het lot van de Grieken onder het wrede Turkse bestuur begon de gemoederen bezig te houden. Men voelde zich verwant met de weliswaar [[orthodox]]e maar toch christelijke geloofsgenoten in Griekenland en de romantische dichters en schrijvers van de vroege 19e eeuw gingen benadrukken wat Europa aan Hellas te danken had. Hoe kon dit ooit zo machtige volk dat de Perzen had weerstaan nu zo geknecht zijn?

Schilders begonnen Griekenland en de ruïnes af te beelden en de meedogenloze Turkse onderdrukking, waaronder de gewoonte om knappe jongens en meisjes te ontvoeren werd door de schrijver [[Victor Hugo]] in zijn elegie "L'Enfant de Chios" en door romantische schilders als [[Eugène Delacroix]] in zijn "Massamoord op [[Chios (eiland)|Chios]]" breed uitgemeten. Op Chios werden in [[1823]] 22.000 Grieken vermoord of in [[slavernij]] weggevoerd.<ref>De opgegeven aantallen variëren. Men noemt ook 30.000 doden en 30.000 tot slaven gemaakte Grieken.</ref>

Dit 19e-eeuwse filhellenisme liep parallel met de Russische en Britse pogingen om politieke en economische invloed in Griekenland en het Oostelijk Bekken van de [[Middellandse Zee]] te verwerven. Turkije werd steeds zwakker en de grootmachten probeerden strategische posities in te nemen, mede met het oog op de controle van de [[Bosporus (zeestraat)|Bosporus]] en de doorvaart naar de Zwarte Zee.

{{Appendix}}

[[Categorie:Hellenistische oudheid]]
[[Categorie:Romeinse oudheid]]

Filhellenisme - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd