https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=DrukpersDrukpers - Bewerkingsoverzicht2026-06-21T00:32:15ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Drukpers&diff=100345&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-05-20T14:11:45Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Handtiegelpresse von 1811.jpg|thumb|Degelpers, 1811]]<br />
Een '''drukpers''' was oorspronkelijk een handmatig werktuig dat gebruikt werd om [[tekstsoort|teksten]] of [[illustratie|afbeeldingen]] in oplage te vermenigvuldigen. De eerste drukpers met gebruik van losse letters werd ca 1045 uitgevonden door de Chinees [[Bi Sheng]].<ref>[https://historiek.net/uitvinding-boekdrukkunst-gutenberg-coster/75839/ Enne Koops, ''De uitvinding van de boekdrukkunst'', Historiek, 21 oktober 2019]</ref> De eerste Europese [[blokdruk]]persen ontstonden rond 1350 in Oostenrijk.<br />
<br />
== Losse letters ==<br />
Rond [[1450]] werd in [[Zuid-Duitsland]] voor het eerst gebruikgemaakt van losse letters om teksten te vormen die dan afgedrukt konden worden; dit staat bekend als de [[boekdrukkunst]]. De man die beroemd werd met deze innovatie was [[Johannes Gutenberg]]. Zijn bekendste werk is de [[Gutenbergbijbel]]. Zuid-Duitsland, [[Bazel (Zwitserland)|Bazel]] en [[Venetië (stad)|Venetië]] waren in de periode 1470-1550 de belangrijkste centra voor gedrukte werken.{{Bron?||2021|12|18}} Er waren veel verschillende drukkers actief en de onderwerpen van het gedrukte werk liep zeer uiteen.<br />
<br />
De drukpers heeft de verspreiding van informatie een nieuwe dimensie gegeven, doordat informatie nu breed toegankelijk werd. Tot dan waren alle boeken handgeschreven en dat was zeer kostbaar en tijdrovend. De [[renaissance (hoofdbetekenis)|renaissance]] kreeg een extra impuls door de uitgaven van klassieke werken voor een breed publiek.<!-- In deze periode was [[Latijn]] een gangbare taal voor publicaties. [[Thomas More]] schreef ''[[Utopia (boek)|Utopia]]'' in het Latijn. Ook [[Desiderius Erasmus|Erasmus]], die zijn boeken in Bazel liet drukken, schreef zijn ''[[Lof der zotheid]]'' in middeleeuws Latijn, niet het klassiek Latijn. De volgende stap was om in de volkstaal te schrijven zoals [[Dante Alighieri|Dante]] reeds had gedaan met zijn [[Divina Commedia]]. --><br />
<br />
== Techniek ==<br />
[[Bestand:Gietijzeren handpers.jpg|miniatuur|Gietijzeren handpers geproduceerd door Gouy]]<br />
Het oudste type drukpers in Europa is de [[degelpers]]. Deze bestaat uit een stellage van een onderplaat waar de [[drukvorm]] op ligt en een bovenplaat (''degel''). De drukvorm wordt met de hand [[inkt|ingeïnkt]]. Vervolgens wordt een vel papier op de drukvorm gelegd. De degel kan met behulp van een [[spindel (mechanica)|spindel]] omlaag gedraaid worden tot op de [[drukvorm]]. Door het tegen het papier drukken van de degel wordt de afdruk tot stand gebracht.<br />
<br />
In de loop der eeuwen is de degel gemoderniseerd. Later werden [[cilinderpers]]en en [[rotatiepers]]en ontwikkeld waardoor de productiesnelheden enorm toenamen. In de twintigste eeuw kwam het [[vlakdruk|offset]]procedé in zwang. Daarnaast bestaan persen voor [[foliedruk]], [[diepdruk]], [[zeefdruk]] en [[tampondruk]].<br />
<br />
De oudste Europese drukpersen zijn te bezichtigen in het [[Plantin-Moretusmuseum]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] en het [[Industriemuseum]] in [[Gent]].<br />
<br />
== Galerij ==<br />
<gallery><br />
European Output of Printed Books ca. 1450–1800.png|Productie van gedrukte boeken van circa 1450 tot 1800<ref>Buringh, Eltjo; van Zanden, Jan Luiten: "Charting the “Rise of the West”: Manuscripts and Printed Books in Europe, A Long-Term Perspective from the Sixth through Eighteenth Centuries", ''The Journal of Economic History'', Vol. 69, No. 2 (2009), pp.&nbsp;409–445 (417, table 2)</ref><br />
Printing towns incunabula.svg|Spreiding en grootte van de productie van boekdrukkunst in steden gedurende de vijftiende eeuw<ref name="ISTC">[https://web.archive.org/web/20220921225031/https://www.bl.uk/catalogues/istc/ ''Incunabula Short Title Catalogue''], geraadpleegd op 2 maart 2011</ref><br />
Incunabula distribution by region.png|Aandeel gedrukte boeken per regio gedurende de vijftiende eeuw<ref name="ISTC" /><br />
Incunabula distribution by language.png|Aandeel gedrukte boeken per taal gedurende de vijftiende eeuw<ref name="ISTC" /><br />
</gallery><br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[druktechniek]]<br />
* [[boekdrukkunst]]<br />
* [[vrijheid van drukpers]]<br />
* [[printer]]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
{{Commonscat|Printing presses}}<br />
<br />
[[Categorie:Druktechniek]]<br />
[[Categorie:Kopiëren]]</div>Colani