https://wikitest.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=DieselolieDieselolie - Bewerkingsoverzicht2026-04-18T08:02:02ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wikitest.nl/index.php?title=Dieselolie&diff=178848&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2025-12-08T09:37:22Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Cummins Turbo Diesel cutaway.jpg|miniatuur|Opengewerkt model van een turbo dieselmotor]]<br />
[[Bestand:ABR 648 504 Bochum 2005290858.jpg|miniatuur|Dieseltrein]]<br />
<br />
'''Dieselolie''' of '''gasolie''', kortweg '''diesel''', is een [[aardolie]]product dat gebruikt wordt als [[brandstof]] voor [[dieselmotor]]en. De brandstof, meestal gemaakt uit [[Oeralolie]], is genoemd naar [[Rudolf Diesel]], de uitvinder van de dieselmotor. Het [[UN-nummer]] is 1202. In de [[binnenvaart]] en enkele dialecten spreekt men in België van ''mazout''.<br />
<br />
Gasolie is onder te verdelen in laag- en hoogzwavelig. Dieselolie is de handelsnaam voor laagzwavelige gasolie. De termen laag en hoog verwijzen naar het aantal [[parts per million|ppm]] [[zwavel]]. Het is ook mogelijk om uit steenkolen of aardgas [[steenkooldiesel]] te produceren via het [[Fischer-Tropschproces]].<br />
<br />
Dieselolie komt vanzelf tot ontbranding onder druk in aanwezigheid van [[Dizuurstof|zuurstof]]. Deze omstandigheden heersen in de verbrandingsruimte van [[dieselmotor]]en op het moment van inspuiting van de brandstof. De mate waarin de brandstof vatbaar is voor zelfontbranding onder genoemde omstandigheden, wordt aangeduid met het [[cetaangetal]]. Dit getal is een graadmeter voor de kwaliteit van de dieselbrandstof. Hoe lager het cetaangetal, hoe trager de zelfontbranding op gang komt. Als zelfontbranding uitblijft, is blijkbaar het cetaangetal te laag voor de gebruikte motor.<br />
<br />
Het verschil met [[Benzine vs Diesel|benzine]] is dat de brandstof door [[adiabatische compressie]] van het brandstof-luchtmengsel spontaan tot ontbranding komt, wat bij benzine juist een ongewenste eigenschap is (zie ook [[klopvastheid]], [[octaangetal]]).<br />
<br />
Net als bij benzine zijn er ook verschillende vormen van diesel, afhankelijk van onder andere het [[cetaangetal]], de [[viscositeit]] en de herkomst. Gangbare diesel (onder andere voor het weg- en landbouwverkeer) is dieselolie met een cetaangetal van rond de 50. Een uitzondering hierop vormt [[biodiesel]] met een cetaangetal van 70 tot 100. Deze diesel is geheel of gedeeltelijk gemaakt van [[plantaardige olie]] of [[dierlijk vet]].<br />
<br />
In de scheepvaart wordt diesel met lager cetaangetal gebruikt. Omdat [[scheepsdiesel]]s over het algemeen bij lagere toerentallen en hogere compressies werken, is de ontbrandingsvertraging, die bij een lager cetaangetal hoort, geen bezwaar. De kwaliteit van diesel wordt in de scheepvaart aangegeven met HFO (Heavy Fuel Oil) of MDO (Marine Diesel Oil). Vooral de [[dichtheid (natuurkunde)|dichtheid]] van deze brandstoffen heeft een invloed op de prijs.<br />
<br />
Dieselmotoren worden gebruikt in de [[scheepvaart]], [[dieseltrein|treinen]], [[wegtransport]] (vrachtwagens) en voor [[personenauto]]'s. Ook [[graafmachine]]s, [[shovel]]s, aggregaten en [[tractor]]en zijn uitgerust met dieselmotoren.<br />
<br />
== Verbruik ==<br />
Auto's met een dieselmotor zijn over het algemeen zuiniger dan equivalente benzinemotoren, en produceren minder broeikasgassen (CO<sub>2</sub>). Dat komt voort uit zowel de hogere energiedichtheid per liter van dieselbrandstof, als uit het hogere [[thermodynamica|thermodynamisch]]<nowiki/>e [[Rendement (energie)|rendement]]. Dat laatste komt voornamelijk door de hogere [[compressieverhouding]]. Diesel bevat meer koolstof dan benzine, wat per liter brandstof tot een 15% hogere CO<sub>2</sub>-uitstoot leidt<ref>{{cite web<br />
| publisher=US Environmental Protection Agency<br />
| date=2005<br />
| url=http://www.epa.gov/otaq/climate/420f05001.htm<br />
| title=Emission Facts: Average Carbon Dioxide Emissions Resulting from Gasoline and Diesel Fuel<br />
| deadurl=yes<br />
| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805013516/http://www.epa.gov/otaq/climate/420f05001.htm<br />
| archivedate=2011-08-05<br />
}} ([https://na.chargepoint.com/UI/downloads/help/420f05001.pdf PDF])</ref>,<br />
maar het verbruik van een moderne dieselmotor is 20–40% lager. Netto produceert een dieselmotor 10 tot 20% minder CO<sub>2</sub>-uitstoot dan een vergelijkbare benzinemotor.<ref>{{cite web<br />
| title=Greenhouse Gas Emission Reductions - The Role of Diesel<br />
| url=http://www.dieselforum.org/news-center/pdfs/ClimateChangeBrochure-SCREEN.pdf<br />
| publisher=Diesel Technology Forum<br />
| deadurl=yes<br />
| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100712071343/http://www.dieselforum.org/news-center/pdfs/ClimateChangeBrochure-SCREEN.pdf<br />
| archivedate=2010-07-12<br />
}}</ref><ref>{{cite news<br />
| title=Diesel cars set to outsell petrol<br />
| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2332669.stm<br />
| publisher=BBC News<br />
| date= 23 oktober 2002<br />
| accessdate = 30 juni 2013<br />
|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130821124337/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2332669.stm|archiefdatum=2013-08-21|dodeurl=nee}}</ref><ref>{{cite web<br />
| url=http://www.dieselforum.org/policy-insider/fuel-efficiency/neste/4/<br />
| title=More Miles To The Gallon<br />
| publisher=Diesel Technology Forum<br />
| accessdate=30 juni 2013<br />
| deadurl=yes<br />
| archiveurl=https://web.archive.org/web/20060117180307/http://www.dieselforum.org/policy-insider/fuel-efficiency/neste/4/<br />
| archivedate=17 januari 2006<br />
}}</ref><br />
<br />
== CO<sub>2</sub>-uitstoot ==<br />
Bij de verbranding van 1 liter diesel komt circa 2,7 kg CO<sub>2</sub> vrij.<ref>Em Prof Jo Hermans - Energie Survival Gids ISBN 978-90-75541-11-3</ref><br />
<br />
Dit is uitsluitend de CO<sub>2</sub> die aanwezig is in dieselolie zelf en die vrijkomt bij verbranding. Dit is echter maar een gedeelte van de totale hoeveelheid CO<sub>2</sub>-uitstoot die dieselolie als product veroorzaakt. Volgens de ''well to wheel''-methodiek wordt alle CO<sub>2</sub> die ontstaat bij het opsporen, produceren, raffineren, transporteren en opslaan van dieselolie, toegerekend aan de CO<sub>2</sub>-uitstoot van dieselolie. Dat kan wel zo'n 30% bedragen. [[Biobrandstoffen]] worden in de regel op de ''well to wheel''-methodiek beoordeeld.<br />
<br />
== Gebruiksbeperkingen ==<br />
In een poging om af te komen van slechte luchtkwaliteit hebben sommige steden besloten om dieselwagens te weren. Met strikte normen en controles heeft [[Tokio]] dieselvoertuigen nagenoeg van haar straten verbannen, waarna het aantal beroertes, hartinfarcten en longziekten significant daalde.<ref>{{aut|Takashi Yorifuji}}, {{aut|Saori Kashima}} en {{aut|Hiroyuki Doi}}, [https://journals.lww.com/epidem/Citation/2016/11000/Fine_particulate_Air_Pollution_from_Diesel.1.aspx Fine-particulate Air Pollution from Diesel Emission Control and Mortality Rates in Tokyo: A Quasi-experimental Study], ''Epidemiology'', 2016, nr. 6, blz. 769–778, {{doi|10.1097/EDE.0000000000000546}}</ref> Op de [[C40 Cities]] in 2016 kondigden de burgemeesters van [[Parijs]], [[Madrid (stad)|Madrid]], [[Athene (stad)|Athene]] en [[Mexico-Stad]] aan vanaf 2025 geen dieselwagens meer toe te laten in hun steden.<ref>[http://deredactie.be/permalink/1.2833746 Vier wereldsteden bannen dieselwagens tegen 2025], deredactie.be, 2 december 2016</ref> [[Rome (stad)|Rome]] bande personenauto's op diesel uit het centrum vanaf 2024. Ook in [[Kopenhagen]], [[Stockholm]] en [[Oslo]] zullen diesels niet meer welkom zijn.<br />
<br />
In Brazilië mogen sinds de [[Oliecrisis van 1973|oliecrisis]] geen personenauto's op diesel rijden.<ref>[https://www.theicct.org/blogs/staff/dirtier-games-brazil-diesel-restrictions A dirtier kind of Games: A proposal to lift restrictions on diesel cars in Brazil], ICCT, 5 mei 2016</ref><br />
<br />
== Accijnzen ==<br />
[[Bestand:Rode diesel tankstation.jpg|thumb|Een afgesloten tankslang voor [[rode diesel]]]]<br />
Op diesel wordt [[accijns]] geheven. In Nederland werden tot 1 januari 2013 twee tarieven gehanteerd. Voor wegtransport gold een hoger tarief dan voor landbouwwerktuigen ([[tractor]]en) en de scheepvaart. Diesel voor landbouwwerktuigen ([[stookolie]] of ''[[rode diesel]]'') mocht dan ook niet in een personenauto gebruikt worden omdat de staat dan accijnsinkomsten misliep. Om onderscheid te kunnen maken tussen beide accijnsgroepen werd een rode kleurstof aan de goedkopere diesel toegevoegd. Geregeld werden er door de douane controles gehouden op het onterecht gebruik van rode diesel. In Nederland werd bij de jaarlijkse [[Algemene Periodieke Keuring|APK]] ook gecontroleerd op het gebruik van rode diesel. Sinds 1 januari 2013 mag alleen scheepvaartverkeer nog rode diesel verstoken.<br />
<br />
Vele malen is geprobeerd voor het scheepvaartverkeer accijns op diesel in te voeren. Dit onderwerp van discussie duikt om de paar jaar onder verschillende benamingen steeds weer op en wordt dan na onderzoek naar de mogelijke invoering wegens niet-haalbaarheid toch weer van de parlementaire agenda afgevoerd. In de [[Herziene Rijnvaartakte]] is een vrijstelling van belastingen die met de scheepvaart samenhangen opgenomen. Te voorzien is dat schippers een reisje [[Rijn]] gaan doen om accijnsvrij te kunnen bunkeren en dat daarmee het heffen van accijns elders in Nederland effectief nagenoeg onmogelijk wordt. <br />
<br />
Ruim 70% van de in [[2005]] in [[België (hoofdbetekenis)|België]] verkochte wagens rijdt op diesel. In [[2001]] bedroeg dit aantal 63%. Dit is onder meer te verklaren doordat diesel in België per [[liter]] tot 30 cent goedkoper was dan benzine. In 2018 nam de populariteit van dieselwagens in België af, in het tweede kwartaal was 36,3% van de verkochte wagens een diesel. Een van de redenen voor de gedaalde populariteit is de stijging van de accijnzen op diesel. Een liter diesel kostte toen zo'n 10 cent meer dan een liter 95E10 benzine. Een andere reden is de opkomst van lage-emissiezones in steden zoals Brussel en Antwerpen, waar dieselwagens met een [[Europese emissiestandaard|euronorm]] lager dan Euro 5 (in het geval van Antwerpen) niet meer toegelaten zijn, waardoor oudere dieselwagens door benzinewagens vervangen worden, aangezien benzinewagens langer toegelaten zullen worden in de lage emissiezones.<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Biodiesel]]<br />
* [[Scheepvaartrechten#Nederland|Vaarbelasting]]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
{{Navigatie brandstoffen}}<br />
<br />
[[Categorie:Aardolie]]<br />
[[Categorie:Fossiele brandstof]]<br />
[[Categorie:Motorbrandstof]]<br />
[[Categorie:Eponiem|Diesel]]<br />
[[Categorie:Motortechniek]]</div>Colani