Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:19:53Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox auteur
| naam = Edith Eger
| afbeelding =
| onderschrift =
| citaat = Dat is de keuze die we hebben. Aandacht besteden aan wat we zijn verloren, of aan wat we nog hebben.<ref name="NRC" />
| volledige naam = Edita Eva Eger
| pseudoniem =
| beter-bekend-als =
| bijnaam =
| genoemd =
| geboren = [[29 september]] [[1927]]
| geboorteplaats = [[Košice (stad in Slowakije)|Košice]]
| overleden =
| overlijdensplaats =
| land = {{HU}} {{USA}}
| beroep = [[Psycholoog]] en [[auteur]]
| jaren-actief =
| genre =
| stroming =
| invloeden = [[Viktor Frankl]], [[Philip Zimbardo]]
| thema =
| bekende-werken = ''The Choice - Embrace the Possible''<br />''The Gift - 12 Lessons to Save Your Life''
| uitgeverij =
| onderscheiding =
| dbnl =
| handtekening =
| website = https://dreditheger.com/about
| lijst =
| ander portaal =
| portaal2 =
| portaal3 =
}}
'''Edita (Edith) Eva Eger''' ([[Košice (stad in Slowakije)|Košice]], [[29 september]] [[1927]]) is een Amerikaans [[psycholoog]]. Zij is een overlevende van de [[Holocaust]] en een specialist in de behandeling van [[posttraumatische stressstoornis]].<ref name=":1" /> Haar [[memoires]] met als titel ''The Choice - Embrace the Possible'' werd een internationale bestseller.<ref>{{Citeer web|url=https://www.lifehacker.com.au/2020/10/how-to-break-free-from-your-mental-prisons-with-psychologist-dr-edith-eger/|titel=How to Break Free From Your Mental Prisons, With Psychologist Dr. Edith Eger|bezochtdatum=2020-11-07|datum=2020-10-05|werk=Lifehacker Australia|taal=en}}</ref> Het theaterstuk ''De dans ontsprongen'' uit 2019 is geïnspireerd op Egers memoires.

== Biografie ==
{{Disclaimer primaire bronnen}}
Edith Eger is de jongste dochter van Lajos Elefánt en Ilona Klein, [[Culturele assimilatie|geassimileerde]] Joods-Hongaren in het toenmalige [[Tsjecho-Slowakije]]. Haar vader was kleermaker, haar moeder werkte voor het Ministerie van Hongarije.<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2018/sep/02/mind-power-in-auschwitz-and-healing-decades-later-edith-eger|titel=Mind power in Auschwitz – and healing decades later|bezochtdatum=2020-11-08|datum=2018-09-02|werk=The Guardian|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201109031112/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2018/sep/02/mind-power-in-auschwitz-and-healing-decades-later-edith-eger|archiefdatum=2020-11-09}}</ref><ref name="USHM">{{Citeer web |url=https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn508182 |titel=Oral history interview with Edith Eva Eger |werk=United States Holocaust Memorial Museum |auteur=Marci Jenkins|taal=en|datum=14 augustus 1992|bezochtdatum=9 november 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201113103836/https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn508182|archiefdatum=2020-11-13}}</ref> Haar geboortestad Košice hoorde voor juni 1920 en van 1938 tot 1945 bij [[Hongarije]] en heette toen Kassa. Zij kreeg vanaf haar vierde [[Klassiek ballet|balletles]], ging naar het [[gymnasium]] en [[turnen|turnde]] in het Hongaarse [[Olympische Spelen|olympisch]] team.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.kro-ncrv.nl/edith-eger|titel=Holocaust-overlevende Edith Eger vertelt over donkere tijd {{!}} KRO-NCRV|bezochtdatum=2020-11-07|werk=www.kro-ncrv.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201113063656/https://www.kro-ncrv.nl/edith-eger|archiefdatum=2020-11-13}}</ref><ref name="NYT" /> In 1942 voerde de Hongaarse regering nieuwe anti-Joodse wetten in en werd zij uit het turnteam verwijderd. Haar zus Clara was violiste en werd toegelaten tot het [[conservatorium]] van [[Boedapest]]. Zij werd tijdens de [[Tweede Wereldoorlog|oorlog]] door haar muziekleraar verborgen gehouden. Haar oudste zus Magda was pianiste.<ref name="EPHM">{{Citeer web |url=https://elpasoholocaustmuseum.org/eger-dr-edith |werk=El Paso Holocaust Museum|titel=Eger, Dr. Edith|taal=en|bezochtdatum=6 november 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20221028120833/https://elpasoholocaustmuseum.org/eger-dr-edith/|archiefdatum=2022-10-28}}</ref>

In maart 1944, na de Duitse bezetting van Hongarije, moest Edith met haar ouders en Magda in het [[getto]] van Kassa gaan wonen. In april werden ze gedwongen met 12.000 andere joden een maand lang in een baksteenfabriek te verblijven.<ref name=":1" /> Op 19 mei van dat jaar werden zij naar [[Auschwitz-Birkenau|Auschwitz]] gedeporteerd. Bij de selectie voor de [[gaskamer]] werd ze door [[Josef Mengele]] gescheiden van haar moeder, die naar de gaskamer werd gezonden. In haar memoires verhaalt Eger dat Mengele haar diezelfde avond nog in haar [[Barak (gebouw)|barak]] voor hem liet dansen.<ref name="NYT">{{Citeer web |url=https://www.nytimes.com/2017/10/06/books/review/the-choice-edith-eva-eger-auschwitz-memoir.html |titel=What a Survivor of Auschwitz Learned From the Trauma of Others|auteur=Lori Gottlieb|werk=[[The New York Times]]|taal=en|datum=6 oktober 2017|bezochtdatum=7 november 2020}}</ref> Als dank kreeg ze van hem een brood dat ze deelde met Magda en andere meisjes.<ref name="Oprah" />

[[Bestand:Mauthausen Nebenlager Gunskirchen, Tafel 2.jpg|miniatuur|Gedenkplaat [[Gunskirchen (concentratiekamp)|Gunskirchen]] met beschrijving dodenmarsen]]
In november kreeg een groep gevangenen, onder wie Edith en Magda, de opdracht als menselijk schild in hun gevangeniskleren bovenop Duitse treinen mee te rijden die wapens en munitie vervoerden, om de Britse bommenwerpers af te leiden.<ref name="USHM" /> Na een tocht langs verschillende kampen arriveerden ze in [[Mauthausen (concentratiekamp)|Mauthausen]].<ref name="EPHM" /> De nazi's evacueerden de kampen toen de Amerikanen en de Russen naderden,<ref name=":1" /> en in een interview vertelt Eger dat zij uiteindelijk samen met Magda op [[Dodenmars (Tweede Wereldoorlog)|dodenmars]] naar concentratiekamp [[Gunskirchen (concentratiekamp)|Gunskirchen]] werd gestuurd, een [[Buitencommando|buitenkamp]] van Mauthausen<ref name="VK">{{Citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/kijkverder/2017/ballerina/|titel=De ballerina van Auschwitz|werk=[[de Volkskrant]] Kijk Verder|auteur=Antoinette Scheulderman|datum=2017 |bezochtdatum=6 november 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201116235839/https://www.volkskrant.nl/kijkverder/2017/ballerina/|archiefdatum=2020-11-16}}</ref> op een afstand van circa 55 kilometer. Toen ze van uitputting niet verder kon, werd ze herkend door een van de meisjes met wie ze het brood van Mengele had gedeeld en droegen zij en Magda haar verder.<ref name="Oprah" />

Ze kwam in Gunskirchen aan vijf of zes maanden na haar vertrek uit Auschwitz. De omstandigheden waren er zo slecht, dat ze naar eigen zeggen gras at om te overleven, terwijl andere gevangenen overgingen tot [[kannibalisme]].<ref name="SvT" /> Toen het [[United States Army|Amerikaanse leger]] het kamp op 4 mei 1945 bevrijdde, zou een soldaat haar hand hebben zien bewegen toen ze voor dood tussen een aantal dode lichamen was achtergelaten. Ze beschrijft in haar memoires dat hij snel medische hulp inriep en daarmee haar leven redde. Zij woog indertijd nog 32 kilo en schrijft in ''The Choice - Embrace the Possible'' dat ze een gebroken rug had, [[buiktyfus]], een [[longontsteking]] en [[pleuritis]].<ref name="NRC">{{Citeer web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/09/auschwitz-overlevende-edith-eger-mijn-wens-is-gelukkig-te-sterven-a4015356 |titel=Auschwitz-overlevende Edith Eger: ‘Mijn wens is gelukkig te sterven’ |werk=[[NRC Handelsblad]] |auteur=Ykje Vriesinga |datum=9 oktober 2020 |bezochtdatum=6 november 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201116120752/https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/09/auschwitz-overlevende-edith-eger-mijn-wens-is-gelukkig-te-sterven-a4015356|archiefdatum=2020-11-16}}</ref><ref name=":1" />

[[Bestand:Edith Eger Registration form AJDC.jpg|thumb|Regsitratieformulier American Jewish Joint Distribution Committee van Edith Eger]]
== Na de oorlog ==
Edith en Magda herstelden in Amerikaanse [[veldhospitaal|veldhospitalen]] en keerden terug naar Košice, waar zij hun zus Clara terugvonden. Hun ouders en Ediths geliefde Eric hadden Auschwitz niet overleefd. Ze trouwde met Béla (Albert) Eger, die zij in het ziekenhuis ontmoette<ref name=":1" /> en net als zij een Joodse overlevende was; hij had zich bij de [[Partizaan|partizanen]] aangesloten. In 1949 vluchtte ze, na bedreigingen van de communisten, met haar man en dochtertje naar de [[Verenigde Staten]]. Ze kreeg daar last van haar oorlogstrauma's, het [[concentratiekampsyndroom]], en wilde tegen haar drie kinderen niet over de oorlogstijd spreken.<ref name=":1" />

Ze raakte bevriend met [[Viktor Frankl]], ging in therapie en promoveerde in 1978 aan de [[Universiteit van Texas in Austin|Universiteit van Texas, El Paso]] in de [[klinische psychologie]] en behaalde haar praktijklicentie.<ref name=":0" /> Ze opende een therapiekliniek in [[La Jolla]], Californië en kreeg een aanstelling aan de [[Universiteit van Californië - San Diego]].

In 1990 ging Eger terug naar Košice en Auschwitz om haar verdrongen emoties onder ogen te zien. Op aandringen van [[Philip Zimbardo]] publiceerde zij in 2017 haar ervaringen in haar eerste boek ''The Choice'', en verwoordde daarmee een vrouwelijk [[Vertelperspectief|perspectief]] op de verschrikkingen.<ref name="NRC" /> Ook legt ze uit hoe ze als psycholoog haar cliënten helpt om zich uit hun eigen gedachten te bevrijden, en hoe iedereen uiteindelijk voor vrijheid kan kiezen. ''The Choice'' werd een [[The New York Times|New York Times]] en [[The Sunday Times|Sunday Times]]-bestseller.<ref>{{Citeer web |url=https://jewishjournal.com/culture/arts/books/320990/nyt-bestselling-author-and-holocaust-survivor-edith-eger-on-her-self-help-book-the-gift |titel=NYT Bestselling Author and Holocaust Survivor Edith Eger on Her Self-Help Book ‘The Gift’ |werk=Jewish Journal|auteur=Melissa Simon |taal=en|datum=1 september 2020 |bezochtdatum=6 november 2020}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/books-the-sunday-times-bestsellers-february-17-vn6rt8krw|titel=The Sunday Times Bestsellers, February 17|werk=[[The Sunday Times]]|taal=en|datum=17 februari 2019|bezochtdatum=8 november 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201113233546/https://www.thetimes.co.uk/article/books-the-sunday-times-bestsellers-february-17-vn6rt8krw|archiefdatum=2020-11-13}}</ref> In haar tweede boek ''The Gift'' (2020) moedigt zij de lezer aan gedachten die ons gevangen houden en destructief gedrag dat ons belemmert te veranderen. Wat er in het leven met ons gebeurt is uiteindelijk niet het belangrijkst; het gaat er in de zienswijze van Eger om wat we ermee doen.

Edith Eger verscheen in verscheidene televisieprogramma's, onder meer bij de [[CNN]] en in de [[Oprah Winfrey Show]].<ref name="Oprah">{{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=DHsVGrdGNn4 |titel=Oprah's SuperSoul conversations:Dr. Eith Eva Eger - The Choice|werk=YouTube|taal=en|datum=30 augustus 2020 |bezochtdatum=8 november 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201102062221/https://www.youtube.com/watch?v=DHsVGrdGNn4&feature=youtu.be|archiefdatum=2020-11-02}}</ref> In 2019 gaf zij in [[Zeist]] een [[masterclass]] op uitnodiging van de School voor Transitie en het Expertisecentrum Omgaan met Verlies.<ref name="SvT">{{Citeer web |url=https://www.deschoolvoortransitie.nl/nl/inspiratie/blog/24/Dr-Edith-Eger-A-dialogue-with-Edie |titel=Dr. Edith Eger: 'A dialogue with Edie'|werk=De School voor Transitie|datum=mei 2019|bezochtdatum=6 november 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201124122459/https://www.deschoolvoortransitie.nl/nl/inspiratie/blog/24/Dr-Edith-Eger-A-dialogue-with-Edie|archiefdatum=2020-11-24}}</ref> In [[Koninklijk Theater Carré|Carré]] was een dag later de voorstelling ‘De dans ontsprongen’ te zien (een coproductie van [[Theater Na de Dam]] en [[Het Nationale Ballet]] met acteur [[Pierre Bokma]] en [[prima ballerina]] [[Igone de Jongh]]), gebaseerd op haar levensverhaal.<ref>[https://www.theaterkrant.nl/recensie/de-dans-ontsprongen/theater-na-de-dam-het-nationale-ballet/ Intense schoonheid en huiver in perfecte balans], theaterkrant.nl, 5 mei 2019. [https://web.archive.org/web/20220926224808/https://www.theaterkrant.nl/recensie/de-dans-ontsprongen/theater-na-de-dam-het-nationale-ballet/ Gearchiveerd] op 26 september 2022.</ref> In oktober 2020 werd op de Nederlandse tv een interview van [[Jacobine Geel]] met Eger uitgezonden.<ref>{{Citeer web |url=https://www.nieuwwij.nl/media/tv-tip-jacobine-geel-interviewt-holocaust-overlevende-edith-eger |titel=TV tip: Jacobine Geel interviewt holocaust-overlevende Edith Eger|werk=[[Nieuw Wij]]|bezochtdatum=6 november 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201202224230/https://www.nieuwwij.nl/media/tv-tip-jacobine-geel-interviewt-holocaust-overlevende-edith-eger/|archiefdatum=2020-12-02}}</ref>

=== Familie ===
In de VS kregen de Egers nog twee kinderen. Hun dochter Marianne is getrouwd met [[Robert Engle]], Nobelprijswinnaar in de economie. Béla Eger overleed in 1993.<ref name="VK" /><ref>{{Citeer web |url=https://elpasoholocaustmuseum.org/eger-albert|titel=Eger, Albert|werk=El Paso Holocaust Museum|bezochtdatum=19 december 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220726233506/https://elpasoholocaustmuseum.org/eger-albert/|archiefdatum=2022-07-26}}</ref>

== Bibliografie ==
* ''The Choice - Embrace the Possible''. Scribner, 2017, {{ISBN|9781501130786}}
** ''De keuze - Leven in vrijheid''. Lev., 2018, {{ISBN|9789400510555}}
* ''The Gift - 12 Lessons to Save Your Life''. Ebury Publishing, 2020, {{ISBN|9781846046278}}
** ''Het geschenk - 12 lessen die je leven kunnen redden''. A.W. Bruna Uitgevers, 2020, {{ISBN|9789400512252}}
* ''The Ballerina of Auschwitz''. Rider & Co, 2024, {{ISBN|9781846047817}}
** ''De ballerina van Auschwitz''. A.W. Bruna Uitgevers, 2025, {{ISBN|9789400518247}}

== Bestseller 60 ==
{{Tabelkop Bestseller 60|datum=2019|bezochtdatum=2025-04-03}}
|-
|align="left"|''De keuze''||2018|| 08-05-2019|| 15|| 58||
|-
|align="left"|''Het geschenk''||2020|| 14-10-2020|| 3|| 46||
|-
|align="left"|''De ballerina van Auschwitz''||2025|| 26-02-2025|| 17|| 5*||
|}

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=eu|titel=Edith Eger|oldid=8073008}}
* [https://dreditheger.com/about Persoonlijke website]
----
{{References}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Eger, Edith}}
[[Categorie:Kampgevangene in Auschwitz]]
[[Categorie:Kampgevangene in Mauthausen]]
[[Categorie:Hongaars Holocaustoverlevende]]
[[Categorie:Psychotherapeut]]
[[Categorie:Amerikaans schrijver]]

Edith Eger - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd