Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-03-08T09:16:48Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| naam = Federico da Montefeltro
| leven = [[1422]]–[[1482]]
| afbeelding = Federico da Montefeltro.jpg
| onderschrift = Fedrico da Montefeltro (1465/66) door [[Piero della Francesca]] (detail uit ''[[Portretten van Federico da Montefeltro en Battista Sforza]]'')
| functie = [[Hertogdom Urbino|Hertog van Urbino]]
| periode = 1474–1482
| voorganger = [[Oddantonio da Montefeltro]]
| opvolger = [[Guidobaldo da Montefeltro]]
| regent = 
| functie1 = ''[[Condottiere]]'' onder [[Pius II]]
| periode1 = jaren [[1450-1459|1450]]
| medeheersers =
| geboortedatum = 7 juni [[1422]]
| geboorteplaats = Kasteel van Petroia, [[Gubbio]], [[Kerkelijke Staat]] ([[Italië]])
| sterfdatum = 10 september [[1482]]
| sterfplaats = [[Ferrara (stad)|Ferrara]], [[hertogdom Ferrara]]
| vader = Guidantonio da Montefeltro
| moeder =
| dynastie = Huis Montefeltro
| broerzus = Oddantonio da Montefeltro (halfbroer)
| partner = [[Gentile Brancaleoni]], [[Battista Sforza]]
| kinderen = Costanza di Montefeltro, Giovanna di Montefeltro, Isabetta di Montefeltro, Costanza di Montefeltro, Violanta di Montefeltro, Agnesi di Montefeltro, Guidobaldo da Montefeltro
| handtekening =
| website =
| bron =
| heraldiek =
| heraldiek-uitleg =
| portaal = Vroegmoderne Tijd
}}
'''Federico da Montefeltro''' (7 juni [[1422]] – 10 september [[1482]]) was een [[Italië|Italiaanse]] [[condottiere]] tijdens de [[Italiaanse renaissance|renaissance]], die een van de grootste [[Bibliotheek (algemeen)|bibliotheken]] van handschriften liet samenstellen door de librariër [[Vespasiano da Bisticci]]. In zijn [[Palazzo Ducale (Urbino)|paleis]] in [[Urbino (stad)|Urbino]] verzamelde hij [[Renaissance-humanisme|humanisten]] om zich heen die vele boeken toevoegden aan de collectie.

== Biografie ==
Da Montefeltro werd als buitenechtelijke erfgenaam van het [[graafschap Montefeltro]] geboren. Hij begon zijn carrière als [[Huursoldaat|huurling]] en werd na het overlijden van zijn halfbroer de [[Hertogdom Urbino|hertog van Urbino]]. Naast zijn militaire bekwaamheden ontwikkelde hij een interesse voor kunst. In 1472 liet hij zijn portret schilderen door [[Piero della Francesca]]. Door een verwonding tijdens een toernooi verloor hij zijn rechteroog, waardoor hij altijd en profil werd afgebeeld. Desalniettemin merkte [[paus Pius II]] op dat "onze kapitein alles ziet met zijn ene oog".

Hij was niet alleen beroemd vanwege zijn militaire prestaties, maar ook om zijn menselijkheid en fatsoen. Toen de [[Republiek Venetië|Venetianen]] hem 80.000 [[Dukaat|dukaten]] aanboden om niet tegen hen ten oorlog te trekken, wees hij dit aanbod af. Hij transformeerde zijn fort in een uitloper van de [[Apennijnen]] in een paleis, dat het centrum werd van de renaissance. Vorsten stuurden hun erfgenamen naar zijn hof om krijgskunst en hofetiquette te leren. Onder zijn bescherming en begeleiding bevonden zich kunstenaars als [[Rafaël (kunstenaar)|Rafaël]], [[Donato Bramante|Bramante]] en [[Baldassare Castiglione|Castiglione]].<ref>{{Citeer boek|titel=De Renaissance : bakermat van de moderne mens|medeauteurs=Merle Severy, Seymour L. Fishbein, Melville Bell Grosvenor|url=https://www.worldcat.org/oclc/63405830|uitgever=De Haan [etc.]|plaats=Bussum|datum=cop. 1976|ISBN=90-228-3135-3}}</ref>

In de jaren '50 van de vijftiende eeuw vocht da Montefeltro aan de zijde van de koning van [[Koninkrijk Napels|Napels]] en paus Pius II, die zijn bondgenoot was. Hij trad in het huwelijk met [[Battista Sforza]], een afstammeling van een andere succesvolle [[condottiere]]-familie met veel invloed in [[Milaan (stad)|Milaan]]. Als dank schonk hij [[Pesaro]] aan de Sforza's en ontving hij [[Fossombrone]] als geschenk, wat hem echter tot vijand maakte van [[Sigismondo Malatesta]]. In naam van Pius II versloeg Montefeltro Malatesta in 1459 bij de rivier de [[Cesano]] in [[Romagna]]. Als beloning werd hij door de paus benoemd tot [[vicaris]] van de veroverde gebieden. Maar toen Pius II probeerde het rijk van Malatesta ([[Rimini (provincie)|Rimini]]) onder zijn gezag te brengen, liep Montefeltro over naar de andere kant en vocht hij tegen de uitbreiding van het pauselijk gezag. In 1474 liet [[paus Sixtus IV]] zijn neef Giovanni trouwen met Federico's dochter Giovanna, waardoor Montefeltro weer een bondgenoot van het [[Heilige Stoel|Vaticaan]] werd. Na het overlijden van Federico in 1482 werd het graafschap Urbino via zijn dochter deel van het pauselijke rijk.

[[Bestand:Portrait of Federico da Montefeltro with His Son Guidobaldo.jpg|miniatuur|Portret van Federico da Montefeltro en zijn zoon [[Guidobaldo da Montefeltro|Guidobaldo]]]]

==Moordaanslag in Florence==
De reputatie van Federico was niet onbesproken, aangezien er beschuldigingen zijn dat hij betrokken was bij de moord op zijn halfbroer Oddantonio in 1444. Er zijn echter twijfels over zijn daadwerkelijke betrokkenheid bij deze moord, gezien het feit dat hij in het boek [[Il libro del Cortegiano]] van [[Baldassare Castiglione]] werd beschreven als een vorst die bekendstond om zijn ongewapende en onbegeleide wandelingen in openbare parken, wat als een toonbeeld van zijn heerserschap werd beschouwd.

Hij zou ook, samen met paus Sixtus IV, een van de architecten zijn geweest van de [[Pazzi-samenzwering]] die in 1478 plaatsvond in de kathedraal van Florence met als doel [[Lorenzo I de' Medici|Lorenzo de' Medici]] en zijn broer [[Giuliano di Piero de' Medici|Giuliano]] uit te schakelen.

== Zie ook ==
* ''[[Portretten van Federico da Montefeltro en Battista Sforza]]'' van [[Piero della Francesca]]

{{Appendix|1=alles|2=
* [https://www.standaard.be/cnt/gad4834g De Standaard Artikel van 2 maart 2004 "Moordplan na 526 jaar ontrafeld"]
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Condottiere|Montefeltro, Federico da]]
[[Categorie:15e-eeuws militair|Montefeltro, Federico]]
[[Categorie:Huis Montefeltro]]
[[Categorie:Hertog van Urbino]]

Federico da Montefeltro - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd