Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-03-01T11:20:08Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

Een '''eigenerfde''' of '''eigengeërfde''' was tijdens de [[middeleeuwen]] en het [[ancien régime]] iemand die vrij-eigen of [[Allodium|allodiaal]] grondbezit van enige omvang had. Theoretisch zouden edelen met allodiaal grondbezit ook behoren tot de eigenerfden. In de praktijk werd de term slechts gebruikt voor niet-adellijke grondbezitters.

==Geschiedenis==
Een eigenerfde was in de [[middeleeuwen]] en het [[ancien régime]] een (vaak middelgrote of grote) boer met eigen grond die ook eigenaar was van zijn erf met de daarbij horende rechten. Dit onderscheidt hem van de meier die het erf met bijbehorende gebouwen en landerijen pachtte van de werkelijke eigenaar wat een eigenerfde kon zijn, of een edele dan wel kerkelijke grootgrondbezitter. Een eigenerfde was een vrije boer die zijn hoeve zonder tussenkomst van een leenheer kon (laten) bewerken.

De eigenerfden hadden [[Waardeel|waardelen]], dat zijn aandelen in de [[Marke (bestuur)|boermarke]], het gemeenschappelijke bezit van een [[buurschap]]. Zij werden gemachtigd door de markegenoten, de inwoners van een [[Marke (bestuur)|marke]], en vormden het dagelijks bestuur van de marke. Eigenerfde boeren die in het bezit waren van een paard en steek- of slagwapens, werden [[weerboer]]en genoemd. In de provincies [[Drenthe]], [[Friesland]] en [[Groningen (provincie)|Groningen]] speelden de eigenerfden een grote rol in de staatsinrichting. Samen met de [[adel]] zaten zij in de [[staten]] van deze provincies. Bij edele [[heerd]]en bezaten eigenerfden het [[collatierecht]], dat is het recht om een dominee of pastoor voor te dragen voor benoeming. Ook konden ze andere functionarissen voor benoeming voordragen. In het 'monsterproces van Faan', waarin de beruchte [[Rudolf de Mepsche]] 22 mensen ter dood veroordeelde voor 'sodomie' (zie [[Zuidhorn (plaats)#"Faansche Gruwelen" van 1731|Faansche Gruwelen]] in het artikel Zuidhorn), speelde de positie van de eigenerfden een belangrijke rol.

In de moderne tijd nam de stand van de [[herenboer]] eenzelfde soort sociale positie in als die van de rijkere eigengeërfde boeren van voorheen.

De herkomst van de eigenerfde is omstreden. Zeker is dat een deel van de eigenerfde goederen afkomstig is uit het vroeg-middeleeuwse goed van de [[Liberi (vrijen)|liberi]] uit de [[Karolingisch]]e of voor-Karolingische tijd.

==Zie ook==
*[[Erfgooier]]
*[[Gewaarden]]
*[[Koningsvrijen]]

{{Appendix|2=
* {{aut|Paul Noomen}}, ''Eeigenerfd of edel? Naar aanleiding van de afkomst van de Aytta's'' in: It Beaken, jrg. 74, nr. 3/4 (Fryske Akademy 2012).
}}

[[Categorie:Feodaliteit]]
[[Categorie:Boerenstand]]

Eigenerfde - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd