Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-11-17T04:59:55Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox heilige
| naam = Dimpna van Geel
| geboortedatum = eind 6e eeuw
| geboorteplaats = Ierland
| sterfdatum =
| sterfplaats = nabij [[Geel (stad)|Geel]] (B)
| feestdag = 15 mei
| vereerd_bij =
| afbeelding = Dimfna van Geel (tg-uact-1048).jpg
| onderschrift = Devotieprent 'Heilige Dimpna van Geel'
(Collectie Thijs - Universiteit Antwerpen)
| titels = ''Eerste Martelares van de Kempen''
| zaligverklaring_datum =
| zaligverklaring_plaats =
| zaligverklaring_door =
| heiligverklaring_datum =
| heiligverklaring_plaats =
| heiligverklaring_door =
| attributen = zie<ref group="noot">[[Attribuut (beeldende kunst)|Attributen]]: wordt afgebeeld in koninklijk gewaad met kroon; opengeslagen boek in de ene hand en andere hand steunend op zwaard waarvan de punt door de nek steekt van de geketende duivel; soms met martelaarspalm en scepter</ref>
| beschermheilige_voor = zie<ref group="noot">[[Beschermheilige]] voor: epileptici, bezetenen en geesteszieken.</ref>
| schrijn =
| oppressie_datum =
| oppressie_door =
| controverse =
}}
De '''heilige Dimpna''' (ook '''Dymfna''', '''Dimfna''', '''Dympna''' of '''Dymphna''') '''van Geel''' is een vrouwelijke [[heilige (christendom)|heilige]] ([[maagd (geneeskunde)|maagd]] en [[martelares]]) uit de [[zevende eeuw]], waarover geen geschiedkundige gegevens bekend zijn. Ze is de [[patroonheilige]] van de [[België|Belgische]] stad [[Geel (stad)|Geel]]. Haar [[naamfeest]] is op 15 mei.

Onder bisschop [[Guy I van Laon]] ([[1238]]-[[1247]]) schreef [[Petrus Cameracencis]], een kanunnik aan de kerk van [[Saint-Aubert]] te [[Oude bisdom Kamerijk|Kamerijk]], een "Vita" van deze heilige. De auteur benadrukt dat hij de biografische gegevens slechts kent via mondelinge overlevering.

== Biografie ==
Dimpna was de dochter van een heidense Ierse koning en een christelijke moeder van grote schoonheid. Haar moeder liet Dimpna in het geheim dopen door haar biechtvader [[Gerebernus]]. Toen het meisje nog een kind was, stierf haar moeder. Haar vader is radeloos en zoekt naarstig naar een nieuwe echtgenote, maar niemand kan de plaats van zijn overleden vrouw innemen. Als laatste wil hij zijn dochter dwingen met hem te trouwen. Dimpna vlucht daarop met Gerebernus naar het vasteland van Europa. Ze komen in de [[Lage Landen]] terecht en vestigen zich in de bossen in de [[Kempen (gebied)|Kempen]]. Hier leven beiden als [[kluizenaar]]s en zorgen voor de armen en behoeftigen.
Haar vader is hen achtervolgd en na enkele jaren vindt hij beiden in hun kluizenaarsverblijf. Wederom dwingt hij Dimpna om met hem te trouwen en haar [[biechtvader]] moet het huwelijk sluiten, maar hun antwoord is een duidelijk neen. Hierop ontsteekt haar vader in razernij, onthoofdt zelf zijn dochter en laat Gerebernus door zijn dienaren onthoofden.

De [[relieken]] van de twee martelaars, die zich als bij wonder in mysterieuze witte sarcofagen bleken te bevinden, werden overgebracht naar [[Geel (stad)|Geel]]. Op haar graf deden zich genezingen voor en dat bracht [[pelgrim]]s, vooral geesteszieken, naar Geel. Deze [[Volksdevotie|devotie]] ligt aan de basis van de latere [[Gezinsverpleging (Geel)|gezinsverpleging]] voor [[psychiatrie|psychiatrische]] patiënten te Geel. In de 19de eeuw kwam deze zorg onder de staat en kende een grote bloei. In 1970 verbleven er ca 1700 patiënten te Geel, 1350 bij pleeggezinnen en 350 in de gesloten inrichting. In 2017 zijn er nog iets meer dan 250 patiënten in de gezinsverpleging.

Er is te Geel een [[Sint-Dimpnakerk]] opgetrokken in bruine en witte [[ijzerzandsteen]] ([[Demergotiek]]), [[1349]]-[[1480]], met onvoltooide toren. De relikwieën van de heilige Dimpna en Gerebernus bevinden zich in het Dimpnaretabel van [[Jan van Wavere]] ([[1515]]). Verder is er in deze kerk een Passieretabel met schilderwerk van [[Goswin van der Weyden]] en in het koor het [[praalgraf]] van [[Jan van Mérode]] en zijn echtgenote [[Anna van Gistel]] door [[Cornelis Floris De Vriendt]] ([[1544]]). Tegen de zuidkant van de kerk is er een ziekenkamer, 16de eeuw, waar vroeger zieken verbleven. Voorts fraaie schilderijen en beeldhouwwerk.
Tevens bevindt zich te Geel het [[Gasthuismuseum]]. Het huidige gebouw, [[1687]], van het in de 12de eeuw gestichte [[hospitaal]], herbergt een interessante collectie meubilair, schilderijen, voorwerpen van tin, ijzer, hout en glas, porselein en liturgische voorwerpen, naast andere bezienswaardigheden. Het is gedeeltelijk gewijd aan de geschiedenis van de Dimpna-cultus.
[[Bestand:2098-2-vis Print 15083kopie.jpg|miniatuur|[[Goswin van der Weyden|Goswyn van der Weyden]], ''Dymphna,'' 1505, [[The Phoebus Foundation]] |alt=]]

==Dimpnadagen==
Op [[19 mei]] [[1990]] vond er een verbroedering plaats tussen het Belgische [[Geel (stad)|Geel]] en het Duitse [[Xanten]]. De reden voor deze toenadering van beide steden was een "vijandelijke overname". Volgens de [[legende (volksverhaal)|legende]] roofden tijdens de [[middeleeuwen]] "Rovers uit Xanten" de [[schrijn]]en van de heilige Dimpna en de heilige Gerebernus. Deze scène wordt in het hoogaltaar van de Sint-Dimpnakerk in Geel voorgesteld. Om de 5 jaar wordt tijdens een folkloristische stoet de stadsgeschiedenis van Geel voorgesteld, waaronder ook de wandaad van Xanten. Sinds 2005 wordt die stoet aangevuld met het theaterspektakel 'Gheelamania'. De laatste Dimpnadagen, met vele manifestaties, de dimpna-ommegang en het spektakel Gheelamania IV vonden in mei 2022 plaats. Deze editie werd met twee jaar uitgesteld vanwege de [[Coronacrisis in België|coronacrisis]]. Van de heilige Gerebernus bevindt zich in een kapel te Sonsbeck (D) bij Xanten een minuscuul stukje reliek, dat waarschijnlijk in de 18de eeuw aan Sonsbeck werd geschonken.

==Patrones==
De heilige Dimpna is de [[patrones]] van de [[bezeten]]en en [[geestesziek]]en en de beschermheilige tegen [[epilepsie]] en [[krankzinnig]]heid.

{{Appendix|2=
'''Bronnen'''
* Louis Goosen, [https://www.dbnl.org/tekst/goos020vana03_01/goos020vana03_01_0054.php#a053 Dymphna van Geel], in: ''Van Afra tot de Zevenslapers. Heiligen in religie en kunsten'', 1992, p. 127-128
* [[Jo Claes|Claes J.]]; Claes A. & Vincke, K. (2002) ''Sanctus, Meer dan 500 heiligen herkennen''. Leuven: Davidsfonds {{ISBN|90-806883-3-9}}
----
'''Noten'''
{{References|group=noot}}
}}

[[Categorie:Heilige in het christendom]]
[[Categorie:Belgisch heilige of zalige]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 7e eeuw]]
[[Categorie:Merovingisch heilige]]
[[Categorie:Heilige of zalige van koninklijke afkomst]]
[[Categorie:Martelaar]]

Dimpna van Geel - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd